پیام خود را بنویسید
بهار 1405(اردیبهشت)،ج                   برگشت به فهرست مقالات | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. ، habibikaleybar@gmail.com
چکیده:   (25 مشاهده)
زمینه: توجه به عوامل شناختی، می‌تواند تناسب و تعادلی را در ویژگی‌های فردی ایجاد کرده و نتیجه این کار، افزایش کارایی نظام آموزشی و تضمین موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان است. لذا شناسایی عوامل دخیل در حصول به یادگیری یکی از مقوله‌های مهم پژوهشی است. از این رو راهبردهای یادگیری و هوش که زمینه عادات پردازش اطلاعات دریافتی افراد می‌باشند، از عوامل مؤثر در یادگیری هستند. با این حال، در رابطه با اثربخشی راهبردهای یادگیری بر باورهای هوشی خلاء پژوهشی مشهود است.
هدف: این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر باورهای هوشی دانش‌آموزان دورۀ دوم متوسطه با توجه به نقش جنسیت انجام شد.
روش: پژوهش حاضر، نیمه آزمایشی از سری طرح­های پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان دورۀ دوم متوسطۀ شهرستان مهاباد در سال تحصیلی 1402- 1401 بود. در مجموع، 80 نفر به عنوان نمونۀ پژوهش به روش نمونه­گیری در دسترس انتخاب و به صورت کاملاً تصادفی در دو گروه آزمایش و دو گروه گواه (هر گروه 20 نفر) گمارده شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات، از پرسشنامۀ باورهای هوشیِ (بابایی، 1377) و پروتکل راهبردهای شناختی و فراشناختی (اقتباس از سیف، 1396) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار)، استنباطی (تحلیل کوواریانس تک متغیره و چند متغیره) و نرم‌افزار SPSS 25 استفاده شد.
یافته ­ها: نتایج نشان داد که آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی در گروه، بر روی باورهای هوشی ذاتی و افزایشی تأثیر معنی­داری داشته است (05/0­ < P) ولی براساس جنسیت، تفاوت میانگین نمرات باورهای هوشی ذاتی و افزایشی معنی­دار نمی­باشد (05/0 <P). همچنین با تعامل عامل آزمایشی با جنسیت، اثر معنی­داری روی مؤلفه‌های باورهای هوشی مشاهده نشد (05/0 <P).  
نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های به دست آمده، این نتیجه حاصل می‌شود که راهبردهای شناختی و فراشناختی توانسته تفاوت معنی‌داری در میانگین مؤلفه‌های باورهای هوشی در پیش‌آزمون و پس‌آزمون دو گروه آزمایشی و گواه ایجاد کند. لذا جهت ارتقای توانایی‌های شناختی لازم است آموزش راهبردهای یادگیری در برنامه آموزشی دانش‌آموزان مورد توجه قرار گیرد.
متن کامل [PDF 1991 kb]   (239 دریافت)    
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/12/25 | پذیرش: 1404/4/20 | انتشار: 1405/2/1

فهرست منابع
1. اصلانی، حسن؛ علیوندی‌وفا، مرضیه؛ و پناه‌علی، امیر (1402). مقایسۀ اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی، فراشناختی و تنظیم هیجان بر بهزیستی روانشناختی دانش‌آموزان پسر دارای عملکرد تحصیلی پایین دورۀ دوم متوسطه. مجله علوم روانشناختی، ۲۲ (۱۲۷)، ۱۳۷۴-۱۳۵۳.URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2032-fa.html
2. اصلانی، حسن؛ علیوندی‌وفا، مرضیه؛ و پناه‌علی، امیر (1402). مقایسه اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی، فراشناختی و نظم‌جویی هیجان بر جهت‌گیری هدف دانش‌آموزان پسر با عملکرد تحصیلی پایین. مجله علوم روانشناختی، ۲۲ (۱۳۱)، ۱۱۶-۹۵.URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2063-fa.html
3. بابایی، بیژن. (1377). رابطه باورهای هوشی و جهت‌گیری هدفی دانش‌آموزان تیزهوش و عادی پایه‌های دوم و راهنمایی و دبیرستان شهر ری. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران. https://noordoc.ir/thesis/68229
4. حسنی، فهیمه؛ درتاج، فریبرز؛ باقری، فریبرز؛ و سعادتی‌شامیر، ابوطالب. (1398). مشغولیت تحصیلی بر سرمایه روان شناختی دانش آموزان دختر متوسطه دوم. آموزش و ارزشیابی (علوم تربیتی)، 12(46 )، 125-142. https://doi.org/10.30495/jinev.2019.668243
5. خانکشی‌زاده، طاهره؛ و رضایی، اکبر (1391). رابطه دانش فراشناخت، نظریه‌های ضمنی هوش و نگرش به رفتارهای کمک طلبی با عملکرد ریاضی دانش‌آموزان دختر پایه سوم راهنمایی شهر تبریز. آموزش و ارزشیابی (علوم تربیتی)، 5(18)، 89-108. http://irdoi.ir/473-757-566-466
6. ذبیحی‌حصاری، نرگس‌خاتون؛ و لواسانی، مسعود‌غلامعلی (1393). رابطه باورهای هوشی و اهداف پیشرفت با خودکارآمدی در دانشجویان پیام نور. فصلنامه علمی پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 1 (4)، 17 - 9. URL: https://etl.journals.pnu.ac.ir/article_1184.html
7. رحمتی‌نژاد، روژین؛ سپهوند، تورج؛ و محسن، باقری (1401). اثربخشی روش تدریس مبتنی بر نقشه مفهومی بر باورهای هوشی و درک مطلب دانش آموزان در درس علوم. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 19 (46)، 62-48.https://doi.org/10.22111/jeps.2022.6805
8. سیف، علی‌اکبر (1396). روانشناسی پرورشی نوین: روش‌های یادگیری و آموزش. تهران: انتشارات دوران.
9. شیرزایی، مهری؛ مرزیه، افسانه؛ و نظری، عابده (1396). نقش پیش‌بینی‌کنندگی اهداف پیشرفت و باورهای هوشی در ارتباط با جرأت‌ورزی. راهبردهای شناختی در یادگیری، 5(9)، 161-175.https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2017.11893.1452
10. عابدی، صمد؛ سعیدی‌پور، بهمن؛ صیف، محمدحسن؛ و فرج‌الهی، مهران (1394). مدل علی پیش‌بینی راهبردهای یادگیری خود تنظیمی دانشجویان دانشگاه پیام نور: نقش باورهای هوشی, خودکارآمدی تحصیلی و اهداف پیشرفت. آموزش و ارزشیابی (علوم تربیتی)، 8 (32)، 19-39.URL: https://journals.iau.ir/article_520764.html
11. قرائتی، ماهرخ؛ کاشانی‌وحید، لیلا؛ و اساسه، مریم (1403). تدوین مدل ساختاری شادکامی مادران دارای فرزند با ناتوانی هوشی بر اساس سرمایه روانشناختی با میانجی گری انعطاف‌پذیری شناختی. مجله علوم روانشناختی، ۲۳ (۱۳۶)، ۵۴-۳۹. URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2110-fa.html
12. قربان‌نژاد، علی؛ محمدی‌پور، محمد؛ و سلیمانیان، علی‌اکبر (1397). اثربخشی روش آموزش ذهن آگاهی بر باورهای هوشی و راهبردهای مطالعه در دانش‌آموزان پسر. مجله جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، 1(6)، 16-31. URL: https://www.magiran.com/p1825224
13. کامکار، پیمان؛ درتاج، فریبرز؛ سعدی‌پور، اسماعیل؛ دلاور، علی؛ و برجعلی، احمد (1400). اثربخشی آموزش مؤلفه‌های هوش موفق مبتنی بر نظریه سه وجهی استرنبرگ بر افزایش استدلال سیال و درک کلامی. مجله علوم روانشناختی،۲۰ (۱۰۴)، ۱۲۶۶-۱۲۵۱. https://doi.org/10.52547/JPS.20.104.1251
14. Abedi, S., Saeidipour, B., Seif, M. H., & Farajollahi, M. (2016). The causal model predicting self-regulatory learning strategies of Payame Noor University students: The role of intelligence beliefs, academic self-efficacy, and achievement goals. (Journal of Instruction and evaluation) Journal of Educational Sciences, 8(32), 19-39. [Persian] URL:https://www.magiran.com/p1606260
15. Abendroth, J., & Richter, T. (2021). How to understand what you don't believe: Metacognitive training prevents belief-biases in multiple text comprehension. Learning and Instruction, 71, 101394.https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2020.101394
16. Anderson, P. (2002). Assessment and development of executive function (EF) during childhood. Child Neuropsychology, 8, 71–82. https://doi.org/10.1076/chin.8.2.71.8724
17. Aslani, H., Alivandi Vafa, M., & panahali, A. (2023). Comparing the effectiveness of teaching cognitive, metacognitive and emotion regulation strategies on the psychological well-being of male students with low academic performance in the second year of high school. Journal of Psychological Science. 22(127), 1353-1374. [Persian] https://doi.org/10.52547/JPS.22.127.1353
18. Aslani, H., Alivandi Vafa, M., & panahali, A. (2024). Comparing the efficacy of teaching cognitive, metacognitive and emotion regulation strategies on goal orientation of male students with low academic performance. Journal of Psychological Science. 22(131), 95-116. [Persian] https://doi.org/10.52547/JPS.22.131.2263
19. Babaei, B. (1998). The relationship between intelligence beliefs and goal orientation of gifted and ordinary students in the second grade of middle school and high school in Ray city. Master's dissertation, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran. [Persian] https://noordoc.ir/thesis/68229
20. Cao, Z., & Lin, Y. (2020). A study on metacognitive strategy use in listening comprehension by vocational college students. English Language Teaching, 13(4), 127-139. http://dx.doi.org/10.5539/elt.v13n4p127
21. Cornford, I.R. (2004). Cognitive and metacognitive strategies as a basis for effective lifelong learning: how far have we progressed?
22. Costa, A., & Faria, L. (2018). Implicit theories of intelligence and academic achievement: A meta-analytic review. Front. Psychol, (9), 8-29. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00829
23. Coutinho, S., Hastings, W., Skowronski, J,J M., & Britt, A. (2005).Metacognition, need for cognition and use of explanationsduring ongoing learning and problem solving. Learning andIndividual Differences 15.321–337. http://dx.doi.org/10.1016/j.lindif.2005.06.001
24. Dweck, C. S. (2011). Self-theories. In P. Van Lange, A. Kruglanski, & E. T. Higgins (Eds.). Handbook of theories in social psychology.
25. Dweck, C.S, Molden DC. (2017). Their impact on competence motivation and acquisition. Handbook of competence and motivation: Theory and application. 2017 Mar 24;135.
26. Efklides, A. (2008). Metacognition: Defining its facets and levels of functioning in relation to self-regulation and co-regulation. European Psychologist, 13(4), 277-287. https://psycnet.apa.org/doi/10.1027/1016-9040.13.4.277
27. Gharati, M., Kashani Vahid, L., & Asaseh, M. (2024). Develop a structural model of happiness of mothers with children with intellectual disabilities based on psychological capital with the mediation of cognitive flexibility and emotional regulation. Journal of Psychological Science. 23(136), 39-54. [Persian] URL:http://psychologicalscience.ir/article-1-2110-fa.html
28. Ghorbanejad, A., Mohammadipour, M., & Soleimaniyan, A.A. (2018). The effectiveness of mindfulness training method on intelligence beliefs and study strategies in male students. Journal Sociology of Education. 1(6), 16-31. [Persian] URL:https://www.magiran.com/p1825224
29. Han, F. (2020). Self-regulated metacognitive and cognitive strategy use in L2 reading among high-, moderate-, and low-achieving readers. In E. Balashov (Ed.), Self-regulated learning, cognition and metacognition (pp. 145-164). URL:https://www.researchgate.net/publication/339369662_Han_F_2020
30. Hassani, F., Dortaj, F., Bagheri, F., & Saadati Shamir, A. (2019). The Effectiveness of Teaching Academic Engagement on sychological Capital Female Students Secondary School. . (Journal of Instruction and evaluation) Journal of Educational Sciences, 12(46 ), 125-142.[Persian] https://doi.org/10.30495/jinev.2019.668243
31. Irak, M., & Çapan, D. (2018). Beliefs about Memory as a Mediator of Relations between Metacognitive Beliefs and Actual Memory Performance. J Gen Psychol. 145(1): 21-44. https://doi.org/10.1080/00221309.2017.1411682
32. Kamkar, P., Dortaj, F., Saedipour, E., Delavar, A., & Borjali, A. (2021). Investigating the effectiveness of successful intelligence components training based on sternberg’s triarchic theory on increasing fluid reasoning and verbal comprehension. Journal of Psychological Science. 20(104), 1251-1266. [Persian] https://doi.org/10.52547/JPS.20.104.1251
33. Khankeshi Zadeh, T., & Rezaie, A. (2012). The relationship between the meta-cognition knowledge, implicit intelligence theories and attitude to the help-seeking behaviorswith third grade mathematic students’ performance in guidance school of Tabriz. (Journal of Instruction and evaluation) Journal of Educational Sciences, 5(18), 89-108. [Persian] http://irdoi.ir/473-757-566-466
34. Liran, B. H., & Miller, P. (2019). [The role of psychological capital in academic adjustment among university students]. Journal of Happiness Studies. 8: 1-15. URL:https://link.springer.com/article/10.1007/s10902-017-9933-3
35. Melani K.T., Diane, T. N., Deryn, S., & Reginald, D. V. (2016). Do meta-cognitive beliefs affect meta-awareness of intrusive thoughts about trauma? Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 54(18), 292-300. https://doi.org/10.1016/j.jbtep.2016.10.005
36. Mills, C., Chapparo, Ch., & Hinitt, J. (2021). Impact of a sensory activity schedule intervention on cognitive strategy use in autistic students: A school-based pilot study. British Journal of Occupational Therapy, 84(12) 775–78. https://doi.org/10.1177/0308022620982888
37. Nelba, M., Lais, S.S., Jacqueline, R.B., Luciano, S.P., Luis, A.R., & Beatriz, V.D. (2018). Metacognitive interventions in text production and working memory in students with ADHD. Pisacco et al. Psicologia: Reflexão e Crítica. 31(5), 1-15. https://doi.org/10.1186/s41155-017-0081-9Rahmati Nejad, N., Sepahvand, T., & Bagheri, . (2022). The effect of constructivist-based approach of teaching in sciences course on girl students' cognitive styles. Journal of Educational Psychology Studies, 19(46), 48-62.[Persian] https://doi.org/10.22111/jeps.2022.6805
38. Saif, A. A. (2017). Modern educational psychology: psychology of learning and education. Tehran: Duran Publications. [Persian]
39. Shirzaee, M., Marziyeh, A., & Nazari, A. (2018). The predictive role of achievement goals and intelligence beliefs associated with assertiveness. Journal of Cognitive Strategies in Learning, 5(9), 161-175. [Persian] https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2017.11893.1452
40. Solekah, R. N. (2021). The effectiveness of metacognitive strategy on students’ reading comprehension of Narrative Text. JEET, Journal of English Education and Technology, 2(01), 333-343. URL:http://jeet.fkdp.or.id/index.php/jeet/article/view/39
41. Stern, M., & Hertel, S. (2020). Profiles of parents’ beliefs about their child’s intelligence and self-regulation: A latent profile analysis. Front. Psychol, (11), 61-62. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.610262
42. Stevens, J. P. (2012). Applied multivariate statistics for the social sciences. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203843130
43. Tierney, P., & Farmer, S. M. (2004). The Pygmalion process and employee creativity. Journal of Management, 30, 413–432. https://psycnet.apa.org/doi/10.1016/j.jm.2002.12.001
44. Watson, J. (2012). Online learning and the development of counseling self-efficacy beliefs. Professional Counselor. 2 (2):143-151. http://dx.doi.org/10.15241/jcw.2.2.143
45. Zabihi Hesari, N. Kh., & Gholamali Lavasani, M. (2014). The relationship between Intelligence beliefs and achievement goals with self-efficacy in students of Payame Noor University. Research in School and Virtual Learning, 1(4): 9-18. [Persian] URL:https://etl.journals.pnu.ac.ir/article_1184.html
46. Zhao, C.G., & Liao, L. (2021). Metacognitive strategy use in L2 writing assessment. System, 98, 102472. https://doi.org/10.1016/j.system.2021.102472

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وبگاه متعلق به مجله علوم روانشناختی است.

طراحی و برنامه‌نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC-ND 4.0 | Journal of Psychological Science

Designed & Developed by : Yektaweb

Creative Commons License
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)