آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
بهار 1405(اردیبهشت)،ج
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. ، hadianfd@shirazu.ac.ir@gmail.com
چکیده: (27 مشاهده)
زمینه: تصادفات رانندگی در بسیاری از کشورها به عنوان یک مشکل عمده سلامت عمومی تلقی میشود. مطالعات مختلف، متغیرهای روانی-اجتماعی (مثلاً فقدان همدلی و نشخوار خشم) را در خطر رانندگی خطرناک و تصادفات رانندگی دخیل دانستهاند. با این حال، اینکه آیا این متغیرها با عوامل نوروبیولوژیکی اساسیتر مرتبط هستند یا خیر، و اینکه آیا چنین ارتباطاتی پیامدهایی برای اصلاح عوامل خطر روانی- اجتماعی در زمینه رانندگی دارند، به طور عمیق بررسی نشده است.
هدف: این مطالعه با هدف نقش همدلی و نشخوار خشم در پیش بینی رفتار رانندگی پرخطر انجام شد.
روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود که با استفاده از یک مدل رگرسیونی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه رانندگان شهر شیراز در سال 1403 تشکیل دادند. نمونه پژوهش 209 نفر از رانندگان شهر شیراز بود که به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. بدین صورت که پس از هماهنگی لازم با سازمان حمل و نقل درون و برون شهری شهر شیراز به صورت در دسترس از بین رانندگان داوطلب با حداقل سطح تحصیلات سیکل 209 نفر انتخاب و به پرسشنامههای رفتار رانندگی منچستر (MDBQ ریسون و همکاران، 1990)، همدلی جولیف و فارینگتون (BES، 2006)، مقیاس نشخوار خشم (ARS، ساکودولسکی و همکاران، 2001) پاسخ دادند. دادههای جمعآوری شده با استفاده از نرمافزار SPSS. 28 و با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیری مورد تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: نتایج حاصل از ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین همدلی با رفتار رانندگی پرخطر رابطه معنیداری وجود ندارد (05/0<P). همچنین بین نشخوار خشم با رفتار رانندگی پرخطر رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد (05/0>P). نتایج حاصل از رگرسیون چندمتغیری نشان داد که نشخوار خشم 30/5 درصد از واریانس رفتار رانندگی پرخطر را تبیین میکند.
نتیجهگیری: با توجه به این نتایج نشخوار خشم، پیشبینیکننده ضعیفی برای رانندگی پرخطر در میان رانندگان است. لذا سایر عوامل روانی- اجتماعی- اقتصادی به بررسی تعاملات بین عوامل مرتبط با رانندگی پرخطررا مدنظر قرار دهند. لذا پیشنهاد میشود مطالعات آینده این یافتهها را با معیارهای عینی؛ و با بکارگیری سایر متغیرهای تأثیرگذار تکرار کنند.
هدف: این مطالعه با هدف نقش همدلی و نشخوار خشم در پیش بینی رفتار رانندگی پرخطر انجام شد.
روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود که با استفاده از یک مدل رگرسیونی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه رانندگان شهر شیراز در سال 1403 تشکیل دادند. نمونه پژوهش 209 نفر از رانندگان شهر شیراز بود که به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. بدین صورت که پس از هماهنگی لازم با سازمان حمل و نقل درون و برون شهری شهر شیراز به صورت در دسترس از بین رانندگان داوطلب با حداقل سطح تحصیلات سیکل 209 نفر انتخاب و به پرسشنامههای رفتار رانندگی منچستر (MDBQ ریسون و همکاران، 1990)، همدلی جولیف و فارینگتون (BES، 2006)، مقیاس نشخوار خشم (ARS، ساکودولسکی و همکاران، 2001) پاسخ دادند. دادههای جمعآوری شده با استفاده از نرمافزار SPSS. 28 و با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیری مورد تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: نتایج حاصل از ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین همدلی با رفتار رانندگی پرخطر رابطه معنیداری وجود ندارد (05/0<P). همچنین بین نشخوار خشم با رفتار رانندگی پرخطر رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد (05/0>P). نتایج حاصل از رگرسیون چندمتغیری نشان داد که نشخوار خشم 30/5 درصد از واریانس رفتار رانندگی پرخطر را تبیین میکند.
نتیجهگیری: با توجه به این نتایج نشخوار خشم، پیشبینیکننده ضعیفی برای رانندگی پرخطر در میان رانندگان است. لذا سایر عوامل روانی- اجتماعی- اقتصادی به بررسی تعاملات بین عوامل مرتبط با رانندگی پرخطررا مدنظر قرار دهند. لذا پیشنهاد میشود مطالعات آینده این یافتهها را با معیارهای عینی؛ و با بکارگیری سایر متغیرهای تأثیرگذار تکرار کنند.
فهرست منابع
1. ارقامی، شیرازه؛ صادقی، غلامرضا؛ عباسی چناری، محسن و کمالی، کوروش (1399). بازارزیابی ویژگیهای روانسنجی نسخه فارسی پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر. سلامت کار ایران، 17 (1)، 84-102. URL: http://ioh.iums.ac.ir/article-1-2487-fa.html
2. بشارت، محمدعلی (1397). مقیاس نشخوار خشم: پرسشنامه، روش اجرا و نمره گذاری. روانشناسی تحولی، روانشناسی ایرانی، 15 (58)، 215-213. journals.iau.ir/article_664477.html?lang=en
3. پیرهادی تواندشتی، رسول؛ عارفی، مژگان و سجادیان، ایلناز (1403). اثربخشی آموزش ارتباط بدون خشونت مبتنی بر نظریه مارشال روزنبرگ بر همدلی و معنای زندگی دانشجویان دارای علائم خشونت. فصلنامه پژوهشهای نوین روانشناختی، 19 (73)، 194-203. DOI: 10.22034/JMPR.2023.54836.5355
4. مهماندار، محمدرضا؛ شیخی چمان، محمدرضا؛ خلیلی، احسان؛ مبادری، توفیق و آریانا، محمد (1398). بررسی ارتباط هوش هیجانی با رفتارهای پرخطر رانندگی و پیامدهای آن در رانندگان متخلف شهر تهران در سال ۱۳۹۷: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 18 (9)، 934-921. URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-4627-fa.html
5. Al Reesi, H., Freeman, J., Davey, J., Al Adawi, S., & Al Maniri, A. (2018). Measuring risky driving behaviours among young drivers: development of a scale for the Oman setting. Transportation research part F: traffic psychology and behaviour, 55, 78-89.https://doi.org/10.1016/j.trf.2018.02.030
6. Albiero, P., Matricardi, G., Speltri, D., & Toso, D. (2009). The assessment of empathy in adolescence: A contribution to the Italian validation of the "Basic Empathy Scale". Journal of adolescence, 32(2), 393–408. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2008.01.001
7. Arghami, S., Sadeghi, G., Abbasi Chenari, M., & Kamali, K. (2020). Psychometric properties re-evaluation of the Persian version of Manchester driving behavior questionnaire. Iran Occupational Health, 17(1), 1-19. URL: http://ioh.iums.ac.ir/article-1-2487-fa.html
8. Bandura, A., & Adams, N. E. (1977). Analysis of self-efficacy theory of behavioral change. Cognitive Therapy and Research, 1(4), 287-310. https://doi.org/10.1007/bf01663995
9. Baran, P., Zieliński, P., & Dziuda, Ł. (2021). Personality and temperament traits as predictors of conscious risky car driving. Safety science, 142, 105361.https://doi.org/10.1016/j.ssci.2021.105361
10. Batson, C. D. (2011). These things called empathy: Eight related but distinct phenomena. In J. Decety & W. Ickes (Eds.) , The social neuroscience of empathy (pp. 3–15). MIT Press.
11. Besharat, M. A. (2011). Factorial and cross-cultural validity of a Farsi version of the Anger Rumination Scale. Psychological Reports, 108, 317-328. journals.iau.ir/article_664477.html?lang=en
12. Bushman, B. J., Bonacci, A. M., Pedersen, W. C., Vasquez, E. A., & Miller, N. (2005). Chewing on it can chew you up: effects of rumination on triggered displaced aggression. Journal of personality and social psychology, 88(6), 969–983. https://doi.org/10.1037/0022-3514.88.6.969
13. Cain, M.K., Zhang, Z. and Yuan, K.-H. (2017) Univariate and Multivariate Skewness and Kurtosis for Measuring Nonnormality: Prevalence, Influence and Estimation. Behavior Research Methods, 49, 1716-1735. https://doi.org/10.3758/s13428-016-0814-1
14. Camacho, A., Ortega-Ruiz, R., & Romera, E. M. (2021). Longitudinal associations between cybervictimization, anger rumination, and cyberaggression. Aggressive behavior, 47(3), 332–342. https://doi.org/10.1002/ab.21958
15. Campos, C., Pasion, R., Azeredo, A., Ramião, E., Mazer, P., Macedo, I., & Barbosa, F. (2022). Refining the link between psychopathy, antisocial behavior, and empathy: A meta-analytical approach across different conceptual frameworks. Clinical Psychology Review, 94, 102145. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2022.102145
16. Cen, Y. S., & Xia, L. X. (2024). Serial Cascade Effects of Relative Deprivation and Anger Rumination on the Development of Social Aggression Over 2.5 Years in Emerging Adults. Journal of youth and adolescence, 53(12), 2762–2775. https://doi.org/10.1007/s10964-024-02029-z
17. Chen J. (2018). Empathy for Distress in Humans and Rodents. Neuroscience bulletin, 34(1), 216–236. https://doi.org/10.1007/s12264-017-0135-0
18. Choe, M., & Jeon, M. (2023, September). “I See You”: Comparing the Effects of Affective Empathy and Cognitive Empathy on Drivers' Affective States and Driving Behavior in Frustrating Driving Contexts. In Adjunct Proceedings of the 15th International Conference on Automotive User Interfaces and Interactive Vehicular Applications (pp. 121-126). DOI:10.1145/3581961.3609879
19. Deffenbacher, J. L. (2011). Cognitive-behavioral conceptualization and treatment of anger. Cognitive and Behavioral Practice, 18(2), 212–221.https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2009.12.004
20. Denson T. F. (2013). The multiple systems model of angry rumination. Personality and social psychology review : an official journal of the Society for Personality and Social Psychology, Inc, 17(2), 103–123. https://doi.org/10.1177/1088868312467086
21. Dingus, T. A., Guo, F., Lee, S., Antin, J. F., Perez, M., Buchanan-King, M., & Hankey, J. (2016). Driver crash risk factors and prevalence evaluation using naturalistic driving data. Proceedings of the National Academy of Sciences, 113(10), 2636-2641.https://doi.org/10.1073/pnas.1513271113
22. Eisenlohr-Moul, T. A., Peters, J. R., Pond, R. S., Jr, & DeWall, C. N. (2016). Both trait and state mindfulness predict lower aggressiveness via anger rumination: A multilevel mediation analysis. Mindfulness, 7(3), 713–726. https://doi.org/10.1007/s12671-016-0508-x
23. Eklund, H. J., & Meranius, S. M. (2020). Toward a consensus on the nature of empathy: A review of reviews. Patient Education and Counseling, 104(2), 300–307. https://doi.org/10.1016/j
24. Elwood, L. S., Hahn, K. S., Olatunji, B. O., & Williams, N. L. (2009). Cognitive vulnerabilities to the development of PTSD: a review of four vulnerabilities and the proposal of an integrative vulnerability model. Clinical psychology review, 29(1), 87–100. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2008.10.002
25. Guha, M. (2025). Rage, anger & aggression. Journal of Mental Health, 34(1), 1–3. https://doi.org/10.1080/09638237.2025.2460111
26. Harmon, S. L., Stephens, H. F., Repper, K. K., Driscoll, K. A., & Kistner, J. A. (2019). Children's Rumination to Sadness and Anger: Implications for the Development of Depression and Aggression. Journal of clinical child and adolescent psychology : the official journal for the Society of Clinical Child and Adolescent Psychology, American Psychological Association, Division 53, 48(4), 622–632. https://doi.org/10.1080/15374416.2017.1359788
27. Harmon, S. L., Stephens, H. F., Repper, K. K., Driscoll, K. A., & Kistner, J. A. (2019). Children's Rumination to Sadness and Anger: Implications for the Development of Depression and Aggression. Journal of clinical child and adolescent psychology : the official journal for the Society of Clinical Child and Adolescent Psychology, American Psychological Association, Division 53, 48(4), 622–632. https://doi.org/10.1080/15374416.2017.1359788
28. Hoemann, K., & Feldman Barrett, L. (2019). Concepts dissolve artificial boundaries in the study of emotion and cognition, uniting body, brain, and mind. Cognition & emotion, 33(1), 67–76. https://doi.org/10.1080/02699931.2018.1535428
29. Jolliffe, D., & Farrington, D. P. (2006). Examining the Relationship Between Low Empathy and Bullying. Aggressive Behavior, 32(6), 540–550. https://doi.org/10.1002/ab.20154
30. Karras, M., Csillik, A., & Delhomme, P. (2023). Empathy, impulsiveness, and sensation seeking as mediators between primary psychopathic traits and driving behaviors in French driving offenders. Journal of Clinical Psychology, 79(3), 886-901.https://doi.org/10.1002/jclp.23447
31. Koppel, S., Liu, P. Y., Griffiths, D., Hua, P., Louis, R. S., Stephan, K., ... & Charlton, J. L. (2020). A comparison of older drivers’ driving patterns during a naturalistic on-road driving task with patterns from their preceding four-months of real-world driving. Safety science, 125, 104652. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2020.104652
32. Krahé, B., & Möller, I. (2010). Longitudinal effects of media violence on aggression and empathy among german adolescents. Journal of Applied Developmental Psychology, 31(5), 401–409. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2010.07.003
33. Lee, H. M., & Li, B. J. (2023). So far yet so near: Exploring the effects of immersion, presence, and psychological distance on empathy and prosocial behavior. International Journal of Human-Computer Studies, 176, 1–14. https://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2023.103042
34. Li, W., Cui, Y., Ma, Y., Chen, X., Li, G., Zeng, G., ... & Cao, D. (2021). A spontaneous driver emotion facial expression (defe) dataset for intelligent vehicles: Emotions triggered by video-audio clips in driving scenarios. IEEE Transactions on Affective Computing, 14(1), 747-760. https://doi.org/10.1109/TAFFC.2021.3063387
35. Li, W., Tan, R., Xing, Y., Li, G., Li, S., Zeng, G., ... & Cao, D. (2022). A multimodal psychological, physiological and behavioural dataset for human emotions in driving tasks. Scientific Data, 9(1), 481.https://doi.org/10.1038/s41597-022-01557-2
36. Li, W., Zhang, B., Wang, P., Sun, C., Zeng, G., Tang, Q., ... & Cao, D. (2021). Visual-attribute-based emotion regulation of angry driving behaviors. IEEE Intelligent Transportation Systems Magazine, 14(3), 10-28.https://doi.org/10.1109/MITS.2021.3050890
37. Love, S., Kannis-Dymand, L., Davey, J., & Freeman, J. (2022). Metacognition, rumination and road rage: an examination of driver anger progression and expression in Australia. Transportation research part F: traffic psychology and behaviour, 84, 21-32.https://doi.org/10.1016/j.trf.2021.11.015
38. Mehmandar, M. R., Sheikhy Chaman, M. R., Khalili, E., Mobaderi, T., & Ariana, M. (2019). Investigating the Relationship between Emotional Intelligence and Risky Driving Behaviors and Violation Consequences in Traffic Offenders in Tehran in 2018: A Descriptive Study. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences, 18(9), 921-934.URL: http://journal.rums.ac.ir/article-1-4627-fa.html
39. Mehrabian, A. (1997). Relations among personality scales of aggression, violence, and empathy: Validational evidence bearing on the risk of eruptive violence scale. Aggressive Behavior, 23(6), 433-445. https://doi.org/10.1002/(SICI)1098-2337
40. Newsome Wicks M. (2025). Flipping the Switch: Moving from Emotional and Cognitive Empathy to Empathetic Concern. The Journal of nursing education, 64(5), 276–277. https://doi.org/10.3928/01484834-20250409-01
41. Nitschke, J. P., & Bartz, J. A. (2023). The association between acute stress & empathy: A systematic literature review. Neuroscience and biobehavioral reviews, 144, 105003. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.105003
42. Pedersen, W. C., Denson, T. F., Goss, R. J., Vasquez, E. A., Kelley, N. J., & Miller, N. (2011). The impact of rumination on aggressive thoughts, feelings, arousal, and behaviour. The British journal of social psychology, 50(Pt 2), 281–301. https://doi.org/10.1348/014466610X515696
43. Pirhadi Tavandashti, R., Arefi, M., & Sajjadian, I. (2024). Efficacy of Nonviolent Communication Training Based on Marshall Rosenberg Theory on the Empathy and Life Meaning in the Students with the Signs of Violence. Journal of Modern Psychological Researches, 19(73), 194-203. DOI: 10.22034/JMPR.2023.54836.5355
44. Qu, W., Liu, M., & Ge, Y. (2024). Mindfulness decreases driving anger expression: The mediating effect of driving anger and anger rumination. Accident; analysis and prevention, 203, 107642. https://doi.org/10.1016/j.aap.2024.107642
45. Quan, F., Huang, J., Li, H., & Zhu, W. (2024). Longitudinal relations between bullying victimization and aggression: The multiple mediation effects of anger rumination and hostile automatic thoughts. PsyCh journal, 13(5), 849–859. https://doi.org/10.1002/pchj.760
46. Reason J, Manstead A, Stradling S, Baxter J, Campbell K (1990) Errors and violations on the road: a real distinction? Ergonomics 33:1315–1332. doi:10.1080/00140139008925335
47. Reason, J., Manstead, A., Stradling, S., Baxter, J., & Campbell, K. (1990). Errors and violations on the roads: a real distinction?. Ergonomics, 33(10-11), 1315–1332. https://doi.org/10.1080/00140139008925335
48. Soper, D.S. (2025). A-priori Sample Size Calculator for Multiple Regression [Software]. Available from https://www.danielsoper.com/statcalc
49. Stephens, A. N., Collard, J., & Koppel, S. (2024). Don’t sweat the small stuff; anger rumination and lack of forgiveness are related to aggressive driving behaviours. Current Psychology: A Journal for Diverse Perspectives on Diverse Psychological Issues, 43(7), 6338–6349. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04744-5
50. Sukhodolsky, D. G. , Golub, A. , & Cromwell, E. N. (2001). Development and validation of the anger rumination scale. Personality and Individual Differences, 31(5), 689–700. 10.1016/S0191-8869(00)00171-9
51. Swearer, S. M., & Hymel, S. (2015). Understanding the psychology of bullying: Moving toward a social-ecological diathesis-stress model. The American psychologist, 70(4), 344–353. https://doi.org/10.1037/a0038929
52. Tao, X., Gao, D., Zhang, W., Liu, T., Du, B., Zhang, S., & Qin, Y. (2024). A multimodal physiological dataset for driving behaviour analysis. Scientific data, 11(1), 378.DOI: 10.1038/s41597-024-03222-2.
53. Tasca, L. (2000). A review of the literature on aggressive driving research (pp. 2-22). Ontario, Canada: Ontario Advisory Group on Safe Driving Secretariat, Road User Safety Branch, Ontario Ministry of Transportation. http://www. aggressive. drivers. com/paperslist. Html
54. Transportation Code Chapter 545. Operation And Movement Of Vehicles. (2017). Texas.gov. https://statutes.capitol.texas.gov/docs/TN/htm/TN.545.htm
55. Williams, S. E., Lenze, E. J., & Waring, J. D. (2020). Positive information facilitates response inhibition in older adults only when emotion is task-relevant. Cognition & emotion, 34(8), 1632–1645. https://doi.org/10.1080/02699931.2020.1793303
56. Yousuf, F. T. (2023). The driving factors: The impact of empathy on aggressive driving behaviors moderated by stress (Doctoral dissertation). twu-ir.tdl.org/server/api/core/bitstreams/8a92bbd8-5d33-4545-82ab-740787c53834/content
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)