آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 25، شماره 161 - ( تابستان 1405(مرداد)، 1405 )
جلد 25 شماره 161 صفحات 18-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
mehdizadehtehrani S, azadyekta M, zabihi R. (2026). Modeling Social Media Addiction and Eating Disorders Through the Mediation of Impulsivity and Childhood Trauma in Students of the First Secondary School. Journal of Psychological Science. 25(161), : 19 doi:10.66224/jps.25.161.19
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3088-fa.html
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3088-fa.html
مهدی زاده طهرانی سیما، آزادیکتا مهرناز، ذبیحی رزیتا.(1405). مدلیابی وابستگی به رسانههای اجتماعی و اختلال خوردن با میانجیگری تکانشگری و ترومای دوران کودکی در دانشآموزان دورۀ اول متوسطه مجله علوم روانشناختی 25 (161) :18-1 10.66224/jps.25.161.19
گروه روانشناسی، واحد اسلام شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. ، m.azadyekta@yahoo.com
چکیده: (106 مشاهده)
زمینه: بین کاربران رسانههای اجتماعی اینترنتی، نوجوانان زمان طولانی را در رسانهها میگذرانند. رسانههای اجتماعی، تأثیرات مهمی بر رفتارهای مرتبط با سلامت مانند اختلال خوردن دارند. بررسی متغیرهایی همچون تکانشگری و ترومای دوران کودکی که ممکن است رابطۀ بین وابستگی به رسانههای اجتماعی و پیامدهای منفی آن مانند اختلالات خوردن را تعدیل کنند، ضرورت دارد ولی مدلیابی در مورد متغیرهای مذکور، کمتر مورد پژوهش بوده است.
هدف: هدف پژوهش، بررسی مدلیابی وابستگی به رسانههای اجتماعی و اختلال خوردن با میانجیگری تکانشگری و ترومای دوران کودکی در دانشآموزان دورۀ اول متوسطه بود.
روش: روش پژوهش، توصیفی از توع همبستگی مبتنی بر مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری شامل تمامی دانشآموزان دورۀ اول متوسطۀ تهران در سال تحصیلی 1404-1403 بود که از بین آنان، 241 نفر به روش نمونهگیری تصادفی خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. دادههای پژوهش با استفاده از مقیاس تشخیصی اختلالات خوردن (استیک و همکاران، 2000)، مقیاس اعتیاد به رسانههای اجتماعی برگن (آندریاسن، 2016)، مقیاس تکانشگری بارت (پاتون و همکاران، 1995) و پرسشنامه ترومای دوران کودکی (دوب و همکاران، 2004) جمعآوری شدند. تحلیل دادههای پژوهش با استفاده از روش مدلیابی معادلات ساختاری با بهرهگیری از نرمافزارهای SPSS-23 و AMOS-23 انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد، مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود. نتایج حاکی از آن بود که وابستگی به رسانههای اجتماعی از طریق تکانشگری شناختی 76/0، تکانشگری حرکتی 61/0، عدم برنامهریزی 60/0، غفلت عاطفی 81/، آزار جنسی 50/، آزار جسمانی 63/0 و آزار عاطفی 85/0 بر اختلال خوردن اثر میگذارد. نتایج آزمون بوتاسترپ برای بررسی مسیرهای غیرمستقیم نیز بیانگر معناداری و تأیید مسیر در هر دو مسیر غیرمستقیم میانجیگر تکانشگری و ترومای دوران کودکی بود (05/0P<).
نتیجهگیری: بر اساس یافتهها، پیشنهاد میشود روانشناسان مدارس به منظور پیشگیری و درمان وابستگی به شبکههای اجتماعی و اختلال خوردن در دانشآموزان، از مداخلات درمانی با تمرکز بر ترومای کودکی و تکانشگری استفاده کنند.
هدف: هدف پژوهش، بررسی مدلیابی وابستگی به رسانههای اجتماعی و اختلال خوردن با میانجیگری تکانشگری و ترومای دوران کودکی در دانشآموزان دورۀ اول متوسطه بود.
روش: روش پژوهش، توصیفی از توع همبستگی مبتنی بر مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری شامل تمامی دانشآموزان دورۀ اول متوسطۀ تهران در سال تحصیلی 1404-1403 بود که از بین آنان، 241 نفر به روش نمونهگیری تصادفی خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. دادههای پژوهش با استفاده از مقیاس تشخیصی اختلالات خوردن (استیک و همکاران، 2000)، مقیاس اعتیاد به رسانههای اجتماعی برگن (آندریاسن، 2016)، مقیاس تکانشگری بارت (پاتون و همکاران، 1995) و پرسشنامه ترومای دوران کودکی (دوب و همکاران، 2004) جمعآوری شدند. تحلیل دادههای پژوهش با استفاده از روش مدلیابی معادلات ساختاری با بهرهگیری از نرمافزارهای SPSS-23 و AMOS-23 انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد، مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود. نتایج حاکی از آن بود که وابستگی به رسانههای اجتماعی از طریق تکانشگری شناختی 76/0، تکانشگری حرکتی 61/0، عدم برنامهریزی 60/0، غفلت عاطفی 81/، آزار جنسی 50/، آزار جسمانی 63/0 و آزار عاطفی 85/0 بر اختلال خوردن اثر میگذارد. نتایج آزمون بوتاسترپ برای بررسی مسیرهای غیرمستقیم نیز بیانگر معناداری و تأیید مسیر در هر دو مسیر غیرمستقیم میانجیگر تکانشگری و ترومای دوران کودکی بود (05/0P<).
نتیجهگیری: بر اساس یافتهها، پیشنهاد میشود روانشناسان مدارس به منظور پیشگیری و درمان وابستگی به شبکههای اجتماعی و اختلال خوردن در دانشآموزان، از مداخلات درمانی با تمرکز بر ترومای کودکی و تکانشگری استفاده کنند.
شمارهی مقاله: 19
واژههای کلیدی: وابستگی به رسانههای اجتماعی، اختلال خوردن، تکانشگری، ترومای دوران کودکی، دانشآموزان.
فهرست منابع
1. جاوید، محبوبه؛ محمدی، نوراله و رحیمی، چنگیز (1391). ویژگیهای روانسنجی نسخه فارسی یازدهمین ویرایش مقیاس تکانشگری بارت. فصلنامه علمی روش ها و مدل های روانشناختی، 2(8)، 23-34. https://jpmm.marvdasht.iau.ir/article_1088.html
2. خدارحمی، الهام؛ امان الهی، عباس و عباسپور، ذبیح الله (1402) پیشبینی اعتیاد نوجوانان دختر به رسانههای اجتماعی براساس تابآوری خانواده و جوعاطفی خانواده. پژوهشهای مشاوره، ۲۲ (۸۶)، ۳۲-55.https://doi.org/10.18502/qjcr.v22i86.13547
3. سرداری، باقر و خلیلی سالار (۱۳۹۸). اثربخشی مداخله مبتنی بر روانشناسی مثبتگرا بر کاهش مشکلات نظمجویی هیجان در نوجوانان با نشانۀ اختلالات خوردن. مجله علوم روانشناختی، ۱۸ (۷۶)، 479-487. http://psychologicalscience.ir/article-1-333-fa.html
4. مانولیان، آنیکریستی وآزادیکتا، مهرناز (1401). رابطه بین تجارب نامطلوب دوران کودکی و افسردگی: نقش واسطهای ذهنآگاهی. فصلنامه علمی روش ها و مدل های روانشناختی، 13 (50)، 107-118.https://doi.org/10.30495/jpmm.2023.30995.3710
5. Acar, M., Akgul, S., Kizilkan, M. P., Tuzun, Z., Derman, O., & Kanbur, N. (2020). Eating attitudes and physical appearance comparison with others in daily life versus on social media in adolescents. Journal of Adolescent Health, 66(2), S59-S60. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2019.11.118
6. Alpaslan, A. H., Koçak, U., Avci, K., & Uzel Taş, H. (2015). The association between internet addiction and disordered eating attitudes among Turkish high school students. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 20(4), 441-448. https://doi.org/10.1007/s40519-015-0197-9
7. Andreassen, C. S., Billieux, J.,Griffiths, M. D.,Kuss, D. J., Demetrovics, Z., Mazzoni, E., & Pallesen, S. (2016). The relationship between addictive use of social media and video games and symptoms of psychiatric disorders: A large-scale cross-sectional study. Psychology of addictive behaviors, 30(2), 252-262. https://doi.org/10.1037/adb0000160
8. Aparicio-Martinez, P., Perea-Moreno, A. J., Martinez-Jimenez, M. P., Redel-Macías, M. D., Pagliari, C., & Vaquero-Abellan, M. (2019). Social media, thin-ideal, body dissatisfaction and disordered eating attitudes: An exploratory analysis. International journal of environmental research and public health, 16(21), 4177.https://doi.org/10.3390/ijerph16214177A
9. Bhurosy, T., & Thiagarajah, K. (2020). Are eating habits associated with adequate sleep among high school students?. Journal of School Health, 90(2), 81-87. https://doi.org/10.1111/josh.12852B
10. Boone, L., Soenens, B., & Luyten, P. (2014). When or why does perfectionism translate into eating disorder pathology? A longitudinal examination of the moderating and mediating role of body dissatisfaction. Journal of Abnormal Psychology, 123(2), 412. https://doi.org/10.1037/a0036254
11. Bussone, S., Trentini, C., Tambelli, R., & Carola, V. (2020). Early-life interpersonal and affective risk factors for pathological gaming. Frontiers in psychiatry, 11, 423. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2020.00423
12. Carr, C. T., & Hayes, R. A. (2015). Social media: Defining, developing, and divining. Atlantic journal of communication, 23(1), 46-65. https://doi.org/10.1080/15456870.2015.972282
13. Çelik, Ç. B., Odacı, H., & Bayraktar, N. (2015). Is problematic internet use an indicator of eating disorders among Turkish university students?. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 20(2), 167-172. https://doi.org/10.1007/s40519-014-0150-3
14. Chegeni, M., Nakhaee, N., Shahrbabaki, P. M., Shahrbabaki, M. E., & Haghdoost, A. (2023). Does childhood trauma associate with social media addiction? A cross-sectional study from Iran. International Journal of Mental Health and Addiction, 21(4), 2225-2237.https://doi.org/10.1007/s11469-021-00718-5
15. Cohen, R., & Blaszczynski, A. (2015). Comparative effects of Facebook and conventional media on body image dissatisfaction. Journal of eating disorders, 3(1), 23.https://doi.org/10.1186/s40337-015-0061-3
16. DataReportal (2022). Global social media statistics. https://datareportal.com/social-media-users.Accessed 30 Oct 2022.
17. Domoff, S. E., Sutherland, E. Q., Yokum, S., & Gearhardt, A. N. (2020). Adolescents’ addictive phone use: Associations with eating behaviors and adiposity. International journal of environmental research and public health, 17(8), 2861.https://doi.org/10.3390/ijerph17082861
18. Drahošová, M., & Balco, P. (2017). The analysis of advantages and disadvantages of use of social media in European :union:. Procedia Computer Science, 109, 1005-1009. https://doi.org/10.1016/j.procs.2017.05.446
19. Dube, S. R., Williamson, D. F., Thompson, T., Felitti, V. J., & Anda, R. F. (2004). Assessing the reliability of retrospective reports of adverse childhood experiences among adult HMO members attending a primary care clinic. Child abuse & neglect, 28(7),729 737. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2003.08.009
20. Elkin, N., Mohammed Ashraf, A. K., Kılınçel, O., KılınçeL, Ş., Ranganathan, M., Sakarya, A. K., & Soydan, A. M. (2025). Screens and scars: SEM analysis of the relationship between childhood trauma, emotion regulation, and social media addiction. Frontiers in Psychology, 16, 1502968. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1502968
21. Emery, R. L., Yoon, C., Mason, S. M., & Neumark-Sztainer, D. (2021). Childhood maltreatment and disordered eating attitudes and behaviors in adult men and women: Findings from project EAT. Appetite, 163, 105224.https://doi.org/10.1016/j.appet.2021.105224
22. Emiroğlu, E., & Aktaç, Ş. (2023). Food-related impulsivity in the triangle of obesity, eating behaviors and diet. Black Sea Journal of Health Science, 6(1), 178-184. https://doi.org/10.19127/bshealthscience.1098930
23. Fan, T., Twayigira, M., Song, L., Luo, X., Huang, C., Gao, X., & Shen, Y. (2023). Prevalence and associated factors of internet addiction among Chinese adolescents: association with childhood trauma. Frontiers in public health, 11, 1172109.https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1172109
24. Filippone, L., Shankland, R., & Hallez, Q. (2022). The relationships between social media exposure, food craving, cognitive impulsivity and cognitive restraint. Journal of Eating Disorders, 10(1), 184. https://doi.org/10.1186/s40337-022-00698-4
25. Fossati, A., Di Ceglie, A., Acquarini, E., & Barratt, E. S. (2001). Psychometric properties of an Italian version of the Barratt Impulsiveness Scale‐11 (BIS‐11) in nonclinical subjects. Journal of clinical psychology, 57(6), 815-828. https://doi.org/10.1002/jclp.1051
26. Geirdal, A. Ø., Ruffolo, M., Leung, J., Thygesen, H., Price, D., Bonsaksen, T., & Schoultz, M. (2021). Mental health, quality of life, wellbeing, loneliness and use of social media in a time of social distancing during the COVID-19 outbreak. A cross-country comparative study. Journal of Mental Health, 30(2), 148 155. https://doi.org/10.1080/09638237.2021.1875413
27. Hamel, A. E., Zaitsoff, S. L., Taylor, A., Menna, R., & Le Grange, D. (2012). Body-related social comparison and disordered eating among adolescent females with an eating disorder, depressive disorder, and healthy controls. Nutrients, 4(9), 1260 1272. https://doi.org/10.3390/nu4091260
28. Hao, F., Li, P., Liang, Z., & Geng, J. (2024). The association between childhood adverse experiences and internet addiction: A meta-analysis. Acta psychologica, 246, 104270. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2024.104270
29. He, Z., & Yang, W. (2022). Impulsiveness as potential moderators of the relation between social media dependence and eating disorders risk. BMC psychology, 10(1), 120. https://doi.org/10.1186/s40359-022-00830-8
30. Huang, P. C., Latner, J. D., O’Brien, K. S., Chang, Y. L., Hung, C. H., Chen, J. S., ... & Lin, C. Y. (2023). Associations between social media addiction, psychological distress, and food addiction among Taiwanese university students. Journal of Eating Disorders, 11(1), 43. https://doi.org/10.1186/s40337-023-00769-0
31. Huang, P. C., Chen, J. S., Potenza, M. N., Griffiths, M. D., Pakpour, A. H., Chen, J. K., ... & Lin, C. Y. (2022). Temporal associations between physical activity and three types of problematic use of the internet: a six-month longitudinal study. Journal of Behavioral Addictions, 11(4), 1055 1067. https://doi.org/10.1556/2006.2022.00084
32. Ince, B., Schlatter, J., Max, S., Plewnia, C., Zipfel, S., Giel, K. E., & Schag, K. (2021). Can we change binge eating behaviour by interventions addressing food-related impulsivity? A systematic review. Journal of eating disorders, 9(1), 38. https://doi.org/10.1186/s40337-021-00384-x
33. Javid, M., Mohammadi, N., & Rahimi, C. (2012). Psychometric properties of an Iranian version of the Barratt Impulsiveness Scale-11 (BIS-11). Psychological Models and Methods, 2(8), 23 34. [Persian] https://jpmm.marvdasht.iau.ir/article_1088.html
34. Keser, A., Bayındır-Gümüş, A., Kutlu, H., & Öztürk, E. (2020). Development of the scale of effects of social media on eating behaviour: a study of validity and reliability. Public health nutrition, 23(10), 1677 1683. https://doi.org/10.1017/S1368980019004270
35. Khalaf, A. M., Alubied, A. A., Khalaf, A. M., Rifaey, A. A., Alubied, A., & Rifaey, A. (2023). The impact of social media on the mental health of adolescents and young adults: a systematic review. Cureus, 15(8). https://doi.org/10.7759/cureus.42990
36. Khodarahmi E, Amanelahi A, Abaspour Z. (2023). Predicting Addiction to Social Media Based on Family Resilience and Family Emotional Atmosphere among Adolecent Girls. Journal of Counseling Research, 22 (86), 32 55. [Persian] https://doi.org/10.18502/qjcr.v22i86.13547
37. Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications.
38. Lavender, J. M., & Mitchell, J. E. (2015). Eating disorders and their relationship to impulsivity. Current Treatment Options in Psychiatry, 2(4), 394 401. https://doi.org/10.1007/s40501-015-0061-6
39. Lee, Y. S., Han, D. H., Kim, S. M., & Renshaw, P. F. (2013). Substance abuse precedes internet addiction. Addictive behaviors, 38(4), 2022 2025. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2012.12.024
40. Lim, J. E., Kim, S., Seo, S., Kang, W., Kim, A., Kang, Y., ... & Han, K. M. (2021). Association of prefrontal cortex thinning with high impulsivity in healthy adults. Psychiatry Investigation, 18(6), 570.https://doi.org/10.30773/pi.2020.0404
41. Loveday, S., Hall, T., Constable, L., Paton, K., Sanci, L., Goldfeld, S., & Hiscock, H. (2022). Screening for adverse childhood experiences in children: a systematic review. Pediatrics, 149(2), e2021051884.https://doi.org/10.1542/peds.2021-051884
42. Machado, A. B. C., Teruya, K. I., Friedman, R., Weydmann, G. J., Remor, E., & Bizarro, L. (2023). Gender differences in the pathway of childhood trauma, impulsivity and adult eating behaviour: a cross-sectional study. Journal of Child & Adolescent Mental Health, 35(1), 42 54. https://doi.org/10.2989/17280583.2023.2293904
43. Marengo, D., Longobardi, C., Fabris, M. A., & Settanni, M. (2018). Highly-visual social media and internalizing symptoms in adolescence: The mediating role of body image concerns. Computers in Human Behavior, 82, 63 69. https://doi.org/10.1016/j.chb.2018.01.003
44. Masthi, N. R., Pruthvi, S., & Phaneendra, M. S. (2018). A comparative study on social media usage and health status among students studying in pre-university colleges of urban Bengaluru. Indian journal of community medicine, 43(3), 180 184. https://doi.org/10.4103/ijcm.IJCM_285_17
45. Manvelian, A. C., & Azadyekta, M. (2023). Relationship between Adverse Childhood Experiences and Depression: The Mediating Role of Mindfulness. Psychological Models and Methods, 13(50), 107 118. [Persian] https://doi.org/10.30495/jpmm.2023.30995.3710
46. Mohsenpour, M. A., Karamizadeh, M., Barati-Boldaji, R., Ferns, G. A., & Akbarzadeh, M. (2023). Structural equation modeling of direct and indirect associations of social media addiction with eating behavior in adolescents and young adults. Scientific reports, 13(1), 3044. https://doi.org/10.1038/s41598-023-29961-7
47. Nesi, J. (2020). The impact of social media on youth mental health: challenges and opportunities. North Carolina medical journal, 81(2), 116 121.https://doi.org/ 10.18043/ncm.81.2.116
48. Ocansey, S. K., Ametepe, W., & Oduro, C. F. (2016). The impact of social media on the youth: The Ghanaian perspective. International journal of engineering technology and sciences, 3(2), 90 100. https://doi.org/10.15282/ijets.6.2016.1.12
49. Patton, J. H., Stanford, M. S., & Barratt, E. S. (1995). Factor structure of the Barratt impulsiveness scale. Journal of clinical psychology, 51(6), 768 774. https://doi.org/10.1002/1097-4679
50. Ruckwongpatr, K., Paratthakonkun, C., Sangtongdee, U., Pramukti, I., Nurmala, I., Angkasith, K., ... & Lin, C. Y. (2024). Validity, reliability, and measurement invariance of the Thai smartphone application-based addiction scale (SABAS) and Bergen social media addiction scale (BSMAS). International Journal of Mental Health Promotion, 26(4), 293 302. https://doi.org/10.32604/ijmhp.2024.047023
51. Sampasa-Kanyinga, H., Chaput, J. P., & Hamilton, H. A. (2015). Associations between the use of social networking sites and unhealthy eating behaviours and excess body weight in adolescents. British Journal of Nutrition, 114(11), 1941 1947. https://doi.org/10.1017/S0007114515003566
52. Sardary B, Khalili S. (2019). Effectiveness of positive psychological intervention on reducing difficulties in emotion regulation in adolescents with eating disorders symptoms. Journal of Psychological Science, 18(76), 479 487. [Persian]
53. Sofiany, I. R., & Setyawati, M. I. (2021). Portrait of the sedentary lifestyle among students from public health school. Muhammadiyah Journal of Epidemiology, 1(1), 65 72. https://doi.org/10.24853/mje.v1i1.9383
54. Sümen, A., & Evgin, D. (2021). Social media addiction in high school students: a cross-sectional study examining its relationship with sleep quality and psychological problems. Child Indicators Research, 14(6), 2265 2283.https://doi.org/10.1007/s12187-021-09838-9
55. Stice, E., Telch, C. F., & Rizvi, S. L. (2000). Development and validation of the Eating Disorder Diagnostic Scale: a brief self-report measure of anorexia, bulimia, and binge-eating disorder. Psychological assessment, 12(2), 123. https://doi.org/10.1037//1040-3590.12.2.123
56. Strodl, E., & Wylie, L. (2020). Childhood trauma and disordered eating: Exploring the role of alexithymia and beliefs about emotions. Appetite, 154, Article 104802. https://doi.org/10.1016/j.appet.2020.104802
57. Valkenburg, P. M., Meier, A., & Beyens, I. (2022). Social media use and its impact on adolescent mental health: An umbrella review of the evidence. Current opinion in psychology, 44, 58 68. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.08.017
58. Wagner, M. E. (2011). Self-objectification among overweight and obese women: an application of structural equation modeling. PhD theses in philosophy. Fulfillment. College of Bowling Green State University. 2011; 13 19. http://rave.ohiolink.edu/etdc/view?acc_num=bgsu1320698865
59. Wang, J. (2023). The impact of social media on body image perception and eating disorders. Journal of Innovations in Medical Research, 2(9), 36 40. https://doi.org/10.56397/JIMR/2023.09.06
60. Watters, E. R., Reed-Fitzke, K., & Wojciak, A. S. (2024). Attachment, regulation, and competency in emerging adults: Validating a framework of resilience in a population with adverse childhood experiences. Children and Youth Services Review, 159, 107530.https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2024.107530
61. Zhang, J., Hu, Y., Kang, Q., Wu, M., Zou, Y., Peng, S., & Chen, J. (2025). The Correlation Between Anorexia Nervosa and Childhood Traumatic Experience: the Mediating Role of Impulsivity. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-7445886/v1
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)