آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 25، شماره 159 - ( بهار 1405ا(خرداد)، 1405 )
جلد 25 شماره 159 صفحات 16-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Khoramifar S, Sepahundi M A, Mirdrikvand F. (2026). Comparison of the effectiveness of schema therapy, metacognition and interpersonal therapy on emotional expressiveness in students with symptoms of social anxiety at Kashmar Higher Education Center. Journal of Psychological Science. 25(159), : 8 doi:10.61186/jps.25.159.8
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3271-fa.html
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3271-fa.html
خرمی فر سارا، سپهوندی محمدعلی، میردریکوند فضل الله.(1405). مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی، فراشناخت و درمان بین فردی بر ابرازگری هیجانی در دانشجویان دارای علائم اضطراب اجتماعی مرکز آموزش عالی کاشمر مجله علوم روانشناختی 25 (159) :16-1 10.61186/jps.25.159.8
گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. ، sepahvandi.mo@lu.ac.ir
چکیده: (269 مشاهده)
زمینه: اضطراب اجتماعی در دانشجویان با نقص در ابرازگری هیجانی و روابط بینفردی همراه است و مداخلات رواندرمانی نقش مهمی در بهبود این کارکردها دارند. طرحوارهدرمانی، درمان فراشناختی و درمان بینفردی از مسیرهای شناختی، هیجانی و ارتباطی متفاوت میتوانند بر ابراز هیجان اثرگذار باشند، اما اغلب بهصورت جداگانه بررسی شدهاند. ازاینرو، خلأ پژوهشی در زمینه مقایسه اثربخشی این سه رویکرد بر ابرازگری هیجانی دانشجویان دارای علائم اضطراب اجتماعی وجود دارد که پژوهش حاضر به آن میپردازد.
هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی، فراشناخت و درمان بین فردی بر ابرازگری هیجانی مثبت در دانشجویان دارای علائم اضطراب اجتماعی مرکز آموزش عالی کاشمر انجام شد.
روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با پیشآزمون پسآزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی دانشجویان مبتلا به اضطراب اجتماعی در مرکز آموزش عالی کاشمر در سال تحصیلی 03-1402 بودند. از بین دانشجویانی که درگیر علائم اضطراب اجتماعی بودند و در پرسشنامه اضطراب اجتماعی (جرابک، 1996) نمره بالاتر از نمره برش (6) به دست آورند، تعداد 60 نفر به روش نمونهگیری تصادفی انتخاب و در چهار گروه به صورت تصادفی جایگزین شدند؛ ابتدا هر چهار گروه به پرسشنامه ابرازگری هیجانی (کینگ و امونز،1990) پاسخ دادند. گروههای آزمایش اول تحت 8 جلسه طرحواره درمانی (غلامرضایی و طهرانچی، 1395)، گروه آزمایش دوم تحت 8 جلسه درمان بین فردی (اوشی و همکاران، 2015) و گروه سوم تحت 8 جلسه فراشناختی (ولز، 2009) قرار گرفتند و گروه گواه مداخلهای دریافت نکرد. اطلاعات گردآوری شده با نرم افزار spss-24 و تحلیل کواریانس تک متغیره و آزمونهای پس مقایسهای تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد هر سه شیوه درمانی بر کاهش ابرازگری هیجان تأثیر معناداری دارد(05/0P<). همچنین آزمون تعقیبی بنفرونی نشان داد که تفاوت سه روش طرحواره درمانی، درمان فراشناخت و درمان بین فردی در میزان اثر بخشیها در درمان ابرازگری هیجانی معنیدار نیست (05/0<P).
نتیجهگیری: یافتههای پژوهش حاضر نشان داد که هر سه رویکرد طرحوارهدرمانی، درمان فراشناختی و درمان بینفردی میتوانند بهعنوان مداخلات مؤثر و قابل استفاده در مراکز مشاوره دانشجویی برای بهبود ابرازگری هیجانی دانشجویان دارای علائم اضطراب اجتماعی بهکار گرفته شوند. عدم تفاوت معنادار در میزان اثربخشی این درمانها بیانگر آن است که متخصصان میتوانند با توجه به شرایط فردی، امکانات اجرایی و ترجیحات مراجع، هر یک از این رویکردها را بهصورت انعطافپذیر انتخاب و اجرا کنند. این نتایج میتواند مبنایی عملی برای طراحی برنامههای مداخلهای و پیشگیرانه در محیطهای دانشگاهی فراهم آورد.
هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی، فراشناخت و درمان بین فردی بر ابرازگری هیجانی مثبت در دانشجویان دارای علائم اضطراب اجتماعی مرکز آموزش عالی کاشمر انجام شد.
روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با پیشآزمون پسآزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی دانشجویان مبتلا به اضطراب اجتماعی در مرکز آموزش عالی کاشمر در سال تحصیلی 03-1402 بودند. از بین دانشجویانی که درگیر علائم اضطراب اجتماعی بودند و در پرسشنامه اضطراب اجتماعی (جرابک، 1996) نمره بالاتر از نمره برش (6) به دست آورند، تعداد 60 نفر به روش نمونهگیری تصادفی انتخاب و در چهار گروه به صورت تصادفی جایگزین شدند؛ ابتدا هر چهار گروه به پرسشنامه ابرازگری هیجانی (کینگ و امونز،1990) پاسخ دادند. گروههای آزمایش اول تحت 8 جلسه طرحواره درمانی (غلامرضایی و طهرانچی، 1395)، گروه آزمایش دوم تحت 8 جلسه درمان بین فردی (اوشی و همکاران، 2015) و گروه سوم تحت 8 جلسه فراشناختی (ولز، 2009) قرار گرفتند و گروه گواه مداخلهای دریافت نکرد. اطلاعات گردآوری شده با نرم افزار spss-24 و تحلیل کواریانس تک متغیره و آزمونهای پس مقایسهای تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد هر سه شیوه درمانی بر کاهش ابرازگری هیجان تأثیر معناداری دارد(05/0P<). همچنین آزمون تعقیبی بنفرونی نشان داد که تفاوت سه روش طرحواره درمانی، درمان فراشناخت و درمان بین فردی در میزان اثر بخشیها در درمان ابرازگری هیجانی معنیدار نیست (05/0<P).
نتیجهگیری: یافتههای پژوهش حاضر نشان داد که هر سه رویکرد طرحوارهدرمانی، درمان فراشناختی و درمان بینفردی میتوانند بهعنوان مداخلات مؤثر و قابل استفاده در مراکز مشاوره دانشجویی برای بهبود ابرازگری هیجانی دانشجویان دارای علائم اضطراب اجتماعی بهکار گرفته شوند. عدم تفاوت معنادار در میزان اثربخشی این درمانها بیانگر آن است که متخصصان میتوانند با توجه به شرایط فردی، امکانات اجرایی و ترجیحات مراجع، هر یک از این رویکردها را بهصورت انعطافپذیر انتخاب و اجرا کنند. این نتایج میتواند مبنایی عملی برای طراحی برنامههای مداخلهای و پیشگیرانه در محیطهای دانشگاهی فراهم آورد.
شمارهی مقاله: 8
فهرست منابع
1. خدابندهلو، ناصر؛ فتحی اقدم، قربان؛ باباخانی، وحیده و علیجانی، فاطمه (1400). مقایسه اثربخشی فراشناخت درمانی و درمان هیجان مدار بر پاسخ نشخواری دانش آموزان پسر متوسطه، نشریه مدیریت ارتقای سلامت، 6 (10): 143- 154. http://jhpm.ir/article-1-1342-fa.html
2. صدری دمیرچی اسماعیل، نوروزی همایون محمدرضا و حاتمی نژاد محمد.(1404). تدوین مدل اضطراب اجتماعی دانشآموزان بر اساس سبکهای دلبستگی ناایمن و ترس از شکست با نقش میانجی نشخوار فکری: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، ۲۴ (۵)، ۴۳۸-۴۵۱. DOI:10.61882/jrums.24.5.438
3. علوی، خدیجه؛ اصغری مفدم، محمد.علی؛ رحیمی نژاد، عباس و فراهانی، حجت. (1396). ویژگی های روانسنجی پرسشنامه دوسوگرایی در ابزار هیجان. پژوهش در سلامت روانشناختی، 11(1)، 74-91. doi:10.29252/rph.11.1.74
4. غلامرضایی، هادی و طهرانچی، بیتا (1395). درمان طرحوارهای سرطان. تهران: منشور سمیر.
5. کاظمی، حمید؛ وزیری، مژده و عابدی، احمد (1395). اثربخشی آموزش حل مسئله بر اضطراب امتحان و اضطراب اجتماعی. دوفصلنامه شناخت اجتماعی، 1(9)، 98-110. doi:20.1001.1.23223782.1395.5.1.7.7
6. Alavi K, Asghari Moghadam M A, Rahiminezhad A, Farahani H.(2017). Psychometric properties of Ambivalence over Emotional Expression Questionnaire. Research in psychological health; 11 (1) :74-91 (in persian). doi:10.29252/rph.11.1.74
7. Bian, C., Zhao, W. W., Yan, S. R., Chen, S. Y., Cheng, Y., & Zhang, Y. H. (2023). Effect of interpersonal psychotherapy on social functioning, overall functioning and negative emotions for depression: A meta-analysis. Journal of affective disorders, 320, 230-240. DOI: 10.1016/j.jad.2022.09.119
8. Bernecker, S. L., Coyne, A. E., Constantino, M. J., & Ravitz, P. (2017). For whom does interpersonal psychotherapy work? A systematic review. Clinical psychology review, 56, 82-93.DOI: 10.1016/j.cpr.2017.07.001
9. Capobianco, L., & Nordahl, H. (2023). A brief history of metacognitive therapy: From cognitive science to clinical practice. Cognitive and Behavioral Practice, 30(1), 45-54.https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2021.11.002
10. Dadfarnia S, Taherifar Z, Farahani H. (2023). Emotion Regulation Strategies as a Mediator of the Relationship of Beliefs About Emotion and Emotion Regulation Self-efficacy, and Social Anxiety. PCP; 11 (4) :287-296 doi:10.32598/jpcp.11.4.591.2
11. Duffy, F., Sharpe, H., & Schwannauer, M. (2019). The effectiveness of interpersonal psychotherapy for adolescents with depression–a systematic review and meta‐analysis. Child and adolescent mental health, 24(4), 307-317. DOI: 10.1111/camh.12342
12. Edwards, D., & Arntz, A. (2012). Schema therapy in historical perspective. In M. van Vreeswijk, J. Broersen, & M. Nadort (Eds.), The Wiley-Blackwell handbook of schema therapy: Theory, research, and practice (pp. 3–26). Wiley Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781119962830.ch1
13. Farmer, A. S., & Kashdan, T. B. (2012). Social anxiety and emotion regulation in daily life: Spillover effects on positive and negative social events. Cognitive behaviour therapy, 41(2), 152-162.doi: 10.1080/16506073.2012.666561
14. Gholamrezaei, H., & Tehranchi, B. (2016). Schema Therapy for Cancer. Tehran: Manshoor-e Samir. (in persian).
15. Kazemi, H., Vaziri, M., & Abedi, A. (2016). The effectiveness of problem-solving training on test anxiety and social anxiety. Social Cognition Biannual Journal, 1(9), 98–110. (in Persian). https://doi.org/20.1001.1.23223782.1395.5.1.7.7
16. Khodabandehlu N, Fathiagdam G, Babakhani V, Alijani F.(2021). Comparison of the Effectiveness of "Metacognitive Therapy" and "Emotion-Focused Therapy" on Ruminant Response High School Male Students. JHPM; 10 (6) :141-150 (in persian). http://jhpm.ir/article-1-1342-fa.html
17. King LA, Emmons RA. (1990). Conflict over emotional expression: Psychological and physical correlates. Journal of Personality and Social Psychology; 58(5):864-77.DOI:10.1037/0022-3514.58.5.864
18. Lacombe, C., Simoneau, K., Elalouf, K., & Collin, C. (2023). The impact of social anxiety disorder on emotional expression recognition: A meta-analysis. Cognitive Therapy and Research, 47(5), 732-751. https://doi.org/10.1007/s10608-023-10376-7
19. Lai, F., Wang, L., Zhang, J., Shan, S., Chen, J., & Tian, L. (2023). Relationship between social media use and social anxiety in college students: Mediation effect of communication capacity. International journal of environmental research and public health, 20(4), 3657. doi: 10.3390/ijerph20043657
20. Lei, S., & Gratch, J. (2023). Emotional expressivity is a reliable signal of surprise. IEEE Transactions on Affective Computing, 14(4), 2913-2924. DOI: 10.1109/TAFFC.2023.3234015
21. Lemma, A., Hepworth, M., Fonagy, P., Luyten, P., & Abrahams, D. (2024). Brief dynamic interpersonal therapy. Oxford University Press.
22. Marconi, E., Monti, L., Fredda, G., Kotzalidis, G. D., Janiri, D., Zani, V., ... & Chieffo, D. P. R. (2023). Outpatient care for adolescents’ and young adults’ mental health: promoting self-and others’ understanding through a metacognitive interpersonal therapy-informed psychological intervention. Frontiers in psychiatry, 14, 1221158. doi: 10.3389/fpsyt.2023.1221158.
23. Mizzi, S., Pedersen, M., Lorenzetti, V., Heinrichs, M., & Labuschagne, I. (2022). Resting-state neuroimaging in social anxiety disorder: a systematic review. Molecular Psychiatry, 27(1), 164-179.DOI: 10.1038/s41380-021-01154-6
24. O’Shea, G., Spence, S. H., & Donovan, C. L. (2015). Group versus individual interpersonal psychotherapy for depressed adolescents. Behavioural and cognitive psychotherapy, 43(1), 1-19.DOI: 10.1017/S1352465814000216
25. Peeters, N., van Passel, B., & Krans, J. (2022). The effectiveness of schema therapy for patients with anxiety disorders, OCD, or PTSD: A systematic review and research agenda. British Journal of Clinical Psychology, 61(3), 579-597.DOI: 10.1111/bjc.12324
26. Piccirillo, M. L., Lim, M. H., Fernandez, K. A., Pasch, L. A., & Rodebaugh, T. L. (2021). Social anxiety disorder and social support behavior in friendships. Behavior therapy, 52(3), 720-733.doi: 10.1016/j.beth.2020.09.003
27. Rozen, N., & Aderka, I. M. (2023). Emotions in social anxiety disorder: A review. Journal of anxiety disorders, 95, 102696.DOI: 10.1016/j.janxdis.2023.102696
28. Sackl-Pammer, P., Jahn, R., Özlü-Erkilic, Z., Pollak, E., Ohmann, S., Schwarzenberg, J., ... & Akkaya-Kalayci, T. (2019). Social anxiety disorder and emotion regulation problems in adolescents. Child and adolescent psychiatry and mental health, 13(1), 37.DOI: 10.1186/s13034-019-0297-9
29. Sadri Damirchi E, Noroozi Homayoon M, Hatami Nejad M.(2025). Developing a Model of Social Anxiety in Students Based on Insecure Attachment Styles and Fear of Failure with the Mediating Role of Rumination: A Descriptive Study. JRUMS; 24 (5) :438-451 (in persian). DOI:10.61882/jrums.24.5.438
30. Stefan, S., Stroian, P., Silviu, M., Fodor, L., & Nechita, D. (2025). Self-criticism, experiential avoidance, social anxiety and depression in an experience sampling paradigm. Current Psychology, 1-13. https://doi.org/10.1007/s12144-025-08264-2
31. Taylor, C. D., Bee, P., & Haddock, G. (2017). Does schema therapy change schemas and symptoms? A systematic review across mental health disorders. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 90(3), 456-479. DOI: 10.1111/papt.12112
32. Tsarpalis-Fragkoulidis, A., Kolar, D. R., Schneckenreiter, C., & Zemp, M. (2025). Social anxiety and emotion regulation in the everyday life of adolescents: An ecological momentary assessment (EMA) study. Kindheit und Entwicklung: Zeitschrift für Klinische Kinderpsychologie, 34(3), 150–161. https://doi.org/10.1026/0942-5403/a000492
33. Wang, C., Zhang, Z., Wiley, J. A., Fu, T., & Yan, J. (2022). Gender differences in pleasure: the mediating roles of cognitive flexibility and emotional expressivity. BMC psychiatry, 22(1), 320. DOI: 10.1186/s12888-022-03945-9
34. Wells, A. (2009). Metacognitive therapy for anxiety and depression. The Guilford Press.
35. Xie, Z., & Wang, Z. (2024). Longitudinal examination of the relationship between virtual companionship and social anxiety: emotional expression as a mediator and mindfulness as a moderator. Psychology Research and Behavior Management, 765-782. DOI: 10.2147/PRBM.S447487
36. Zanini, C., Enrico, P., Pescuma, V., Favalli, V., Bressi, C., Brambilla, P., & Delvecchio, G. (2025). Assessing the efficacy of metacognitive therapy as monotherapy or adjunctive treatment in patient suffering from major depression and dysthimia: A comprehensive review of clinical trials. Journal of Affective Disorders, 371, 333-343. DOI: 10.1016/j.jad.2024.11.050
37. Zheng, K., Xu, H., Qu, C., Sun, X., Xu, N., & Sun, P. (2023). The effectiveness of Interpersonal Psychotherapy-Adolescent Skills Training for adolescents with depression: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in psychiatry, 14, 1147864.https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1147864
38. Zhou, X., Teng, T., Zhang, Y., Del Giovane, C., Furukawa, T. A., Weisz, J. R., ... & Xie, P. (2020). Comparative efficacy and acceptability of antidepressants, psychotherapies, and their combination for acute treatment of children and adolescents with depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 7(7), 581-601. DOI: 10.1016/S2215-0366(20)30137-1
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)