مدل‌یابی روابط علّی افسردگی براساس رفتارهای خودمدیریتی با میانجی‌گری شفقت به خود در بیماران مبتلا به دیابت نوع2

مهدی آبادی, حمید; آزموده, معصومه; اقبالی, علی; رضایی, اکبر

doi:10.61186/jps.24.155.20

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 155 - ( زمستان 1404(بهمن)، 1404 ) جلد 24 شماره 155 صفحات 345-329 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.155.20

Mendeley

Zotero

RefWorks

mehdiabadi H, azamoudeh M, eghbali A, rezaei A. (2025). Modeling the Causal Relationships of Depression based on Self-Management Behaviors Mediated by Self-Compassion in Patients with Type2 Diabetes. Journal of Psychological Science. 24(155), 329-345. doi:10.61186/jps.24.155.20
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3423-fa.html

مهدی آبادی حمید، آزموده معصومه، اقبالی علی، رضایی اکبر.(1404). مدل‌یابی روابط علّی افسردگی براساس رفتارهای خودمدیریتی با میانجی‌گری شفقت به خود در بیماران مبتلا به دیابت نوع2 مجله علوم روانشناختی 24 (155) :345-329 10.61186/jps.24.155.20

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3423-fa.html

مدل‌یابی روابط علّی افسردگی براساس رفتارهای خودمدیریتی با میانجی‌گری شفقت به خود در بیماران مبتلا به دیابت نوع2

حمید مهدی آبادی

، معصومه آزموده^*

، علی اقبالی

، اکبر رضایی

گروه روانشناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. ، mas_azemoudeh@iaut.ac.ir

چکیده: (141 مشاهده)

زمینه: افسردگی یکی از مشکلات بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ است که تاثیر منفی بر پیامدهای بالینی بیماری دارد؛ ازاینرو شناخت رابطه علّی مرتبط با آن اهمیت زیادی دارد. رفتارهای خودمدیریتی از عوامل مهم در سلامت بیماران می‌باشند، اما نحوه رابطه آنها با افسردگی، به‌طور کامل مشخص نشده است. شفقت به خود به‌عنوان یک فرایند میانجی‌گر نقش مهمی در رابطه بین رفتارهای خودمدیریتی و افسردگی ایفا کند؛ بنابراین بررسی مدل علّی این روابط ضروری به نظر می‌رسد.
هدف: هدف این پژوهش، مدل‌یابی روابط علّی افسردگی براساس رفتارهای خودمدیریتی با میانجی‌گری شفقت به خود در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ بود.
روش:از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–پیمایشی با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ مراجعه‌کننده به مراکز تخصصی درمان دیابت شهر تهران در نیمه اول سال ۱۴۰۴ بود. حجم نمونه ۳۰۰ نفر با روش نمونه‌گیری هدفمند داوطلبانه تعیین شد. ابزارهای تحقیق عبارتند از: پرسشنامه افسردگی، اضطراب و استرس (لاویبوند و لاویبوند، 1995)، پرسشنامه خودمدیریتی (حسین‌زادگان و همکاران، 1400)، و پرسشنامه شفقت به خود (ریس و همکاران، 2011). به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار Smart PLS3 استفاده شد.
یافتهها:رفتارهای خودمدیریتی تأثیر مستقیم و معناداری بر میزان افسردگی، شفقت به خود دارد. هر چه بیماران در انجام رفتارهای خودمدیریتی مثل کنترل قندخون و فعالیت بدنی عملکرد مطلوب تری داشته باشند سطح افسردگی آنها پایین و میزان شفقت به خود آنها افزایش می یابد. همچنین، شفقت به خود بر افسردگی تأثیر معناداری داشته است (p<0.05).
نتیجه‌گیری:رفتارهای خودمدیریتی از طریق افزایش شفقت به خود، تأثیر مثبت و معناداری بر کاهش افسردگی در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ ایفا می‌کند. بنابراین، توجه به آموزش رفتارهای خودمدیریتی و تقویت شفقت به خود در برنامه های درمانی و روانشناختی می تواند سبب بهبود سلامت روان این بیماران شود.

واژه‌های کلیدی: دیابت نوع ۲، رفتارهای خودمدیریتی، افسردگی، شفقت به خود

متن کامل [PDF 1369 kb] (62 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/8/26 | پذیرش: 1404/10/1 | انتشار: 1404/10/5

فهرست منابع

1. اصغری مقدم، محمدعلی؛ ساعد، فواد؛ دباغ نیا، پروین؛ زنگنه، جعفر (1387). مقیاس پیش آزمون استرس، اضطراب در نمونه های غیربالینی. روانشناسی بالینی و شخصیت، 6(2)، 38-38. https://doi.org/10.1016/j.jad.2009.71.146

2. پارسا، کوروش؛ نیک منش، زهرا؛ و جناآبادی، حسین (۱۳۹۹). تاثیر فراهیجان بر تمایزیافتگی خود با واسطه گری خود شفقتی دانش آموزان. جامعه شناسی آموزش و پرورش، ۶(۲)، ۱۱۴-۱۲۴. https://doi.org/10.2020/dev7006130

3. چوبگین قادری، علیرضا؛ سلیمانی، فرزاد؛ و رسولاخوندزاده، مجید (۱۳۹۷). نقش فاکتورهای روانشناختی آسیب زا (تیپ شخصیتی D، افسردگی، اضطراب و استرس) بر میزان فشار خون و قند خون ناشتا در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو. فصلنامه دانش انتظامی چهارمحال و بختیاری، (۲۳)، ۹۱-۱۰۶.https://journals.pnu.ac.ir/article_10165.html

4. حسین زادگان، فریبا؛ عظیم زاده، رقیه؛ پریزاد، ناصر؛ اسماعیلی، رقیه؛ علی نژاد، وحید؛ و همتی مسلک پاک، معصومه (۱۴۰۰). روان سنجی پرسشنامه خودمدیریتی دیابت در بیماران مبتلا به دیابت. مجله دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، ۱۹(۲ (پی در پی ۱۳۹))، ۱۰۹-۱۱۸. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.12757789

5. خانجانی، سجاد؛ فروغی، علی‌اکبر؛ صادقی، خیرالله؛ و بحرینیان، سیدعبدالمجید (۱۳۹۵). ویژگیهای روانسنجی نسخه‌ی ایرانی پرسشنامه‌ی شفقت به خود (فرم کوتاه). پژوهنده، ۲۱(۵)، ۲۸۲-۲۸۹. . http://pajoohande.sbmu.ac.ir/article-1-2292-fa.html

6. شجاعیان، مریم؛ صبحی قراملکی، ناصر؛ و ابراهیمی مقدم، حسین (۱۴۰۳). نقش میانجی تحمل پریشانی در رابطه بین اضطراب و افسردگی با عملکرد جنسی در زنان یائسه مبتلا به دیابت نوع دو: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، ۲۳(۶)، ۵۱۱-۵۲۳ . https://doi.org/10.2389/fpsyg.2025.1265159

7. قاسم زاده، مهدی؛ معتمدی، عبدالله؛ سهرابی، فرامرز (1398). اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت بر بهبود سازگاری اجتماعی و گذشت در زنان مطلقه. پژوهشنامه زنان، 10(27)، 117-139. 10.30465/ws.2019.4041

8. کاهنی، غزاله (۱۴۰۱). بررسی تاثیر آموزش برنامه های خود مراقبتی در دانش آموزان. مجله پیشرفت های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سال پنجم، شماره ۵۳ . https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1982841/

9. عبادی، مریم؛ آزموده، معصومه؛ اقبالی، علی؛ چلبیانلو، غلامرضا (1404). معادلات ساختاری رابطه شفقت به خود با کیفیت زندگی و نقش میانجی خودکارآمدی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، ۲۴ (۶) :۵۵۵-۵۷۰. http://journal.rums.ac.ir/article-۱-۷۷۲۸-fa.html

10. زارعی، لیلا؛ صالح، رائد؛ آرزویی، اسماعیل؛ الغزلی، مؤید؛ محمودیونو، تریاس؛ پیری، نگار؛ شکری، سمیرا؛ هولدانی، هولدانی (1400). بررسی عوامل موثر بر رفتارهای خودمراقبتی در بیماران دیابتی: مروری نظام مند. https://doi.org/10.4081/jbr.2022.102611

11. سامانی، سیامک؛ جوکار. بهرام. (1385). ارزیابی روان‌سنجی نسخه فارسیِ مقیاس افسردگی، اضطراب و استرسDASS-21) ). مجله روان‌شناسی بالینی ایران، 12(3)، 45-60. https://scholar.google.com

12. چوب‌فروش‌زاده، آزاده؛ شیروی، الهه؛ خسروی‌لاریجانی، ماجده (1402). اثربخشی مداخله مبتنی بر درمان شفقت ‌به‌خود بر سلامت‌روان و خودمدیریتی در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو. فصلنامه پرستاری دیابت، ۱۱ (۴) : ۲۳۰۱-۲۳۱۲. http://jdn.zbmu.ac.ir/article-1-557-fa.html

13. Abrahamian, H., Kautzky-Willer, A., Rießland-Seifert, A., Lebherz-Eichinger, D., Ebenbichler, C., Kautzky, A., & Toplak, H. (2023). Mental disorders and diabetes mellitus (Update 2023). Wiener Klinische Wochenschrift. https://doi.org/10.1007/s00508-022-02117-9

14. Ahmad, F., Joshi, S. H. (2023). Self-Care Practices and Their Role in the Control of Diabetes: A Narrative Review. Cureus, 15(7), e41409. https://doi.org/10.7759/cureus.41409

15. American Diabetes Association. (2023). Standards of Medical Care in Diabetes-2023. Diabetes Care, 46(Supplement_1), S1–S291.

16. Asghari Moghadam, M. A., Saed, F., Debag nia, P., Zanganeh, J. (2009). pre - test anxiety, stress and stress scales (dass) in non - clinical samples. Clinical Psychology and Personality, 6(2), 38-38. https://doi.org/10.1016/j.jad.2009.71.146 (in presian)

17. Cao, X., Feng, M., Ge, R., Wen, Y., Yang, J., Li, X. (2023). Relationship between self-management of patients with anxiety disorders and their anxiety level and quality of life: A cross-sectional study. PLoS One, 18(5): e0284121. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0284121

18. CHobgin Ghaderi, A. R., Solimani, F., Rasoulkhanzadeh, M. (2018). The role of psychological factors (personality type d, depression, anxiety and stress) on blood pressure and fasting blood glucose in patients with type ii diabetes. Journal of law enforcement of chahar mahal va bakhtiari, (23) .91–106. https://journals.pnu.ac.ir/article_10165.html (in Persian)

19. Choobforush-zadeh A, Shirovi E, Khosravi-larijani M. Effectiveness of Self-Compassion-Based Intervention on Mental Health and Self-Management in Patients with Type II Diabetes. J Diabetes Nurs 2023; 11 (4) :2301-2312 URL: http://jdn.zbmu.ac.ir/article-1-557-fa.html

20. Ebadi M, Azemoudeh M, Eghbali A, Chalabianloo Gh. Relationship between Positive and Negative Components of

21. Evans, D. L., Rynn, M. A., Ellison, K. (2023). Understanding Depression. In If Your Adolescent Has Depression: An Essential Resource for Parents. Oxford Academic. https://doi.org/10.1093/medpsych/9780197636060.003.0002

22. GHasem zadeh, M., Motamedi, A., Sohrabi, F. (2019). the effectiveness of concentrated therapy on compassion on social adjustment and forgiveness in divorced women. Women Research, 10(27), 117-139.10.30465/ws.2019.4041

23. Gilbert, P., Simos, G. (2022). The evolved functions of caring connections as a basis for compassion. https://doi.org/10.4324/9781003035879-4

24. Ginting, A., Dewi Simanullang, M. S., & Surbakti, N. K. (2022). Description Behavior Care Self (Self Care) Sufferer Hypertension at the Health Center Kutalimbaru Deli Serdang Regency 2022. Science Midwifery. https://doi.org/10.35335/midwifery.v10i5.596

25. Gonzalez, J. S. (2023). Depression, self-care behaviors, and longitudinal glycemic control in type 2 diabetes: The Diabetes MILES Study. Journal of Behavioral Medicine, 46(1): 1-12. https://doi.org/10.2023/dev0110539

26. Gonzalez, J. S., Tanenbaum, M. L., & Commissariat, P. V. (2022). Psychosocial factors and diabetes outcomes: beyond self-management. Current Diabetes Reports, 22(4), 145–154.https://link.springer.com/article/10.1007/s11892-022-01454-0

27. Hardy, S. (2021). Recognising and treating psychological issues in people with diabetes mellitus. Nursing Standard, 36(5), 61–66. https://doi.org/10.7748/ns.2021.e11682

28. Holt, R. I. (2024). The management of mental health problems in people with diabetes: NICE guidelines 2024 update. Diabetic Medicine, 41(1), e15241. https://doi.org/41.1816/j.ijer.2024.1521010

29. Hussain Zadeghan, F., Azimzadeh, R., Pareizad, N., Esmali, R., Alinejad, V., Hemati, M. (2022). Self-management questionnaire of diabetes in patients with diabetes. Lournal of Nursing and Midwifery School, 19(139), 109-118. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.12757789 (in presian)

30. International Diabetes Federation. (2023). IDF Diabetes Atlas, 10th edition.

31. Kaheni, GH. (2022). Study the effect of training self - care programs on students. Journal of New Developments in Psychology, Educational Sciences and Education, 5(53). https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1982841/ (in presian)

32. KHanjani, S., Foroghi, A. K., Sadeghi, KH., Bahrenian, A. (2017). The psychometric properties of the iranian version questionnaire (short form). The Researcher, 21 (5): 282 – 289. http://pajoohande.sbmu.ac.ir/article-1-2292-fa.html (in presian)

33. Knyahnytska, Y., Williams, C., Dale, C., & Webster, F. (2018). Changing the Conversation: Diabetes Management in Adults with Severe Mental Illnesses and Type 2 Diabetes. Canadian Journal of Diabetes, 42(6), 595-602. https://doi.org/10.1216/j.jad.2018.01.067

34. Lindekilde, N., Rutters, F., Erik Henriksen, J., Lasgaard, M., Schram, M. T., Rubin, K. H., Kivimäki, M., Nefs, G., Pouwer, F. (2021). Psychiatric disorders as risk factors for type 2 diabetes: An umbrella review of systematic reviews with and without meta-analyses. Diabetes Research and Clinical Practice, 176, 108855. (https://search.crossref.org/

35. Lovibond, P. F., Lovibond, SH. (1995). The structure of negative emotional states: comparison of the depression anxiety stress scales (DASS) with the beck depression and anxiety inventories. Behavior Research and Therapy, 33: 335-342. https://doi.org/10.1995/dev0470538

36. Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–102.

37. Neff, K. D. (2023). Self-Compassion: Theory, Method, Research, and Intervention. Annual Review of Psychology, 74, 1-28.

38. Nefs, G., Pouwer, F., Denollet, J., et al. (2020). Suboptimal diabetes self care in people with type 2 diabetes: The role of depressive symptoms. Diabetes Research and Clinical Practice, 162, 108088. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2020.108088

39. Oliveira, E. M. S., Ribeiro, A., Silva, D., & Nunes, E. (2020). Physical training on glycemia and oxidative in type 2 diabetes: a systematic review. Revista Brasileira de Medicina do Esporte, 26(1), 70–76. https://doi.org/10.1536/j.jad.20201.08.013

40. Parsa, k., nickmanesh, Z., Jena Abadi, H. (2020). The effect of self - differentiation on self - differentiation through self-mediated compassion of students. The Society of Education, 2(6): 124-114. https://doi.org/10.2020/dev7006130 (in presian)

41. Powers MA, Bardsley J, Cypress M. (2023). Diabetes Self-management Education and Support in Adults With Type 2 Diabetes: A Consensus Report. Diabetes Care, 43(7):1636–1649.DOI: 10.2337/dci20-0020

42. Raes, F., Pommier, E., Neff, K. D., Van Gucht, D. (2011). Construction and factorial validation of a short form of the Self-Compassion Scale. Clinical Psychology & Psychotherapy. 18: 250-255. https://doi.org/10.1016/j.jad.2011.08.041

43. Samani, H., & Jojkar, M. (2007). Psychometric evaluation of the Persian version of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS-21). Iranian Journal of Clinical Psychology, 12(3), 45–60. https://scholar.google.com (in pesian)

44. Sapra, R., Gupta, M., Sapra, R. L. (2018). Prevalence of obesity and awareness about diabetes among adolescents of schools of Delhi. Current Medicine Research and Practice, 8(2): 45-51. https://doi.org/10.1816/j.ijer.2018.1523410

45. Schmitt, A., Reimer, A., Hermanns, N., et al. (2021). Depression is linked to poor self management in people with type 2 diabetes. Diabetic Medicine, 38(3), e14409. https://doi.org/10.1111/dme.14409

46. Sen, Z. D., Danyeli, L. V., Woelfer, M., Lamers, F., Wagner, G., Sobanski, T., & Walter, M. (2021). Linking atypical depression and insulin resistance-related disorders via low-grade chronic inflammation: Integrating the phenotypic, molecular and neuroanatomical dimensions. Brain, Behavior, and Immunity, 93, 335–352. https://doi.org/10.1016/j.bbi.2020.12.020

47. Shojaeean, M., Sobhi gharamaleki, N., ebrahimi moghadam, H. (2025). The mediating role of distress tolerance in the relationship between anxiety and depression with sexual function in postmenopausal women with type 2 diabetes: a descriptive study. Rafsanjan University of Medical Sciences. 23(6): 511-523. https://doi.org/10.2389/fpsyg.2025.1265159 (in presian)

48. Taylor, S. E. (2018). Health Psychology. Tenth Edit. New York: McGraw Hill Education. https://doi.org/10.1476/j.jad.2018.01.067

49. Velten, j; bieda, a; scholten, s; wannemuller, a; margraf, j. (2018). Lifestyle chices and mental helth: a longitudinal survey with german and Chinese students. BMC Public Helth, (18): 632. https://doi.org/10.2018/dev0110538

50. Wang, Z., Cheng, Y., Li, Y., Han, J., Yuan, Z., Li, Q., Zhong, F., Wu, Y., Fan, X., Bo, T., & Gao, L. (2022). The relationship between obesity and depression is partly dependent on metabolic health status: A nationwide inpatient sample database study. Frontiers in Endocrinology. https://doi.org/10.3389/fendo.2022.880230

51. World Health Organization. (2023). Global report on diabetes: Psychological care for people with diabetes. Geneva: WHO. https://doi.org/10.3345/.2023.884830

52. Zarei, L., Saleh, R. O., Arziev, I. A., Al-Gazally, M. E., Mahmudiono, T., Piri, N., Shokri, S., & Huldani, H. (2022). Investigating the factors affecting self-care behaviors in diabetic patients: A systematic review. https://doi.org/10.4081/jbr.2022.102611(in presian)