زمینه: تجارب زیسته روانشناختی افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه ناشی از دوران دفاع مقدس، منابع ارزشمندی برای درک عمیق تأثیرات روانشناختی و اجتماعی جنگ هستند. تحلیل ساختار روایی این تجارب با استفاده از ابزارهای نظریۀ روایت‌شناسی ژرار ژنت، به‌ویژه مفاهیم کلیدی چون کانون‌شدگی، صدا و زمان روایی، امکان رمزگشایی از نحوۀ بازنمایی تروما و فرآیندهای معناسازی را فراهم می‌آورد..
هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر تحلیل روایت‌شناختی تجارب زیستۀ افراد مبتلا به PTSD از دوران دفاع مقدس براساس چارچوب نظری ژنت به‌منظور درک ساختار و کارکردهای روایت آن‌ها بود.
روش: پژوهش حاضر از منظر پارادایم، تحقیقی کیفی با طرح توصیفی-تحلیلی است که با هدف درک عمیق تجارب زیستۀ افراد مبتلا به PTSD از دوران دفاع مقدس انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌محور گردآوری شد. فرآیند نمونه‌گیری تا اشباع نظری داده‌ها ادامه یافت. مصاحبه‌ها ضبط، واژه‌به‌واژه پیاده‌سازی، و با استفاده از چارچوب نظری ژرار ژنت تحلیل شدند. این تحلیل بر مؤلفه‌های کانون‌شدگی، صدا، و زمان روایی تمرکز داشت و با هدف درک چگونگی بازنمایی تجارب تروماتیک و معناسازی از جنگ در ساختار روایت انجام گرفت. علاوه بر مصاحبه‌ها، مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی اسنادی برای تدوین مبانی نظری و تفسیر داده‌ها به‌کار رفت.
یافته ­ها: یافته‌های حاصل از تحلیل روایت‌های مصاحبه‌های عمیق با افراد مبتلا به PTSD با استفاده از چارچوب ژنت نشان داد که ساختار روایت تجارب تروماتیک دفاع مقدس الگوهای معناداری را در سه حوزه صدا، زمان و وجه بازتاب می‌دهد. در تمامی روایت‌ها، راوی هم‌داستان و سطح درون‌داستانی غالب بود که بر اصالت تجربه شخصی تاکید داشت. زمان روایی با درهم‌تنیدگی گذشته و حال از طریق زمان‌پریشی و بازگشت‌های زمانی مشخص شد، نشان‌دهنده حضور مداوم خاطرات تروماتیک. وجه یا کانون‌شدگی عمدتاً درونی و متغیر بین منظر گذشته و حال بود، که فرایند بازاندیشی و معناسازی را منعکس می‌کرد. علاوه بر این، علائم PTSD مانند خاطرات مزاحم، اجتناب، تغییرات منفی در شناخت و خلق، و برانگیختگی شدید در ساختار روایت بازتاب یافته بودند.
نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که نظریۀ ژنت چارچوبی کارآمد برای تحلیل ساختاری روایت‌های تروماتیک فراهم می‌کند. شیوۀ به‌کارگیری عناصر روایی، به‌ویژه کانون‌شدگی و مدیریت زمان، در تجارب زیستۀ افراد مبتلا به PTSD، نشان‌دهندۀ تلاش آن‌ها برای فهم، بازگو کردن و معنا بخشیدن به تجارب سهمگین جنگ و پیامدهای آن است. ساختار این روایت‌ها، علاوه‌بر انتقال محتوای تجربی و دیدگاه‌های فردی، به درک عمیق‌تری از سازوکارهای روانی مقابله با تروما و نقش روایت در فرآیند التیام کمک می‌کند.