آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
تابستان 1405(مرداد)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روانشناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. ، haeideh.saberi96@gmail.com
چکیده: (13 مشاهده)
زمینه: رضایت شغلی نقش مهمی در سلامت روان و عملکرد شغلی افراد دارد. ویژگیهای شخصیتی مانند سرشت و منش و استرس میتوانند بر رضایت شغلی افراد تأثیرگذار باشند. لذا بررسی این عوامل با رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری به درک بهتر پیوند شخصیت، استرس و رضایت شغلی کمک میکند.
هدف: هدف پژوهش حاضر مدلسازی معادلات ساختاری رضایت شغلی بر اساس ویژگیهای شخصیتی سرشت و منش با میانجیگری استرس در کارمندان بانک سپه شهر تهران بود.
روش: این پژوهش ازنظر هدف بنیادی ازنظر روش توصیفی از نوع همبستگی که به روش مدلیابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه کارمندان بانکهای سپه شهر تهران در سال 1403 تشکیل دادند. نمونه پژوهش 868 نفر از کارمندان بانکهای سپه شهر تهران بود که به روش نمونهگیری تصادفی خوشهای انتخاب شدند. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامه رضایت شغلی (دانت و همکاران، 1996)، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (لاویبوند و لاویبوند، 1995) و سیاهه سرشت و منش (کلونینجر و همکاران،1994) استفاده شد. دادههای جمعآوری شده با استفاده از نرمافزار SPSS.28 و AMOS.26 با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدلیابی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافتهها: نتایج حاصل از ضریب همبستگی نشان داد که بین ابعاد سرشت و منش و رضایت شغلی رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد (05/0>P). همچنین بین ابعاد سرشت و منش و استرس رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد (05/0>P). نتایج حاصل از مدلیابی معادلات ساختاری حاکی از برازش مطلوب شاخصهای آماری بود. نتایج حاصل از ضرایب استاندارد و مستقیم نشان داد که نوجویی، آسیبپرهیزی، پاداش وابستگی و پشتکار بر رضایت شغلی اثر مثبت و مستقیمی نداشتند (05/0≤P). ضریب مسیر مستقیم خود راهبری، همکاری و خود فراروی به رضایت شغلی مثبت و معنیدار بود. همچنین ضریب مسیر مستقیم استرس به رضایت شغلی منفی و معنیدار بود. درنهایت ضرایب مسیر استاندارد و غیرمستقیم سرشت و منش بر رضایت شغلی از طریق استرس مثبت و معنیدار بود.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد که برخی ابعاد شخصیت منش نقش مهمی در افزایش رضایت شغلی دارند و استرس شغلی این رابطه را تضعیف میکند. بر این اساس، توجه به آموزش و تقویت ویژگیهای مثبت منش و مدیریت استرس در محیطهای کاری توصیه میشود. این اقدام میتواند به بهبود رضایت شغلی کارکنان منجر شود. پیشنهاد میشود سازمانها با برگزاری دورههای مدیریت استرس و آموزش مهارتهای فردی، زمینه ارتقای سلامت روان و رضایت شغلی را فراهم کنند.
هدف: هدف پژوهش حاضر مدلسازی معادلات ساختاری رضایت شغلی بر اساس ویژگیهای شخصیتی سرشت و منش با میانجیگری استرس در کارمندان بانک سپه شهر تهران بود.
روش: این پژوهش ازنظر هدف بنیادی ازنظر روش توصیفی از نوع همبستگی که به روش مدلیابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه کارمندان بانکهای سپه شهر تهران در سال 1403 تشکیل دادند. نمونه پژوهش 868 نفر از کارمندان بانکهای سپه شهر تهران بود که به روش نمونهگیری تصادفی خوشهای انتخاب شدند. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامه رضایت شغلی (دانت و همکاران، 1996)، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (لاویبوند و لاویبوند، 1995) و سیاهه سرشت و منش (کلونینجر و همکاران،1994) استفاده شد. دادههای جمعآوری شده با استفاده از نرمافزار SPSS.28 و AMOS.26 با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدلیابی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافتهها: نتایج حاصل از ضریب همبستگی نشان داد که بین ابعاد سرشت و منش و رضایت شغلی رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد (05/0>P). همچنین بین ابعاد سرشت و منش و استرس رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد (05/0>P). نتایج حاصل از مدلیابی معادلات ساختاری حاکی از برازش مطلوب شاخصهای آماری بود. نتایج حاصل از ضرایب استاندارد و مستقیم نشان داد که نوجویی، آسیبپرهیزی، پاداش وابستگی و پشتکار بر رضایت شغلی اثر مثبت و مستقیمی نداشتند (05/0≤P). ضریب مسیر مستقیم خود راهبری، همکاری و خود فراروی به رضایت شغلی مثبت و معنیدار بود. همچنین ضریب مسیر مستقیم استرس به رضایت شغلی منفی و معنیدار بود. درنهایت ضرایب مسیر استاندارد و غیرمستقیم سرشت و منش بر رضایت شغلی از طریق استرس مثبت و معنیدار بود.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد که برخی ابعاد شخصیت منش نقش مهمی در افزایش رضایت شغلی دارند و استرس شغلی این رابطه را تضعیف میکند. بر این اساس، توجه به آموزش و تقویت ویژگیهای مثبت منش و مدیریت استرس در محیطهای کاری توصیه میشود. این اقدام میتواند به بهبود رضایت شغلی کارکنان منجر شود. پیشنهاد میشود سازمانها با برگزاری دورههای مدیریت استرس و آموزش مهارتهای فردی، زمینه ارتقای سلامت روان و رضایت شغلی را فراهم کنند.
شمارهی مقاله: 10
فهرست منابع
1. دادفر، محبوبه؛ بهرامی، فاضل؛ دادفر، فرشته و یونسی، سیدجلال (1389). بررسی پایایی و روایی پرسشنامه سرشت و منش. مجله توانبخشی، 11 (3)، 15-24. URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-638-fa.html
2. سامانی، سیامک و جوکار، بهرام (1386). بررسی اعتبار و روایی فرم کوتاه مقیاس افسردگی، اضطراب و فشار روانی. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 26(3)، 65-76. www.researchgate.net/publication/292124524_
3. سهرابی، فرامرز؛ خانجانی، مهدی؛ اعظمی، یوسف؛ خانجانی، اسماعیل؛ مامشریفی، پیمان؛ و فروغینژاد، الهه. (1398). آموزش برنامه ایمنسازی در مقابل استرس بر سبک مواجهه با استرس، تنظیم هیجان و سلامت روانی زنان بیسرپرست. مجله دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، 26(4)، 431-444. https://jsums.medsab.ac.ir/article_1211.html?lang=fa
4. کاویانی، حسین و مهرانگیز پورناصح (1384). اعتباریابی و هنجارسنجی پرسشنامه سرشت و منش کلونینجر TCI در جمعیت ایرانی. مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، 63 (2)، 89-98. URL: http://tumj.tums.ac.ir/article-1-1033-fa.html
5. Anheyer, D., Leach, M. J., Klose, P., Dobos, G., & Cramer, H. (2019). Mindfulness-based stress reduction for treating chronic headache: A systematic review and meta-analysis. Cephalalgia: an international journal of headache, 39(4), 544–555. https://doi.org/10.1177/0333102418781795
6. Antony, M. M., Bieling, P. J., Cox, B. J., Enns, M. W., & Swinson, R. P. (1998). Psychometric properties of the 42-item and 21-item versions of the Depression Anxiety Stress Scales in clinical groups and a community sample. Psychological Assessment, 10(2), 176–181. https://doi.org/10.1037/1040-3590.10.2.176
7. Bhattarai, J., Rana, M., Khakurel, S., Yadav, U., & Sunar, H. (2025). Stress and job satisfaction among nursing faculties in academic institutions in Nepal: A cross-sectional comparison between government and private institutions. PloS one, 20(7), e0327657. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0327657
8. Bui, T., Zackula, R., Dugan, K., & Ablah, E. (2021). Workplace Stress and Productivity: A Cross-Sectional Study. Kansas journal of medicine, 14(1), 42–45. https://doi.org/10.17161/kjm.vol1413424
9. Buivydienė, A., Rapolienė, L., Truš, M., & Jakavonytė-Akstinienė, A. (2025). Connections between job satisfaction and depression, anxiety, and stress among nurses. Frontiers in psychology, 16, 1548993. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1548993
10. Cho, S. C., Hwang, J. W., Lyoo, I. K., Yoo, H. J., Kin, B. N., & Kim, J. W. (2008). Patterns of temperament and character in a clinical sample of Korean children with attention-deficit hyperactivity disorder. Psychiatry and clinical neurosciences, 62(2), 160–166. https://doi.org/10.1111/j.1440-1819.2008.01749.x
11. Cloninger C. R. (1987). A systematic method for clinical description and classification of personality variants. A proposal. Archives of general psychiatry, 44(6), 573–588. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1987.01800180093014
12. Cloninger, C. R., Svrakic, D. M., & Przybeck, T. R. (1993). A psychobiological model of temperament and character. Archives of general psychiatry, 50(12), 975–990. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1993.01820240059008
13. Dadfar, M., Bahrami, F., Dadfar, F., & Younesi, S. J. (2010). Reliability and validity of the Temperament and Character Inventory. Journal of Rehabilitation, 11(3), 15–24. URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-638-fa.html [In Persian]
14. Eurostat Quality of Life in Europe–Facts and Views–Employment. 2018. [(accessed on 10 October 2022)]. Available online: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ILC_PW05__custom_1172964/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=6df73e07-c51b-40a2-9543-454eddc53166
15. Folkman, S. (2013). Stress: Appraisal and Coping. In: Gellman, M.D., Turner, J.R. (eds) Encyclopedia of Behavioral Medicine. Springer, New York, NY. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-1005-9_215
16. Friganović, A., Selič, P., Ilić, B., & Sedić, B. (2019). Stress and burnout syndrome and their associations with coping and job satisfaction in critical care nurses: a literature review. Psychiatria Danubina, 31(Suppl 1), 21–31.
17. Gallup, S. (2020). [(accessed on 10 June 2022)]. Available online: https://www.gallup.com/workplace/316064/employee-engagement-hits-new-high-historic-drop.aspx
18. Hackman, J. R., & Oldham, G. R. (1976). Motivation through the design of work: Test of a theory. Organizational behavior and human performance, 16(2), 250-279. https://doi.org/10.1016/0030-5073(76)90016-7
19. Harzer, C., & Ruch, W. (2015). The relationships of character strengths with coping, work-related stress, and job satisfaction. Frontiers in Psychology, 6, 165. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.00165
20. Heintz, S., & Ruch, W. (2020). Character strengths and job satisfaction: Differential relationships across occupational groups and adulthood. Applied Research in Quality of Life, 15(2), 503-527. https://doi.org/10.1007/s11482-018-9691-3
21. Henry, J. D., & Crawford, J. R. (2005). The short-form version of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS-21): construct validity and normative data in a large non-clinical sample. The British journal of clinical psychology, 44(Pt 2), 227–239. https://doi.org/10.1348/014466505X29657
22. Herzberg, F., Mausner, B. and Snyderman, B. (1959) The Motivation to Work. 2nd Edition, John Wiley & Sons Inc., New York, 20, 141-147. https://doi.org/apa.org/record/1960-04849-000
23. Judge, T. A., Heller, D., & Mount, M. K. (2002). Five-factor model of personality and job satisfaction: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 87(3), 530–541. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.3.530
24. Jung, M. K., Jung, T. G., Jeon, M. W., & Lee, J. H. (2024). The structural relationship of job stress, job satisfaction, organizational commitment, and turnover intention among youth sports education leaders in Korea. Frontiers in psychology, 15, 1385993. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1385993
25. Kachi, Y., Inoue, A., Eguchi, H., Kawakami, N., Shimazu, A., & Tsutsumi, A. (2020). Occupational stress and the risk of turnover: a large prospective cohort study of employees in Japan. BMC public health, 20(1), 174. https://doi.org/10.1186/s12889-020-8289-5
26. Kassem, M., Slevin, D. P., & Rao, H. (2024). Personality traits and job satisfaction: A cross-national study among professionals. International Journal of Psychology, 59(1), 67–80. https://doi.org/10.1002/ijop.13008
27. Kassem, M., Slevin, D. P., & Rao, H. (2024). Personality traits and job satisfaction: A cross-national study among professionals. International Journal of Psychology, 59(1), 67–80. https://doi.org/10.1002/ijop.13008
28. Kaviani, H. J. T. U. (2005). Validation of temperament and character inventory (TCI) in an Iranian sample: Normative data. Tehran University of Medical Sciences Journal, 63(2), 89–98. URL: http://tumj.tums.ac.ir/article-1-1033-fa.html_[In Persian]
29. Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. New York: Springer. https://doi.org//10.1007/978-1-4419-1005-9_215#citeas
30. Lee, H. J. (2017). How emotional intelligence relates to job satisfaction and burnout in public service jobs. International Review of Administrative Sciences, 84(4), 729-745. https://doi.org/10.1177/0020852316670489
31. Leth-Steensen, C., & Gallitto, E. (2016). Testing Mediation in Structural Equation Modeling: The Effectiveness of the Test of Joint Significance. Educational and psychological measurement, 76(2), 339–351. https://doi.org/10.1177/0013164415593777
32. Lovibond, P. F., & Lovibond, S. H. (1995). The structure of negative emotional states: comparison of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) with the Beck Depression and Anxiety Inventories. Behaviour research and therapy, 33(3), 335–343. https://doi.org/10.1016/0005-7967(94)00075-u
33. Lu, H., Zhao, Y., & While, A. (2019). Job satisfaction among hospital nurses: A literature review. International journal of nursing studies, 94, 21–31. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2019.01.011
34. Mashayekh-Amiri, S., & Mirghafourvand, M. (2024). Job satisfaction and psychosocial factors and their association with job performance in Iranian midwives: a cross-sectional study. BMJ open, 14(8), e079982. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-079982
35. Montuori, P., Sorrentino, M., Sarnacchiaro, P., Di Duca, F., Nardo, A., Ferrante, B., D'Angelo, D., Di Sarno, S., Pennino, F., Masucci, A., Triassi, M., & Nardone, A. (2022). Job Satisfaction: Knowledge, Attitudes, and Practices Analysis in a Well-Educated Population. International journal of environmental research and public health, 19(21), 14214. https://doi.org/10.3390/ijerph192114214
36. Oh, H. S., & Cloninger, C. R. (2024). The role of temperament and character in the anxiety-depression spectrum among Korean adults. Journal of Affective Disorders, 359, 1–13. https://doi.org/10.1016/j.jad.2024.05.052
37. Özbay, H. C., Sevinçok, D., Özbek, M. M., & Aksu, H. (2025). Insecure Attachment, Temperament, and Character Traits Associated With Cognitive Disengagement Syndrome and Attention Deficit Hyperactivity Disorder Symptoms in Children. Psychiatry investigation, 22(6), 632–640. https://doi.org/10.30773/pi.2025.0027
38. Qiu, H., Jing, J., Ma, Z., Fu, Y., Liu, D., Zhang, H., ... & Chen, C. (2025). The relationship between organizational commitment, psychological capital, positive coping styles, and perceived professional benefit among new nurses: a longitudinal study. BMC nursing, 24(1), 886. https://doi.org/10.1186/s12912-025-03524-9
39. Rusch, S. (2019). Was ist stress? In: Stressmanagement. Springer Berlin Heidelberg, Berlin, Heidelberg. p. 5–9. doi: 10.1007/978-3-662-59436-0_3
40. Russ, T. C., Stamatakis, E., Hamer, M., Starr, J. M., Kivimäki, M., & Batty, G. D. (2012). Association between psychological distress and mortality: individual participant pooled analysis of 10 prospective cohort studies. BMJ (Clinical research ed.), 345, e4933. https://doi.org/10.1136/bmj.e4933
41. Samani, S., & Jokar, B. (2007). The validity and reliability assessment of the short form of the Depression, Anxiety, and Stress Scale. Journal of Social and Human Sciences of Shiraz University, 26(3), 65-76.www.researchgate.net/publication/292124524 [In Persian]
42. Sandi, C., & Haller, J. (2015). Stress and the social brain: behavioural effects and neurobiological mechanisms. Nature reviews. Neuroscience, 16(5), 290–304. https://doi.org/10.1038/nrn3918
43. Schleinzer, A., Moosburner, A., Anheyer, D., Burgahn, L., & Cramer, H. (2024). Effects of yoga on stress in stressed adults: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in psychiatry, 15, 1437902. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1437902
44. Sohrabi, F., Khanjani, M., Aazami, Y., Khanjani, E., MamSharifi, P., & Froghi Neghad, E. (2019). The effectiveness of the Stress immunization program on Coping with stress Strategies, emotion regulation strategies and mental health in female-headed households covered by the Welfare Organization. Journal of Sabzevar University of Medical Sciences, 26(4), 431-444. https://jsums.medsab.ac.ir/article_1211.html?lang=en [In Persian]
45. Song, H., Fang, F., Arnberg, F. K., Mataix-Cols, D., Fernández de la Cruz, L., Almqvist, C., Fall, K., Lichtenstein, P., Thorgeirsson, G., & Valdimarsdóttir, U. A. (2019). Stress related disorders and risk of cardiovascular disease: population based, sibling controlled cohort study. BMJ (Clinical research ed.), 365, l1255. https://doi.org/10.1136/bmj.l1255
46. Soper, D.S. (2025). A-priori Sample Size Calculator for Structural Equation Models [Software]. Available from https://www.danielsoper.com/statcalc.
47. Terczynska, M., Bargiel, W., Grabarczyk, M., Kozlowski, T., Zakowicz, P., Bojarski, D., Wasicka-Przewozna, K., Kapelski, P., Rajewska-Rager, A., & Skibinska, M. (2025). Circulating Growth Factors and Cytokines Correlate with Temperament and Character Dimensions in Adolescents with Mood Disorders. Brain sciences, 15(2), 121. https://doi.org/10.3390/brainsci15020121
48. Teshome, D., Hunie, M., Gelaw, M., Chekol, B., Alebachew, W., Belay, D. M., Getnet, B., Zewdu, D., Hailu, S., Kibret, S., & Fenta, E. (2025). Healthcare Professionals' Job Satisfaction and Its Determinants in Ethiopia: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nursing open, 12(7), e70259. https://doi.org/10.1002/nop2.70259
49. Wang, F., & Szabo, A. (2020). Effects of Yoga on Stress Among Healthy Adults: A Systematic Review. Alternative therapies in health and medicine, 26(4), AT6214.
50. Wangler, S., Streffing, J., Simon, A., Meyer, G., & Ayerle, G. M. (2022). Measuring job satisfaction of midwives: A scoping review. PloS one, 17(10), e0275327. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275327
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)