آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
تابستان 1405(مرداد)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. ، vahedi@yahoo.com
چکیده: (17 مشاهده)
زمینه:اختلال نافرمانی مقابلهای یکی از شایعترین پیشسازهای مشکلات سلامت روان در نوجوانان است و طیف وسیعی از اختلالات روانی آینده را در بزرگسالی ایجاد میکند. یکی از عوامل زمینهساز شکلگیری این اختلال، عدم انعطافپذیری روانشناختی است. علیرغم این که مطالعات متعددی برای بررسی اثربخشی روشهای درمانی مختلف بر اختلال نافرمانی مقابلهای انجام شده است، اما تا کنون اثربخشی رفتار درمانی شناختی مثبتنگر بر افزایش انعطافپذیری روانشناختی دانشآموزان مبتلا به این نوع اختلال، بررسی نشده است.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی رفتار درمانی شناختی مثبتنگر بر افزایش انعطافپذیری روانشناختی دانشآموزان دارای اختلال نافرمانی مقابلهای انجام شد.
روش: روش این پژوهش، نیمه آزمایشی از نوع پیشآزمون- پسآزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دانشآموزان دورۀ دوم متوسطه دارای اختلال نافرمانی مقابلهای (ODD) شهر ارومیه بود که در نیمۀ اول سال ۱403 به مراکز مشاوره شهر ارومیه مراجعه کرده بودند که از بین آنها با روش نمونهگیری در دسترس 24 نفر انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 12 نفر) گمارش شدند. ابزار جمعآوری دادهها در این پژوهش، شاخص انعطافپذیری روانشناختی شخصیسازی شده (اکبری و همکاران، 2021) بود. همچنین، پروتکل رفتاردرمانی شناختی مثبت نگر (بنینک، 2012) در قالب 10 جلسۀ هفتگی 90 دقیقهای برای گروه آزمایش اجرا شد. تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش نیز با استفاده از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری و بهرهگیری از نرمافزار SPSS-27 انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که رفتار درمانی شناختی مثبتنگر بر انعطافپذیری روانشناختی و مؤلفههای سهگانه آن (اجتناب، پذیرش و بهرهبرداری) در دانشآموزان دارای اختلال نافرمانی مقابلهای اثربخش بود (001/0>P).
نتیجهگیری: بر اساس یافتههای این پژوهش پیشنهاد میشود که رفتار درمانی شناختی مثبتنگر در برنامههای آموزشی مدارس، به ویژه برای دانشآموزان دارای اختلال نافرمانی مقابلهای گنجانده شود. همچنین درمانگران در درمان نوجوانان مبتلا به اختلال نافرمانی مقابلهای به افزایش انعطافپذیری روانشناختی آنها، توجه لازم را داشته باشند.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی رفتار درمانی شناختی مثبتنگر بر افزایش انعطافپذیری روانشناختی دانشآموزان دارای اختلال نافرمانی مقابلهای انجام شد.
روش: روش این پژوهش، نیمه آزمایشی از نوع پیشآزمون- پسآزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دانشآموزان دورۀ دوم متوسطه دارای اختلال نافرمانی مقابلهای (ODD) شهر ارومیه بود که در نیمۀ اول سال ۱403 به مراکز مشاوره شهر ارومیه مراجعه کرده بودند که از بین آنها با روش نمونهگیری در دسترس 24 نفر انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 12 نفر) گمارش شدند. ابزار جمعآوری دادهها در این پژوهش، شاخص انعطافپذیری روانشناختی شخصیسازی شده (اکبری و همکاران، 2021) بود. همچنین، پروتکل رفتاردرمانی شناختی مثبت نگر (بنینک، 2012) در قالب 10 جلسۀ هفتگی 90 دقیقهای برای گروه آزمایش اجرا شد. تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش نیز با استفاده از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری و بهرهگیری از نرمافزار SPSS-27 انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که رفتار درمانی شناختی مثبتنگر بر انعطافپذیری روانشناختی و مؤلفههای سهگانه آن (اجتناب، پذیرش و بهرهبرداری) در دانشآموزان دارای اختلال نافرمانی مقابلهای اثربخش بود (001/0>P).
نتیجهگیری: بر اساس یافتههای این پژوهش پیشنهاد میشود که رفتار درمانی شناختی مثبتنگر در برنامههای آموزشی مدارس، به ویژه برای دانشآموزان دارای اختلال نافرمانی مقابلهای گنجانده شود. همچنین درمانگران در درمان نوجوانان مبتلا به اختلال نافرمانی مقابلهای به افزایش انعطافپذیری روانشناختی آنها، توجه لازم را داشته باشند.
شمارهی مقاله: 8
واژههای کلیدی: رفتاردرمانی شناختی مثبتنگر، انعطافپذیری روانشناختی، اختلال نافرمانی مقابلهای، دانشآموزان.
فهرست منابع
1. اکبری، اکرم؛ منیرپور، نادر، و میرزا حسینی، حسن (1400). اثربخشی بازیدرمانی والد- محور بر پرخاشگری و علائم اختلال نافرمانی مقابلهای. فصلنامه سلامت روان کودک، ۸ (۱)،۱۲۶-140. https://doi.org/10.52547/jcmh.8.1.10
2. بشکوفه، مینا؛ غلامزاده جفره، مریم و سودانی، منصور (1401). مقایسه اثربخشی"آموزش مدیریت رفتار" و " درمان شناختی-رفتاری" به مادران بر نافرمانی مقابلهای و سازگاری اجتماعی فرزندان نوجوان آنها. روان پرستاری، ۱۰ (۲)، ۲۵-36.https://doi.org/10.22034/IJPN.10.2.25
3. بیگی، علی؛ نجفی، محمود؛ محمدیفر، محمدعلی و عبداللهی، عباس (1400). مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی شناختی مثبتنگر با رفتاردرمانی شناختی بر بهزیستی ذهنی و تابآوری در نوجوانان با علائم افسردگی. پژوهش در سلامت روانشناختی، ۱۵ (۴)، ۲۵-38. http://rph.khu.ac.ir/article-1-4146-fa.html
4. حسینی نژاد، ناهید؛ البرزی، محبوبه؛ و مام شریفی، پیمان. (1400). اثربخشی مشاوره شناختی رفتاری مبتنی بر درمان پذیرش و تعهد (ACT) بر انعطافپذیری روانشناختی مادران وابسته به سوءمصرف مواد. مجله علوم روانشناختی، ۲۰ (۱۰۷)، ۲۰۲۵-۲۰۱۱. http://dx.doi.org/10.52547/JPS.20.107.2011
5. سالاری، فاطمه؛ شهامت دهسرخ، فاطمه و رسولی، نرگس (۱۴۰۲). مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی گروهی و آموزش مهارت های اجتماعی- هیجانی بر شایستگی اجتماعی و پرخاشگری نوجوانان پسر دارای نافرمانی مقابلهای. مجله علوم روانشناختی ۲۲ (۱۲۹)، 247-266. https://doi.org/10.52547/JPS.22.129.247
6. قدرتی میرکوهی، مهدی؛ شریفی درآمدی، پرویز و عبداللهی بقرآبادی، قاسم (1394). اثربخشی آموزش والدین شناختی رفتاری بر نشانههای اختلال نافرمانی مقابلهای کودکان. روانشناسی افراد استثنایی، 5(20)، 109-123. https://doi.org/10.22054/jpe.2015.1916
7. قرهداغی، علی و کمیلی پور، فائزه (1398). اثربخشی رفتاردرمانی شناختی مثبت نگر بر عاطفه مثبت و منفی زنان دارای همسر با اختلالات روانی. فرهنگ مشاوره و روان درمانی، 10(38)، 177-194. https://doi.org/10.22054/qccpc.2019.40597.2094
8. کریمی، جواد و ایزدی راضیه (1394). بررسی نقش اجتناب تجربی و حساس بودن به علائم اضطراب بر سلامت روان و سلامت عمومی دانشجویان پرستاری. نشریه پژوهش پرستاری ایران، ۱۰ (۴)، ۳۲-42. http://ijnr.ir/article-1-1625-fa.html
9. محمدکریمی، محسن؛ طالع پسند، سیاوش و رحیمیانبوگر اسحاق (۱۴۰۴). اثربخشی آموزش مثبتنگری بر انعطافپذیری شناختی و تابآوری دانشآموزان. مجله علوم روانشناختی، ۲۴ (۱۴۵)، 119-137. https://doi.org/10.52547/JPS.24.145.119
10. Akbari A, Monirpour N, Mirzahosseini H. (2021). The Effectiveness of Parent-Based Play-Therapy on Aggression and and Symptoms of Oppositional Defiant Disorder. J Child Ment Health, 8 (1), 126-140. [Persian] https://doi.org/10.52547/jcmh.8.1.10
11. Akbari, M., Seydavi, M., & Zamani, E. (2021). The mediating role of personalized psychological flexibility in the association between distress intolerance and psychological distress: A national survey during the fourth waves of COVID‐19 pandemic in Iran. Clinical Psychology & Psychotherapy, 28(6), 1416-1426.https://doi.org/10.1002/cpp.2685
12. American Psychiatric Association (2022) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th Edition, Text Revision (DSM-5-TR).https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787
13. Battagliese, G., Caccetta, M., Luppino, O. I., Baglioni, C., Cardi, V., Mancini, F., & Buonanno, C. (2015). Cognitive-behavioral therapy for externalizing disorders: A meta-analysis of treatment effectiveness. Behaviour research and therapy, 75, 60-71.https://doi.org/10.1016/j.brat.2015.10.008
14. Bannink, F. P. (2014). Positive CBT: From reducing distress to building success. Journal of contemporary psychotherapy, 44(1), 1-8.https://doi.org/10.1007/s10879-013-9239-7
15. Bannink, F. (2012). Practicing positive CBT: From reducing distress to building success. John Wiley & Sons.
16. Beshkoufeh M, GholamzadehJefreh M, Sodani M. (2022). The Effectiveness of “Behavior Management Training” and “Cognitive-Behavioral Therapy” for Mothers on Oppositional Defiant and Social Adjustment of Their Teenage Children. Iranian Journal of Psychiatric Nursing (IJPN), 10 (2), 25-36. [Persian] https://doi.org/10.22034/IJPN.10.2.25
17. Beygi, A., Najafi, M., Mohammadifar, M. A., & Abdollahi, A. (2022). Comparison of the effectiveness of positive cognitive behavioral therapy with cognitive behavioral therapy on subjective well-being and resiliency in adolescents with depressive symptoms. Journal of Research in Psychological Health, 15(4)), 25-38. [Persian] http://rph.khu.ac.ir/article-1-4146-fa.html.
18. Chou, W. P., Lin, C. H., Yang, Y. H., Chen, S. L., & Yen, C. F. (2022). Effects of harassment on psychological inflexibility/experiential avoidance among Taiwanese emergent adult gay and bisexual men. Journal of the Formosan Medical Association, 121(7), 1302-1309. https://doi.org/10.1016/j.jfma.2021.09.014
19. De Lacy, N., & Ramshaw, M. J. (2023). Selectively predicting the onset of ADHD, oppositional defiant disorder, and conduct disorder in early adolescence with high accuracy. Frontiers in psychiatry, 14, 1280326. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1280326
20. Derella, O. J., Burke, J. D., Stepp, S. D., & Hipwell, A. E. (2020). Reciprocity in undesirable parent–child behavior? Verbal aggression, corporal punishment, and girls’ oppositional defiant symptoms. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 49(3), 420-433.https://doi.org/10.1080/15374416.2019.1603109
21. Eisenbeck, N., Carreno, D. F., & Uclés-Juárez, R. (2019). From psychological distress to academic procrastination: Exploring the role of psychological inflexibility. Journal of contextual behavioral science, 13, 103-108.https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2019.07.007
22. Flujas-Contreras, J. M., García-Palacios, A., & Gómez, I. (2022). Parenting intervention for psychological flexibility and emotion regulation: clinical protocol and an evidence-based case study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(9), 5014.https://doi.org/10.3390/ijerph19095014
23. Gharadaghi, A. and Komeylipour, F. (2019). The Effectiveness of Positive Cognitive Behavioral Therapy on the Positive and Negative Affect of women with spouse with Mental Disorders. Counseling Culture and Psycotherapy, 10(38), 177-194. [Persian]https://doi.org/10.22054/qccpc.2019.40597.2094
24. Ghodrati Mirkohi, M., Sharifi Daramadi, P., & Abdollahi Boghrabadi, Gh. (2015). The effect of Parental Management Training base on Cognitive- Behavior Therapy on Children with Oppositional Defiant Disorder. Psychology of Exceptional Individuals, 5(20), 109-123. [Persian] https://doi.org/10.22054/jpe.2015.1916
25. Geschwind, N., Bosgraaf, E., Bannink, F., & Peeters, F. (2020). Positivity pays off: Clients’ perspectives on positive compared with traditional cognitive behavioral therapy for depression. Psychotherapy, 57(3), 366.https://doi.org/10.1037/pst0000288
26. Hawes, D. J., Gardner, F., Dadds, M. R., Frick, P. J., Kimonis, E. R., Burke, J. D., & Fairchild, G. (2023). Oppositional defiant disorder. Nature Reviews Disease Primers, 9(1), 31.https://doi.org/10.1038/s41572-023-00441-6
27. Hoseininezhad, N., Alborzi, M., & MamSharifi, P. (2021). Effectiveness of cognitive behavioral counseling based on acceptance and commitment therapy (ACT) for psychological flexibility in drug-abusing mothers. Journal of Psychological Science. 20(107), 2011-2025. [Persian] http://dx.doi.org/10.52547/JPS.20.107.2011
28. İme, Y., & Ümmet, D. (2024). The effects of cognitive behavioral psychological group counseling program on the psychological resilience and emotional flexibility of adolescents. Current Psychology, 43(10), 8885-8895.https://doi.org/10.1007/s12144-023-05051-9
29. Karimi, J., & Izadi, R. (2016). The role of experiential avoidance and anxiety sensitivity in the prediction of mental and general health in Nursing Students. Iranian Journal of Nursing Research, 10(4), 32-42. [Persian] http://ijnr.ir/article-1-1625-fa.html
30. Klos, S., Thöne, A. K., Döpfner, M., & Görtz-Dorten, A. (2025). Self-rated symptoms of oppositional defiant disorder and conduct disorder: Factor structure, reliability, and validity in a clinical sample of adolescents. Child Psychiatry & Human Development, 56(4), 1147-1160. https://doi.org/10.1007/s10578-024-01802-2
31. Li, L., Lin, X., Hinshaw, S. P., Du, H., Qin, S., & Fang, X. (2018). Longitudinal associations between oppositional defiant symptoms and interpersonal relationships among Chinese children. Journal of Abnormal Child Psychology, 46(6), 1267-1281.https://doi.org/10.1007/s10802-017-0359-5
32. McCracken, L. M., Badinlou, F., Buhrman, M., & Brocki, K. C. (2021). The role of psychological flexibility in the context of COVID-19: Associations with depression, anxiety, and insomnia. Journal of Contextual Behavioral Science, 19, 28-35. https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2020.11.003
33. McKinney, C., & Renk, K. (2007). Emerging research and theory in the etiology of oppositional defiant disorder: Current concerns and future directions. International journal of behavioral consultation and therapy, 3(3), 349. https://doi.org/10.1037/h0100811
34. Mohammad Karimi M, Talepasand S, Rahimian Bogar I. (2025). The effectiveness of positivity training on students' cognitive flexibility and resilience. Journal of Psychological Science, 24(145), 119-137. [Persian]https://doi.org/10.52547/JPS.24.145.119
35. Polanczyk, G. V., Salum, G. A., Sugaya, L. S., Caye, A., & Rohde, L. A. (2015). Annual research review: A meta‐analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents. Journal of child psychology and psychiatry, 56(3), 345-365.https://doi.org/10.1111/jcpp.12381
36. Prasko, J., Hruby, R., Holubova, M., Latalova, K., Vyskocilova, J., Slepecky, M., ... & Grambal, A. (2016). Positive cognitive behavioral therapy. Activitas Nervosa Superior Rediviva, 58(1), 23-32.https://rediviva.sav.sk/58i1/23.pdf
37. Rowe R, Costello EJ, Angold A, Copeland WE, Maughan B. (2010). Developmental pathways in oppositional defiant disorder and conduct disorder. J Abnorm Psychol, 119(4),726-738.https://doi.org/10.1037/a0020798
38. Salari F, Shahamat Dehsorkh F, Rasooli N. (2023). Comparison of the effect of group schema therapy and social-emotional skills training on social competence and aggression of teenage boys with aggression in boy adolescents with confrontational disobedience. Journal of Psychological Science, 22(129), 247-266. [Persian] https://doi.org/10.52547/JPS.22.129.247
39. Seligman, M. E., & Csikszentmihalyi, M. (2014). Positive psychology: An introduction. In Flow and the foundations of positive psychology: The collected works of Mihaly Csikszentmihalyi (pp. 279-298). Dordrecht: Springer Netherlands. https://doi.org/10.1007/978-94-017-9088-8_18
40. Soleimani Dalfard, S., Saffarian Toosi, M. R., & Jafari, F. (2024). Effectiveness of Positive Cognitive Behavioral Therapy on Psychological Flexibility and Meaning in Life Among Single Women. Applied Family Therapy Journal, 5(2), 149-156.http://dx.doi.org/10.61838/kman.aftj.5.2.17
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)