آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
تابستان 1405(تیر)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. ، sh.abolghasemi@iau.ac.ir
چکیده: (35 مشاهده)
زمینه: والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی به دلیل مواجهه مداوم با علائم مزمن بیماری، فشارهای مراقبتی و هیجانات منفی پایدار، اغلب دچار مشکلات قابلتوجهی در سازگاری هیجانی میشوند. اگرچه درمان شناختی–رفتاری و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بهعنوان مداخلات مؤثر در بهبود سازگاری هیجانی و کاهش پریشانی روانشناختی شناخته شدهاند، شواهد پژوهشی درباره مقایسه اثربخشی این دو رویکرد در والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی محدود است.
هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان شناختی-رفتاری بر سازگاری هیجانی والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی انجام شد.
روش: طرح پژوهش حاضر، از نوع پیشآزمون- پسآزمون و پیگیری سه ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی ساکن تهران در سال 1404 بودند که نزد سازمان بهزیستی پرونده فعال داشتند؛ که از بین آنها ۶۰ نفر از والدینِ مراقب (۳۳ زن و ۲۷ مرد) بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و بهصورت تصادفی در سه گروه ۲۰ نفره (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی-رفتاری و گواه) جایگزین شدند و در سه مرحله پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری مورد ارزیابی قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه¬های شناختی سازگاری هیجانی (رابیو و همکاران، ۲۰۰۷) بود. گروه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هیز، 2004) و گروه درمان شناختی – رفتاری (بک و همکاران، 1991)، هر یک به مدت 9 جلسه تحت مداخله قرار گرفتند. در مقابل، گروه گواه جایگذاری شدند که هیچ درمان مداخلهای دریافت نکردند و در لیست انتظار قرار گرفتند. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر و با بهرهگیری از نرمافزار SPSS نسخه 26 انجام شد و سطح معناداری 05/0 در نظر گرفته شد.
یافتهها: یافتهها نشان داد هر دو مداخله درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی-رفتاری در مقایسه با گروه گواه، منجر به بهبود معنادار سازگاری هیجانی شدند (05/0>P). با این حال، نتایج آزمون بونفرونی حاکی از برتری معنادار درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به درمان شناختی-رفتاری در افزایش نمرات سازگاری هیجانی و تداوم این اثرات در مرحله پیگیری بود (01/0>P).
نتیجهگیری: با توجه به پایداری و عمق بیشتر تأثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، بهرهگیری از این رویکرد به عنوان یک مداخله ترجیحی جهت ارتقای سلامت روان و انطباقپذیری والدین در مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی توصیه می شود.
هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان شناختی-رفتاری بر سازگاری هیجانی والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی انجام شد.
روش: طرح پژوهش حاضر، از نوع پیشآزمون- پسآزمون و پیگیری سه ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی ساکن تهران در سال 1404 بودند که نزد سازمان بهزیستی پرونده فعال داشتند؛ که از بین آنها ۶۰ نفر از والدینِ مراقب (۳۳ زن و ۲۷ مرد) بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و بهصورت تصادفی در سه گروه ۲۰ نفره (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی-رفتاری و گواه) جایگزین شدند و در سه مرحله پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری مورد ارزیابی قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه¬های شناختی سازگاری هیجانی (رابیو و همکاران، ۲۰۰۷) بود. گروه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هیز، 2004) و گروه درمان شناختی – رفتاری (بک و همکاران، 1991)، هر یک به مدت 9 جلسه تحت مداخله قرار گرفتند. در مقابل، گروه گواه جایگذاری شدند که هیچ درمان مداخلهای دریافت نکردند و در لیست انتظار قرار گرفتند. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر و با بهرهگیری از نرمافزار SPSS نسخه 26 انجام شد و سطح معناداری 05/0 در نظر گرفته شد.
یافتهها: یافتهها نشان داد هر دو مداخله درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی-رفتاری در مقایسه با گروه گواه، منجر به بهبود معنادار سازگاری هیجانی شدند (05/0>P). با این حال، نتایج آزمون بونفرونی حاکی از برتری معنادار درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به درمان شناختی-رفتاری در افزایش نمرات سازگاری هیجانی و تداوم این اثرات در مرحله پیگیری بود (01/0>P).
نتیجهگیری: با توجه به پایداری و عمق بیشتر تأثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، بهرهگیری از این رویکرد به عنوان یک مداخله ترجیحی جهت ارتقای سلامت روان و انطباقپذیری والدین در مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی توصیه می شود.
شمارهی مقاله: 20
واژههای کلیدی: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی-رفتاری، سازگاری هیجانی، والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی
فهرست منابع
1. شکری، امید؛ سنایی پور، محمدحسین؛ رویایی، زهرا و قره تپه ای، زهرا (1395). ویژگی های روانسنجی مقیاس سازگاری هیجانی در دانشجویان ایرانی. فصلنامه اندازه گیری تربیتی، 6(23)، 77-97.https://doi.org/10.22054/jem.2016.5737
2. مقبل اصفهانی سمیه، حقایق سید عباس.(1398). بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تابآوری، معنا در زندگی و عملکرد خانوادگی مراقبین خانوادگی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی. طب داخلی روز؛ ۲۵ (۴) :۲۹۸-۳۱۱. http://imtj.gmu.ac.ir/article-1-3054-fa.html
3. Boström, P. K., & Strand, J. (2021). Children and parents with psychosis—Balancing between relational attunement and protection from parental illness. Journal of Child and Adolescent Psychiatric Nursing, 34(1), 68-76. DOI: 10.1111/jcap.12302
4. De la Serna, E., Ilzarbe, D., Sugranyes, G., Baeza, I., Moreno, D., Rodríguez-Toscano, E., ... & Castro-Fornieles, J. (2021). Lifetime psychopathology in child and adolescent offspring of parents diagnosed with schizophrenia or bipolar disorder: a 2-year follow-up study. European Child & Adolescent Psychiatry, 30(1), 117-129. DOI: 10.1007/s00787-020-01500-z
5. Ferentinos, P., Douki, S., Yotsidi, V., Kourkouni, E., Dragoumi, D., Smyrnis, N., & Douzenis, A. (2024, February). Family in crisis: Do halfway houses perform better than families with expressed emotion toward patients with schizophrenia? A direct adjusted comparison. In Healthcare (Vol. 12, No. 3, p. 375). MDPI. https://doi.org/10.3390/healthcare12030375
6. Hathy, E., Szabó, E., Varga, N., Erdei, Z., Tordai, C., Czehlár, B., ... & Réthelyi, J. M. (2020). Investigation of de novo mutations in a schizophrenia case-parent trio by induced pluripotent stem cell-based in vitro disease modeling: convergence of schizophrenia-and autism-related cellular phenotypes. Stem cell research & therapy, 11(1), 504.DOI: 10.1186/s13287-020-01980-5
7. Hayes, S. C. (2004). Acceptance and commitment therapy, relational frame theory, and the third wave of behavioral and cognitive therapies. Behavior therapy, 35(4), 639-665.https://doi.org/10.1016/S0005-7894(04)80013-3
8. Hayes, S. C., Ciarrochi, J., Hofmann, S. G., Chin, F., & Sahdra, B. (2022). Evolving an idionomic approach to processes of change: Towards a unified personalized science of human improvement. Behaviour research and therapy, 156, 104155. DOI: 10.1016/j.brat.2022.104155
9. Howrigan, D. P., Rose, S. A., Samocha, K. E., Fromer, M., Cerrato, F., Chen, W. J., ... & Neale, B. M. (2020). Exome sequencing in schizophrenia-affected parent–offspring trios reveals risk conferred by protein-coding de novo mutations. Nature neuroscience, 23(2), 185-193. DOI: 10.1038/s41593-019-0564-3
10. Karambelas, G. J., Filia, K., Byrne, L. K., Allott, K. A., Jayasinghe, A., & Cotton, S. M. (2022). A systematic review comparing caregiver burden and psychological functioning in caregivers of individuals with schizophrenia spectrum disorders and bipolar disorders. BMC psychiatry, 22(1), 422. DOI: 10.1186/s12888-022-04069-w
11. Kopf-Beck, J., Zimmermann, P., Egli, S., Rein, M., Kappelmann, N., Fietz, J., ... & Keck, M. E. (2020). Schema therapy versus cognitive behavioral therapy versus individual supportive therapy for depression in an inpatient and day clinic setting: study protocol of the OPTIMA-RCT. BMC psychiatry, 20(1), 506. DOI: 10.1186/s12888-020-02880-x
12. Lee, S., Oh, J. W., Park, K. M., Lee, S., & Lee, E. (2023). Digital cognitive behavioral therapy for insomnia on depression and anxiety: a systematic review and meta-analysis. NPJ digital medicine, 6(1), 52. DOI: 10.1038/s41746-023-00800-3
13. Lee, Y., Kim, K., Zeng, S., & Douglass, A. (2023). Mother-father relationships and child social-emotional adjustment: Mediation through maternal and paternal parenting. Early Childhood Research Quarterly, 63, 15-23. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2022.11.001
14. Li, S., Chen, Z., Yong, Y., Xie, J., & Li, Y. (2023). Effectiveness of acceptance and commitment therapy-based interventions for improving the psychological health of parents of children with special health care needs: A systematic review and meta-analysis. Comprehensive psychiatry, 127, 152426. doi:10.1016/j.comppsych.2023.152426
15. Levin, M. E., Krafft, J., & Twohig, M. P. (2024). An overview of research on acceptance and commitment therapy. Psychiatric Clinics, 47(2), 419-431. DOI: 10.1016/j.psc.2024.02.007
16. Lobato, D., Montesinos, F., Polín, E., & Cáliz, S. (2022). Acceptance and commitment training focused on psychological flexibility for family members of children with intellectual disabilities. International journal of environmental research and public health, 19(21), 13943.DOI: 10.3390/ijerph192113943
17. Mittendorfer-Rutz, E., Rahman, S., Tanskanen, A., Majak, M., Mehtälä, J., Hoti, F., ... & Tiihonen, J. (2019). Burden for parents of patients with schizophrenia—a nationwide comparative study of parents of offspring with rheumatoid arthritis, multiple sclerosis, epilepsy, and healthy controls. Schizophrenia Bulletin, 45(4), 794-803.DOI: 10.1093/schbul/sby130
18. Moghbel Esfahani S, Haghayegh S A. (2019). The Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on Resilience, Meaning in Life, and Family Function in Family Caregivers of Patients with Schizophrenia. Intern Med Today; 25 (4) :298-311 http://imtj.gmu.ac.ir/article-1-3054-fa.html (in persian).
19. Morris, E. M., Johns, L. C., & Gaudiano, B. A. (2024). Acceptance and commitment therapy for psychosis: Current status, lingering questions and future directions. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 97(1), 41-58.DOI: 10.1111/papt.12479
20. Nieto-Rucian, V., & Furness, P. J. (2019). The experience of growing up with a parent with schizophrenia—A qualitative study. Qualitative Psychology, 6(3), 254.DOI: 10.1037/qup0000112
21. Paul, O. (2023). Social and emotional adjustment, post-traumatic stress disorder, and representations of family relationships: The effects of intimate partner violence on very young children. European review of applied psychology, 73(5), 100904. https://doi.org/10.1016/j.erap.2023.100904
22. Plessis, L., Rexhaj, S., Golay, P., & Wilquin, H. (2024). Coping profiles of family caregivers of people with schizophrenia: differentiations between parent and sibling caregivers. Journal of Mental Health, 33(2), 244-252.DOI: 10.1080/09638237.2022.2156986
23. Radley, J., Sivarajah, N., Moltrecht, B., Klampe, M. L., Hudson, F., Delahay, R., ... & Johns, L. C. (2022). A scoping review of interventions designed to support parents with mental illness that would be appropriate for parents with psychosis. Frontiers in Psychiatry, 12, 787166.https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.787166
24. Rahmani, F., Ranjbar, F., Hosseinzadeh, M., Razavi, S. S., Dickens, G. L., & Vahidi, M. (2019). Coping strategies of family caregivers of patients with schizophrenia in Iran: A cross-sectional survey. International journal of nursing sciences, 6(2), 148-153. doi: 10.1016/j.ijnss.2019.03.006.
25. Rakitzi, S., & Georgila, P. (2015). Acceptance and commitment therapy as a part of a multimodal rehabilitation for patients with schizophrenia. J Psychol Clin Psychiatry, 3(5), 00148. doi:10.15406/JPCPY.2015.03.00148
26. Rubio, V. J., Aguado, D., Hontangas, P. M., & Hernández, J. (2007). Psychometric properties of an emotional adjustment measure: An application of the graded response model. European Journal of Psychological Assessment, 23(1), 39–46.DOI: 10.1027/1015-5759.23.1.39
27. Schoppe-Sullivan, S. J., Wang, J., Yang, J., Kim, M., Zhang, Y., & Yoon, S. H. (2023). Patterns of coparenting and young children's social–emotional adjustment in low-income families. Child development, 94(4), 874-888.DOI: 10.1111/cdev.13904
28. Shokri, O., Sanaei, P. M. H., Royaee, Z., & Ghareh Tapeei, Z. (2016). Psychometric properties of the Emotional Adjustment Measure among Iranian students. Journal of Psychological Studies, 12(3), 77–97.https://doi.org/10.22054/jem.2016.5737 (in persian).
29. Simon, L., Steinmetz, L., Feige, B., Benz, F., Spiegelhalder, K., & Baumeister, H. (2023). Comparative efficacy of onsite, digital, and other settings for cognitive behavioral therapy for insomnia: a systematic review and network meta-analysis. Scientific Reports, 13(1), 1929.DOI: 10.1038/s41598-023-28853-0
30. Smith, B. M., Smith, G. S., & Dymond, S. (2020). Relapse of anxiety‐related fear and avoidance: Conceptual analysis of treatment with acceptance and commitment therapy. Journal of the experimental analysis of behavior, 113(1), 87-104. DOI: 10.1002/jeab.573
31. Thompson, E. M., Destree, L., Albertella, L., & Fontenelle, L. F. (2021). Internet-based acceptance and commitment therapy: a transdiagnostic systematic review and meta-analysis for mental health outcomes. Behavior therapy, 52(2), 492-507. DOI: 10.1016/j.beth.2020.07.002
32. Tunç, E., Orak, O. S., & Avci, İ. A. (2025). Acceptance and Commitment Therapy–Based Counseling Among Family Members of Individuals with Schizophrenia: A Randomized Controlled Trial. Journal of psychosocial nursing and mental health services, 63(8), 24-32. doi:10.3928/02793695-20250314-02
33. Valero-Moreno, S., Lacomba-Trejo, L., Tamarit, A., Pérez-Marín, M., & Montoya-Castilla, I. (2021). Psycho-emotional adjustment in parents of adolescents: A cross-sectional and longitudinal analysis of the impact of the COVID pandemic. Journal of pediatric nursing, 59, e44-e51.DOI: 10.1016/j.pedn.2021.01.028
34. Yu, Y., Li, T. X., Li, Y. L., Qiu, D., Xi, S. J., Xiao, S. Y., & Tebes, J. K. (2020). A cross-sectional study on spouse and parent differences in caregiving experiences of people living with schizophrenia in rural China. BMC psychiatry, 20(1), 226. DOI: 10.1186/s12888-020-02633-w
35. Zarei, S., Zeighami, R., & Seyyed, J. A. (2021). Needs of children of parents with schizophrenia. Preventive Care in Nursing & Midwifery Journal,11(3), 32-39. doi:10.52547/pcnm.11.3.32
36. Zhang, J., Dong, C., Jiang, Y., Zhang, Q., Li, H., & Li, Y. (2023). Parental phubbing and child social-emotional adjustment: A meta-analysis of studies conducted in China. Psychology research and behavior management, 4267-4285. DOI: 10.2147/PRBM.S417718
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)