بررسی اثربخشی پروتکل انطباق‌یافته روان‌درمانی بین‌فردی بر اساس مؤلفه‌های پدیداری بیماران افسرده ایرانی بر بهبود نشانه‌های بیماری افسردگی

فرجی, مینا; مجتبایی, مینا; میرهاشمی, مالک

doi:10.66224/jps.25.163.12

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 25، شماره 163 - ( پاییز 1405(مهر)، 1405 ) جلد 25 شماره 163 صفحات 17-1 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.66224/jps.25.163.12

Mendeley

Zotero

RefWorks

Faraji M, Mojtabaie M, Mirhashemi M. (2026). Investigating the Efficacy of an Adapted Interpersonal Psychotherapy Protocol Based on Phenomenological Components of Iranian Depressed Patients on Improving Symptoms of Depression. Journal of Psychological Science. 25(163), : 13 doi:10.66224/jps.25.163.12
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3090-fa.html

فرجی مینا، مجتبایی مینا، میرهاشمی مالک.(1405). بررسی اثربخشی پروتکل انطباق‌یافته روان‌درمانی بین‌فردی بر اساس مؤلفه‌های پدیداری بیماران افسرده ایرانی بر بهبود نشانه‌های بیماری افسردگی مجله علوم روانشناختی 25 (163) :17-1 10.66224/jps.25.163.12

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3090-fa.html

بررسی اثربخشی پروتکل انطباق‌یافته روان‌درمانی بین‌فردی بر اساس مؤلفه‌های پدیداری بیماران افسرده ایرانی بر بهبود نشانه‌های بیماری افسردگی

مینا فرجی

، مینا مجتبایی^*

، مالک میرهاشمی

گروه روان‌شناسی بالینی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. ، Mina.mojtabaie@iau.ac.ir

چکیده: (48 مشاهده)

زمینه: تدوین مداخلاتی که تجربه زیسته بیماران افسرده را موردتوجه قرار دهند برای کاهش نشانه‌های افسردگی، ضروری است. اگر چه مطالعات متعددی، اثربخشی روان‌درمانی بین‌فردی را بر بهبود نشانه‌های افسردگی نشان داده‌اند، اما تا کنون اثربخشی پروتکل درمان بین‌فردی که بر اساس مؤلفه‌های پدیداری بیماران افسرده ایرانی، باز طراحی شده باشد، بر کاهش نشانه‌های افسردگی مورد بررسی قرار نگرفته است.
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی پروتکل انطباق‌یافته روان‌درمانی بین‌فردی بر اساس مؤلفه‌های پدیداری بیماران افسرده ایرانی بر بهبود نشانه‌های بیماری افسردگی بود.
روش: روش این پژوهش، شبه‌آزمایشی از نوع پیشآزمون - پسآزمون با گروه گواه و پیگیری سه ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی بیماران مبتلا به اختلال افسردگی استان تهران در بازۀ زمانی سال ۱۴۰۱-۱۴۰۲ بود که از بین این افراد، 30 نفر (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه گواه) به‌صورت هدفمند انتخاب شده و سپس به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه گمارش شدند. ابزارهای جمعآوری اطلاعات در این پژوهش، مصاحبه بالینی ساختاریافته برای اختلالات بر اساس DSM-5-TR (انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۲۲) و نسخۀ دوم پرسش‌نامه افسردگی (بک و همکاران، 1996) بود. شرکتکنندگان گروه آزمایش در 12 جلسه، تحت روان‌درمانی بینفردی با پروتکل انطباق‌یافته بر اساس مؤلفههای پدیداری بیماران افسرده ایرانی و گروه گواه نیز در ۱۲ جلسه تحت روان‌درمانی بین فردی متداول برای افسردگی قرار گرفتند. همچنین برای تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش، از روش تحلیل واریانس آمیخته با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS-27 در سطح معناداری ۰۵/۰ استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که پروتکل انطباق‌یافته درمان بینفردی بر اساس مؤلفه های پدیداری بیماران افسرده ایرانی بر بهبود نشانه‌های افسردگی در افراد مبتلا به اختلال افسردگی، اثربخش است (05/0P<).
نتیجه‌گیری: باتوجه‌به تأیید اثربخشی پروتکل انطباق‌یافته روان‌درمانی بین‌فردی بر اساس مؤلفه‌های پدیداری بیماران افسرده ایرانی بر بهبود نشانه‌های افسردگی در این پژوهش، پیشنهاد می‌شود در مراکز مشاوره برای درمان افسردگی از پروتکل مذکور در کنار سایر دیگر درمانهای روان‌شناختی استفاده شود تا علاوه بر تمرکز بر فرایندهای شناختی و ذهنی به کمک فنون انطباق‌یافته با مؤلفه‌های پدیداری بیماران مورد استفاده در این درمان، فرد بتواند از روابط عاطفی و اجتماعی مطلوبتری بهرهمند شود.

شماره‌ی مقاله: 13

واژه‌های کلیدی: افسردگی، روان‌درمانی بین‌فردی، نشانه‌های بیماری افسردگی.

متن کامل [PDF 1792 kb] (3 دریافت)

نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/5/30 | پذیرش: 1405/5/1 | انتشار: 1405/7/1

فهرست منابع

1. استفان‌دابسون، کیت؛ محمدخانی، پروانه و مساح‌چولابی امید (1386). مختصات روان‌سنجی پرسش‌نامه افسردگی بک -۲ در یک نمونه بزرگ مبتلایان به اختلال افسردگی اساسی. مجله توانبخشی، ۸ ()،80-86. https://doi.org/10.52547/JPS.21.114.1265

2. افروز، غلامعلی، هاشمیان، کیانوش و باقری مریم (1402). مقایسه اثربخشی روان‌درمانی پویشی بین‌فردی کوتاه مدت و زوج درمانی هیجان‌مدار در زوجین مبتلا به فقر در تعاملات عاطفی (الکسی تایمی). رویش روان‌شناسی،۱۲ (۴)، 14-1. http://frooyesh.ir/article-1-3877-fa.htm

3. امینی‌زاده، سهیلا؛ عسکری‌زاده، قاسم و باقری، مسعود (1401). اثربخشی روان‌درمانی بین‌فردی پویشی بر علائم روان‌شناختی، تنظیم هیجان و کیفیت زندگی بیماران روان‌تنی پوستی. مطالعات روان‌شناختی، 18(2)، 119-132.https://doi.org/10.22051/psy.2022.39950.2599

4. بشارت، محمدعلی؛ جعفری، فرزانه و غلامعلی لواسانی، مسعود (1400). پیش‌بینی نشانه‌های اضطراب و افسردگی بر اساس مشکلات بین شخصی. رویش روان‌شناسی، ۱۰ (۲)، 35-44.http://frooyesh.ir/article-1-2271-fa.html

5. پویان، فرشته؛ اکبری کامرانی، مهناز؛ رحیم‌زاده، میترا و اسمعیل‌زاده ساعیه، سارا (1400). بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر روان‌درمانی بین‌فردی بر افسردگی پس از زایمان زنان نخست زا دارای نوزاد بستری در بخش مراقبت ویژه: یک کارآزمایی بالینی. نشریه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی البرز، ۱۱ (۱)، ۱۵-23.https://doi.org/ 10.29252/aums.11.1.15

6. ترخان، مرتضی (1395). اثربخشی درمان بین‌فردی گروهی بر سازگاری عاطفی، اجتماعی و ابراز وجود زنان دچار نارضایتی زناشویی. مطالعات روان‌شناختی، 12(3)، 123-140. https://doi.org/10.22051/psy.2016.2603

7. سرلکی، ابوالفضل؛ فرخ‌زاد، مونا؛ خان زاده، فاطمه؛ یونسی سینکی، مهسا؛ رضوی مهدییان، سیده زهرا و طیارپروین، مجتبی (1402). اثربخشی روان‌درمانی پویشی فشرده کوتاه مدت بر روابط موضوعی، خشم و احساس گناه در زنان با اختلال افسردگی اساسی. دست‌آوردهای روان‌شناختی، (). https://doi.org/10.22055/psy.2024.44694.3112

8. عباس‌پور، ذبیح‌اله؛ پورسردار، فیض‌اله؛ کرایی، امین و خسروانی شایان، مریم (1394). اثربخشی روان‌درمانی بین‌فردی خانواده‌محور بر علایم افسردگی نوجوانان. روانشناسی خانواده، 2(2)، 67-78.https://www.ijfpjournal.ir/article_245486.html

9. فرجی، مینا؛ مجتبایی، مینا و میرهاشمی، مالک (1404). تدوین و انطباق پروتکل روان‌درمانی بین‌فردی بر اساس مؤلفه‌های پدیداری بیماران افسرده ایرانی. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، ۱۲ (۳)، ۵۶-76.http://shenakht.muk.ac.ir/article-1-2268-fa.html

10. محمدی، کبری؛ شهبازی، مسعود و غلامزاده جفره، مریم (1400). اثربخشی روان‌درمانی بین‌فردی بر خودکنترلی و ابراز وجود دانش‌آموزان دختر دارای رفتارهای خودآسیب‌رسان. دو فصلنامه روانشناسی معاصر، 16 (1)، 129-143. https://bjcp.ir/article-1-1943-fa.html

11. Abbaspour, Z. , Poursardar, F. , Koraei, A. and Khosravani Shayan, M. (2016). The effectiveness of family-based interpersonal psychotherapy. Iranian Journal of Family Psychology, 2(2), 67-78. [Persian] https://www.ijfpjournal.ir/article_245486.html

12. Abdul Samad, F. D., Pereira, X. V., Chong, S. K., & Abdul Latif, M. H. B. (2023). Interpersonal psychotherapy for traumatic grief following a loss due to COVID-19: a case report. Frontiers in Psychiatry, 14, 1218715.https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1218715

13. Afrooz, G., Hashemian, K., & Bagheri, M. (2023). Comparing Effectiveness of Short Term Psychodynamic Psychotherapy and Emotion-Focused Couple Therapy on Couples with Alexithymia. Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal (RRJ), 12(4), 1-14. [Persian] http://frooyesh.ir/article-1-3877-en.html

14. American Psychiatric Association (2022) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th Edition, Text Revision (DSM-5-TR).https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787

15. Aminizadeh, S. , Askarizadeh, G. and Bagheri, M. (2022). The Effectiveness of Dynamic Interpersonal Psychotherapy on Psychological Symptoms, Emotion Regulation and Quality of Life of Psychodermatologic Patients. Journal of Psychological Studies, 18(2), 119-132. [Persian] https://doi.org/10.22051/psy.2022.39950.2599

16. Batterham, P. J., Birrell, L., Werner-Seidler, A., Teesson, M., Cuijpers, P., Gladstone, T. R. G., Mackinnon, A. J., Slade, A., & Christensen, H. (2025). Future directions in depression prevention. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 93(4), 328–339.https://doi.org/10.1037/ccp0000936

17. Beck, A. T., Steer, R. A., & Brown, G. (1996). Beck Depression Inventory–II (BDI-II) [Database record]. APA PsycTests. https://doi.org/10.1037/t00742-000

18. Bernecker, S. L., Coyne, A. E., Constantino, M. J., & Ravitz, P. (2017). For whom does interpersonal psychotherapy work? A systematic review. Clinical psychology review, 56, 82-93.https://doi.org/10.1016/j.cpr.2017.07.001

19. Besharat M A, Jafari F, Gholam Ali Lavasani M. (2021). Predicting symptoms of anxiety and depression based on interpersonal problems. Rooyesh, 10(2), 35-44. [Persian] http://frooyesh.ir/article-1-2271-fa.html

20. Bian, C., Zhao, W. W., Yan, S. R., Chen, S. Y., Cheng, Y., & Zhang, Y. H. (2023). Effect of interpersonal psychotherapy on social functioning, overall functioning and negative emotions for depression: A meta-analysis. Journal of affective disorders, 320, 230-240. https://doi.org/10.1016/j.jad.2022.09.119

21. Bright, K. S., Charrois, E. M., Mughal, M. K., Wajid, A., McNeil, D., Stuart, S., Hayden, K. A., & Kingston, D. (2020). Interpersonal Psychotherapy to Reduce Psychological Distress in Perinatal Women: A Systematic Review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(22), 8421. https://doi.org/10.3390/ijerph17228421

22. Chiappini, S., Sampogna, G., Ventriglio, A., Menculini, G., Ricci, V., Pettorruso, M.,... & Martinotti, G. (2025). Emerging strategies and clinical recommendations for the management of novel depression subtypes. Expert Review of Neurotherapeutics, 25(4), 443-463. https://doi.org/10.1080/14737175.2025.2470973

23. Chodavadia, P., Teo, I., Poremski, D., Fung, D. S. S., & Finkelstein, E. A. (2023). Prevalence and economic burden of depression and anxiety symptoms among Singaporean adults: results from a 2022 web panel. BMC psychiatry, 23(1), 104. https://doi.org/10.1186/s12888-023-04581-7

24. Cuijpers, P., Geraedts, A. S., Van Oppen, P., Andersson, G., Markowitz, J. C., & Van Straten, A. (2011). Interpersonal psychotherapy for depression: a meta-analysis. American Journal of Psychiatry, 168(6), 581-592. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2010.10101411

25. Duffy, F., Sharpe, H., & Schwannauer, M. (2019). The effectiveness of interpersonal psychotherapy for adolescents with depression–a systematic review and meta‐analysis. Child and adolescent mental health, 24(4), 307-317. https://doi.org/10.1111/camh.12342

26. Faraji M, Mojtabaie M, Mirhashemi M. (2025). Development and Adaptation of an Interpersonal Psychotherapy Protocol Based on the Phenomenological Components of Iranian Depressed Patients. Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry, 12 (3), 56-76. [Persian] http://shenakht.muk.ac.ir/article-1-2268-fa.html

27. Gharraee, B., Shabani, A., Masoumian, S., Zamirinejad, S., Yaghmaeezadeh, H., Khanjani, S., & Ghahremani, S. (2022). Psychometric properties of Persian version of structured clinical interview for dsm-5 for personality disorders. East Asian Archives of Psychiatry, 32(4), 95-99. https://doi.org/10.12809/eaap2208

28. Ijaz, S., Davies, P., Kessler, D., Lewis, G., & Wiles, N. (2018). Psychological therapies for treatment‐resistant depression in adults. Cochrane database of systematic reviews, (5). https://doi.org/10.1002/14651858

29. Khaleghi, A., Samiei, H., Zarafshan, H., Baloochi, S. A., & Mohammadi, M. R. (2025). Effectiveness of fMRI-based neurofeedback therapy on depression: A systematic review. Clinical Psychopharmacology and Neuroscience, 23(3), 337. https://doi.org/10.9758/cpn.25.1295

30. Laing, E. M., Heinen, J. M., Acebo de Arriba, R., Schäffeler, N., Zipfel, S., Stengel, A., & Graf, J. (2024). Adaptations of interpersonal psychotherapy in psycho-oncology and its effects on distress, depression, and anxiety in patients with cancer: a systematic review. Frontiers in Psychology, 15, 1367807. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1367807

31. Law, R., Ravitz, P., Pain, C., & Fonagy, P. (2022). Interpersonal psychotherapy and mentalizing—synergies in clinical practice. American Journal of Psychotherapy, 75(1), 44-50. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.20210024

32. Lemmens, L. H. J. M., Arntz, A., Peeters, F. P. M. L., Hollon, S. D., Roefs, A., & Huibers, M. J. H. (2015). Clinical effectiveness of cognitive therapy v. interpersonal psychotherapy for depression: results of a randomized controlled trial. Psychological Medicine, 45(10), 2095-2110. https://doi.org/10.1017/S0033291715000033

33. Lipsitz, J. D., & Markowitz, J. C. (2013). Mechanisms of change in interpersonal therapy (IPT). Clinical psychology review, 33(8), 1134-1147. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2013.09.002

34. Luyten, P., & Fonagy, P. (2020). Psychodynamic psychotherapy for patients with functional somatic disorders and the road to recovery. American journal of psychotherapy, 73(4), 125-130. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.20200010

35. Mohammadi, K., Shahbazi, M., & Gholamzadeh jofreh, M (2021). The Effectiveness of Interpersonal Psychotherapy on Self-Control and Self-Expression of Female Students with Self-Harming Behaviors. Contemporary Psychology, Biannual Journal of the Iranian Psychological Association, 16(1), 129-143. [Persian] https://bjcp.ir/article-1-1943-en.html

36. Nour, M. O., Alharbi, K. K., Hafiz, T. A., Alshehri, A. M., Alyamani, L. S., Alharbi, T. H.,... & Tamim, H. M. (2023). Prevalence of Depression and Associated Factors among Adults in Saudi Arabia: Systematic Review and Meta‐Analysis (2000‐2022). Depression and Anxiety, 2023(1), 8854120. https://doi.org/10.1155/2023/8854120

37. Palmer Molina, A., Palinkas, L., Hernandez, Y., Garcia, I., Stuart, S., Sosna, T., & Mennen, F. E. (2024). Group Interpersonal Psychotherapy for minoritized Head Start mothers with depressive symptoms: A mixed method study. Journal of Counseling & Development, 102(1), 31-45. https://doi.org/10.1002/jcad.12494

38. Pouyan F, Akbari Kamrani M, Rahimzadeh M, Esmaelzadeh–Saeieh S. (2021). Education Based on Interpersonal Psychotherapy on Postpartum Depression in Mothers of Infants Admitted to Neonatal Intensive Care Unit. Alborz University Medical Journal, 11 (1), 15-23. [Persian] https://doi.org/10.29252/aums.11.1.15

39. Purebl, G., Schnitzspahn, K., & Zsák, É. (2023). Overcoming treatment gaps in the management of depression with non-pharmacological adjunctive strategies. Frontiers in Psychiatry, 14, 1268194. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1268194

40. Rafiei Alhosaini, N., Zarrin, H., & Rezaei-Jamalouei, H. (2022). Pilot randomized controlled trial of interpersonal psychotherapy for women with depression in Iran. American Journal of Psychotherapy, 75(4), 181-185. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.20220011

41. Rajhans, P., Hans, G., Kumar, V., & Chadda, R. K. (2020). Interpersonal psychotherapy for patients with mental disorders. Indian journal of psychiatry, 62(Suppl 2), S201-S212. https://doi.org/10.4103/psychiatry.IndianJPsychiatry_771_19

42. Sarlaki A, Farokhzad M, Khanzadeh F, Younesi sinaki M, Razavi Mahdiian SZ, Tayyar Parvin M. (2024). Effectiveness of Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy on Object Relations, Anger, and Guilt in Women with Major Depressive Disorder. Psychological Achievements, (). [Persian] https://doi.org/10.22055/psy.2024.44694.3112

43. Stachowicz, K., & Sowa-Kućma, M. (2022). The treatment of depression—Searching for new ideas. Frontiers in pharmacology, 13, 988648. https://doi.org/10.3389/fphar.2022.988648

44. Stecher C, Cloonan S, Domino ME. (2024). The Economics of Treatment for Depression. Annu Rev Public Health, 45 (1), 527-551. https://doi.org/10.1146/annurev-publhealth-061022-040533

45. Stefan-Dabson K, Mohammadkhani P, Massah-Choulabi O. (2007). Psychometrics Characteristic of Beck Depression Inventory-II in Patients with Magor Depressive Disorder. Jrehab, 8, 82-0. http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-135-en.html

46. Stuart, S., Schultz, J., Molina, A. P., & Siber-Sanderowitz, S. (2024). Interpersonal psychotherapy: A review of theory, history, and evidence of efficacy. Psychodynamic Psychiatry, 52(3), 370-407. https://doi.org/10.1521/pdps.2024.52.3.370

47. Stuart, S., Pereira, X. V., & Chung, J. P. Y. (2021). Transcultural adaptation of interpersonal psychotherapy in Asia. Asia‐Pacific Psychiatry, 13(1), e12439. https://doi.org/10.1111/appy.12439

48. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics, 6th edn Boston. Ma: Pearson.

49. Tarkhan, M. (2016). The effectiveness of group interpersonal therapy on affective, social adjustment and self-assertion of women with marital dissatisfaction. Journal of Psychological Studies, 12(3), 123-140. https://doi.org/10.22051/psy.2016.2603

50. Weissman, M. M., Markowitz, J. C., & Klerman, G. L. (2017). The guide to interpersonal psychotherapy: updated and expanded edition. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/medpsych/9780190662592.003.000

51. Xu, H., & Koszycki, D. (2020). Interpersonal psychotherapy for late-life depression and its potential application in China. Neuropsychiatric disease and treatment, 1919-1928. https://doi.org/10.2147/NDT.S248027

52. Zhou, W., Hei, B., Liu, Z., Liu, Y., Ding, Z., & Li, M. (2025). Global temporal trends in depression incidence among women of childbearing age: A 30-year analysis and projections to 2030. Social Science & Medicine, 372, 118005. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2025.118005