آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
تابستان 1405(شهریور)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران. ، Ma.kouroshnia@iau.ac.ir
چکیده: (14 مشاهده)
زمینه: اضطراب اجتماعی یکی از اختلالات شایع در میان دانشجویان است که بر عملکرد تحصیلی، روابط بینفردی و کیفیت زندگی آنان تأثیر منفی میگذارد. پژوهشهای اخیر نشان دادهاند که ذهنآگاهی میتواند در کاهش اضطراب اجتماعی نقش داشته باشد، اما مکانیسمهای این رابطه به طور کامل روشن نشده است.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجیگری زنجیرهای همجوشی شناختی و اجتناب تجربی در ارتباط بین ذهنآگاهی و اضطراب اجتماعی در دانشجویان انجام شد.
روش: روش پژوهش توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت در سال تحصیلی 1404-1403 بود. با روش نمونهگیری خوشهای دومرحلهای 308 نفر انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس آگاهی توجه ذهنآگاهی (براون و ریان، 2003)، پرسشنامه همجوشی شناختی (گیلاندرز و همکاران، 2014)، پرسشنامه اجتناب تجربی (گامز و همکاران، 2011) و سیاهه فوبیای اجتماعی (کونور و همکاران، 2000) بود. دادهها با استفاده از همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری در نرمافزار SPSS (نسخه 24) و ماکرو Process(نسخه 2/4) تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد ذهنآگاهی به طور مستقیم موجب کاهش همجوشی شناختی و اجتناب تجربی شد (001/0P<). همجوشی شناختی و اجتناب تجربی پیشبینیکننده مستقیم اضطراب اجتماعی بودند. اثر مستقیم ذهنآگاهی بر اضطراب اجتماعی معنادار نبود، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق زنجیره همجوشی شناختی و اجتناب تجربی در سطح احتمال 5 درصد معنادار بود.
نتیجهگیری: نتایج بیانگر آن است که ذهنآگاهی از طریق کاهش همجوشی شناختی و اجتناب تجربی میتواند به کاهش اضطراب اجتماعی کمک کند. این پژوهش با تبیین یک الگوی واسطهای زنجیرهای، اهمیت مداخلات مبتنی بر ذهنآگاهی را در محیطهای دانشگاهی برجسته کرده است. از جنبه های کاربردی این پژوهش می توان اشاره کرد که آموزش مهارتهای گسلش و پذیرش در کنار ذهنآگاهی می تواند به ارتقای سلامت روان دانشجویان و کاهش اضطراب اجتماعی آنها در محیط دانشگاه کمک کند.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجیگری زنجیرهای همجوشی شناختی و اجتناب تجربی در ارتباط بین ذهنآگاهی و اضطراب اجتماعی در دانشجویان انجام شد.
روش: روش پژوهش توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت در سال تحصیلی 1404-1403 بود. با روش نمونهگیری خوشهای دومرحلهای 308 نفر انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس آگاهی توجه ذهنآگاهی (براون و ریان، 2003)، پرسشنامه همجوشی شناختی (گیلاندرز و همکاران، 2014)، پرسشنامه اجتناب تجربی (گامز و همکاران، 2011) و سیاهه فوبیای اجتماعی (کونور و همکاران، 2000) بود. دادهها با استفاده از همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری در نرمافزار SPSS (نسخه 24) و ماکرو Process(نسخه 2/4) تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد ذهنآگاهی به طور مستقیم موجب کاهش همجوشی شناختی و اجتناب تجربی شد (001/0P<). همجوشی شناختی و اجتناب تجربی پیشبینیکننده مستقیم اضطراب اجتماعی بودند. اثر مستقیم ذهنآگاهی بر اضطراب اجتماعی معنادار نبود، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق زنجیره همجوشی شناختی و اجتناب تجربی در سطح احتمال 5 درصد معنادار بود.
نتیجهگیری: نتایج بیانگر آن است که ذهنآگاهی از طریق کاهش همجوشی شناختی و اجتناب تجربی میتواند به کاهش اضطراب اجتماعی کمک کند. این پژوهش با تبیین یک الگوی واسطهای زنجیرهای، اهمیت مداخلات مبتنی بر ذهنآگاهی را در محیطهای دانشگاهی برجسته کرده است. از جنبه های کاربردی این پژوهش می توان اشاره کرد که آموزش مهارتهای گسلش و پذیرش در کنار ذهنآگاهی می تواند به ارتقای سلامت روان دانشجویان و کاهش اضطراب اجتماعی آنها در محیط دانشگاه کمک کند.
شمارهی مقاله: 11
فهرست منابع
1. ابوجاسم، زهرا، و خدابخش پیرکلانی، روشنک. (1404). تاثیر مداخلات روان شناختی و دارودرمانی بر بهبود اضطراب اجتماعی: یک مرور نظام مند. مجله علوم روانشناختی، (149) 24، 33-51. https://doi.org/10.52547/JPS.24.149.33
2. امینی، مرضیه، و نشاط دوست، حمید طاهر. (1402). اثربخشی روش تلفیقی طرحواره درمانی با آموزش اختصاصیسازی حافظه بر افسردگی، اضطراب و نشخوار فکری دانشجویان دارای طرحوارههای ناسازگار اولیه: پژوهش مورد منفرد. مجله علوم روانشناختی ۲۲ (۱۲۹) ، ۱۲۶-۱۰۷. https://doi.org/10.52547/JPS.22.129.1821
3. جوانمردی، فرحناز، شفیعآبادی، عبدالله، و پوشنه، کامبیز. (1403). پیشبینی تحمل پریشانی در سالمندان بر اساس حمایت ادراک شده، اجتناب تجربی و هوش معنوی با نقش میانجی ذهنآگاهی. فصلنامه علمی فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 66(1)، 283-310. https://cwfs.ihu.ac.ir/article_208480.html
4. حسنوندعموزاده، مهدی. (1395). بررسی روایی و پایایی مقیاس هراس اجتماعی در میان دانشجویان مبتلا به اضطراب اجتماعی. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، (139) 26، 166-177. http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-8146-fa.html
5. زارع، حسین. (1393). هنجاریابی مقیاس اجتماعی همجوشی شناختی گیلاندرز بر اساس الگوی بوهرنستات. نشریه پژوهش های روان شناسی اجتماعی، 4(15)، 26 -17. https://www.magiran.com/p1415813
6. سرافرازنسب، مهدی، احمدی، رضا، و غضنفری، احمد. (1403). مقایسه اثربخشی درمان ذهن آگاهی، پسخوراند زیستی و روش ترکیبی بر کیفیت زندگی جنسی مردان دارای انزال زودرس. مجله علوم روانشناختی، ۲۳ (۱۳۹)، ۱۷۷-۱۶۳.https://doi.org/10.52547/JPS.23.139.1707
7. عبدالهزاده، زینب، مشهدی، علی، و طبیبی، زهرا . (1394). اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهبود مشکلات درونی سازی شده نوجوانان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزون کنشی. پژوهش های روان شناسی بالینی و مشاوره، (2)5، 151-136. https://doi.org/10.22067/ijap.v5i2.43035
8. موسوی، عطیه سادات، پارساقرابائی، زهرا، سیاوش، بهاره، و شریفیزاوشتی، مریم. (1401). اثربخشی درمان ذهنآگاهی بر دشواری در تنظیم هیجان و همجوشی شناختی بیماران دیابتی نوع دو. مجله مطالعات ناتوانی، ۱۲، ۱۵۲-۱۵۲.https://doi.org/10.29252/mejds.0.0.47
9. میکائیلی، نیلوفر، نریمانی، محمد، و مرحمتی، فاطمه. (۱۴۰۲). نقش میانجی تنظیم شناختی هیجان در رابطه اجتناب تجربی با نشانههای اضطراب اجتماعی در دانشجویان: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، ۲۲، ۱۰۳۷–۱۰۵۲. https://doi.org/10.61186/jrums.22.10.1037
10. Abdolahzadeh, Z., Mashhadi, A., & Tabibi, Z. (2016). Effectiveness of Mindfulness-Based Therapy on Improvement Internalizing Difficulties Adolescents with Attention Deficit–Hyperactivity Disorder. Research in Clinical Psychology and Counseling, 5(2), 136-151. https://doi.org/10.22067/ijap.v5i2.43035
11. Aboojasem Z., & Khodabakhsh Pirkelani, R. (2025). The Impact of Psychological Interventions and Pharmacotherapy on Improving Social Anxiety: A Systematic Review. Journal of Psychological Science, 24(149), 33-51. (In Persian). http://psychologicalscience.ir/article-1-2875-en.html
12. Abramowitz, J. S., & Blakey, S. M. (2020). Clinical handbook of fear and anxiety: Maintenance processes and treatment mechanisms (pp. xiv-399). American Psychological Association. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0000150-000
13. Alvarado-García, P. A. A., Soto-Vásquez, M. R., Infantes Gomez, F. M., Guzman Rodriguez, N. M., & Castro-Paniagua, W.G. (2025). Effect of a mindfulness program on stress, anxiety, depression, sleep quality, social support, and life satisfaction: a quasi-experimental study in college students. Frontiers in Psychology, 16, 1508934. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1508934
14. Amini, M., & Neshatdoost, H.T. (2023). Evaluation of the effectiveness of integrated schema therapy method with memory specificity training on the severity of depression, anxiety and rumination of students with early maladaptive schemas: A single subject study. Journal of Psychological Science. 22(129), 107-126. (In Persian). https://doi.org/10.52547/JPS.22.129.1821
15. Bardeen, J. R., & Fergus, T. A. (2016). The interactive effect of cognitive fusion and experiential avoidance on anxiety, depression, stress and posttraumatic stress symptoms. Journal of contextual behavioral science, 5(1), 1-6. https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2016.02.002
16. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of personality and social psychology, 84(4), 822. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822
17. Caletti, E., Massimo, C., Magliocca, S., Moltrasio, C., Brambilla, P., & Delvecchio, G. (2022). The role of acceptance and commitment therapy in the treatment of social anxiety: An updated scoping review. Journal of affective disorders, 310, 174-182. https://doi.org/10.1016/j.jad.2022.05.008
18. Connor, K. M., Davidson, J. R., Churchill, L. E., Sherwood, A., Weisler, R. H., & Foa, E. (2000). Psychometric properties of the Social Phobia Inventory (SPIN): New self-rating scale. The British Journal of Psychiatry, 176(4), 379-386. https://doi.org/10.1192/bjp.176.4.379
19. Davis, S., Serfaty, M., Low, J., Armstrong, M., Kupeli, N., & Lanceley, A. (2023). Experiential avoidance in advanced cancer: a mixed-methods systematic review. International journal of behavioral medicine, 30(5), 585-604. https://doi.org/10.1007/s12529-022-10131-4
20. Davidson, J. R., Potts, N. L., Richichi, E. A., Ford, S. M., Krishnan, K. R., Smith, R. D., & Wilson, W. (1991). The Brief Social Phobia Scale. The Journal of Clinical Psychiatry, 52, 48-51. https://doi.org/10.1037/t07672-000
21. Gámez, W., Chmielewski, M., Kotov, R., Ruggero, C., & Watson, D. (2011). Development of a measure of experiential avoidance: the Multidimensional Experiential Avoidance Questionnaire. Psychological assessment, 23(3), 692. https://doi.org/10.1037/a0023242
22. Gillanders, D. T., Bolderston, H., Bond, F. W., Dempster, M., Flaxman, P. E., Campbell, L., ... & Remington, B. (2014). The development and initial validation of the cognitive fusion questionnaire. Behavior therapy, 45(1), 83-101. https://doi.org/10.1016/j.beth.2013.09.001
23. Hassanvand Amouzadeh, M. (2016). Validity and reliability of Social Phobia Inventory in students with social anxiety. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences, 26(139), 166-177. (In Persian). https://sid.ir/paper/44788/en
24. Hayes, S. C., Luoma, J. B., Bond, F. W., Masuda, A., & Lillis, J. (2006). Acceptance and commitment therapy: Model, processes and outcomes. Behaviour research and therapy, 44(1), 1-25. https://doi.org/10.1016/j.brat.2005.06.006
25. Hayes, A. F., & Preacher, K. J. (2013). Conditional process modeling: Using structural equation modeling to examine contingent causal processes. In G. R. Hancock & R. O. Mueller (Eds.), Structural equation modeling: A second course (2nd ed., pp. 219–266). IAP Information Age Publishing. https://psycnet.apa.org/record/2014-01991-006
26. Hayes, S. C., & Hofmann, S. G. (2021). Experiential avoidance and psychological inflexibility as predictors of mental health problems: A longitudinal perspective. Journal of Clinical Psychology, 77(10), 2245–2260. https://doi.org/10.1002/jclp.23188
27. Jackson, D. L. (2003). Revisiting sample size and number of parameter estimates: Some support for the N: q hypothesis. Structural equation modeling, 10(1), 128-141. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM1001_6
28. Javanmardi, F., Shafi Abadi, A., & Poshaneh, K. (2024). The Prediction of distress tolerance model in the elderly based on perceived support, experiential avoidance and spiritual intelligence with the mediating role of mindfulness. The Women and Families Cultural-Educational, 19(66), 283-310. (In Persian). https://cwfs.ihu.ac.ir/article_208480.html?lang=en
29. Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications. URL: https://www.guilford.com/books/Principles-and-Practice-of-Structural-Equation-Modeling/Rex-Kline/9781462551910?srsltid=AfmBOoq5jksPG75NTAbx4W0AV5dC1dlPmXba07FZXYp3oUFcikmpK1Qq
30. Lantheaume, S., Shankland, R., Buchier, L., Facchin, A., & Kotsou, I. (2024). Mindfulness-based programs sustainably increase mental health: The role of cognitive fusion and mindfulness practice. European Review of Applied Psychology, 74(2), 100876. https://doi.org/10.1016/j.erap.2023.100876
31. Laldinpuii, B., Bhattacharjee, R., Dutta, R., & Bordoloi, S. (2024). Impact of social anxiety on the life style of students. Journal for ReAttach Therapy and Developmental Diversities, 7(6), 22-27. https://doi.org/10.53555/jrtdd.v7i6.2882.
32. Malik, S., & Perveen, A. (2023). Mindfulness and anxiety among university students: Moderating role of cognitive emotion regulation. Current Psychology, 42(7), 5621-5628. https://doi.org/10.1007/s12144-021-01906-1.
33. Manova, V., & Khoury, B. (2024). Interpersonal perfectionism and social anxiety: The mediational role of mindfulness. Canadian Journal of Behavioural Science/Revue canadienne des sciences du comportement, 56(3), 205. https://doi.org/10.1037/cbs0000370
34. McCluskey, D. L., Haliwa, I., Wilson, J. M., Keeley, J. W., & Shook, N. J. (2022). Experiential avoidance mediates the relation between mindfulness and anxiety. Current Psychology, 41(6), 3947-3957. http://www.springer.com/psychology/journal/12144?detailsPage=aimsAndScopes
35. Mikaeili, N., Narimani, M., & Marhamati, F. (2024). The Mediating Role of Cognitive Emotion Regulation in the Relationship between Experiential Avoidance and Social Anxiety Symptoms in College Students: A Descriptive Study. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences, 22(10), 1037-1052. (In Persian). http://dx.doi.org/10.61186/jrums.22.10.1037
36. Mousavi, A. S., Parsaqarabaei, Z., Siavash, B., & Sharifi, Z. M. (2022). The Effectiveness of Mindfulness Therapy on Difficulties in Emotion Regulation and Cognitive Fusion in Patients With Type 2 Diabetes. Middle Eastern Journal of Disability Studies, 12, 152-152. (In Persian). http://dx.doi.org/10.29252/mejds.0.0.47
37. Oren-Yagoda, R., Paz, N., & Aderka, I. M. (2023). Pride in social anxiety disorder. Journal of Anxiety Disorders, 99, 102759. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2023.102759
38. Querstret, D., Morison, L., Dickinson, S., Cropley, M., & John, M. (2020). Mindfulness-based programs sustainably increase mental health: The role of cognitive fusion and mindfulness practice. Mindfulness, 11(10), 2407–2419. https://doi.org/10.1007/s12671-020-01450-0
39. Sarafraznasab, M., Ahmadi, R., & Ghazanfari, A. (2024). Comparison of the effectiveness of mindfulness therapy, biofeedback, and combined method on sexual quality of life in men with premature ejaculation. Journal of Psychological Science. 23(139), 163-177. (In Persian). https://doi.org/10.52547/JPS.23.139.1707
40. Seçer, İ., & Ulaş, S. (2021). An investigation of the effect of COVID-19 on OCD in youth in the context of emotional reactivity, experiential avoidance, depression and anxiety. International journal of mental health and addiction, 19(6), 2306-2319. https://doi.org/10.1007/s11469-020-00322-z
41. Swee, M. B., Hudson, C. C., & Heimberg, R. G. (2021). Examining the relationship between shame and social anxiety disorder: A systematic review. Clinical psychology review, 90, 102088. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2021.102088
42. Thomas, K. N., & Bardeen, J. R. (2020). The buffering effect of attentional control on the relationship between cognitive fusion and anxiety. Behaviour Research and Therapy, 132, 103653. https://doi.org/10.1016/j.brat.2020.103653
43. Vargas-Nieto, J. C., Montorio, I., Gantiva, C., & Froufe, M. (2022). Revista Latinoamericana de Psicología. Revista Latinoamericana de Psicología, 54, 205-213. https://doi.org/10.14349/rlp.2022.v54.23
44. Yela, J. R., Crego, A., Gómez‐Martínez, M. Á., & Jiménez, L. (2020). Self‐compassion, meaning in life, and experiential avoidance explain the relationship between meditation and positive mental health outcomes. Journal of clinical psychology, 76(9), 1631-1652. https://doi.org/10.1002/jclp.22932
45. Zare, H. (2014). Standardizing of the social scale of cognitive fusion Gillanders based on Bohrnstedt model. Social Psychology Research, 15(4), 16-28. (In Persian). https://www.magiran.com/p1415813
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)