بررسی روانشناختی مفهوم عدم خشونت در اندیشه و شعر سبک خراسانی و عراقی (با تکیه بر رودکی و مثنوی معنوی مولوی)

خدادادی کریم وند, سکینه; مالملی, امیدوار; سهراب نژاد, سید علی

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 154 - ( زمستان 1404(دی)، 1404 ) جلد 24 شماره 154 صفحات 186-167 | برگشت به فهرست نسخه ها

Mendeley

Zotero

RefWorks

khodadadi karim S, malmi O, sohrabnezhad S A. (2025). Psychological Examination of the Concept of Non-Violence in the Thought and Poetry of Khurasani and Iraqi Styles, Focusing on Rudaki and Rumi's Masnavi-i Ma'navi. Journal of Psychological Science. 24(154), 167-186.
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2371-fa.html

خدادادی کریم وند سکینه، مالملی امیدوار، سهراب نژاد سید علی.(1404). بررسی روانشناختی مفهوم عدم خشونت در اندیشه و شعر سبک خراسانی و عراقی (با تکیه بر رودکی و مثنوی معنوی مولوی) مجله علوم روانشناختی 24 (154) :186-167

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2371-fa.html

بررسی روانشناختی مفهوم عدم خشونت در اندیشه و شعر سبک خراسانی و عراقی (با تکیه بر رودکی و مثنوی معنوی مولوی)

سکینه خدادادی کریم وند

، امیدوار مالملی^*

، سید علی سهراب نژاد

دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسالمی، واحد ایذه، ایذه ایران. ، malmaliomidevar@gmail.com

چکیده: (571 مشاهده)

زمینه: بررسی مفهوم عدم خشونت در ادبیات فارسی، به‌ویژه در شعر خراسانی و عراقی، حاکی از ارتباطات عمیق بین اصول انسانی و فرهنگی است. بسیاری از مطالعات به تحلیل ادبیات به‌طور کلی پرداخته‌اند و غالباً ارتباط بین اصول روانشناسی و مضامین ادبی در این زمینه نادیده گرفته شده است. این خلاءهای پژوهشی نشان‌دهنده نیاز به تحقیقات عمیق‌تر در این حوزه است تا بتوان از طریق ادبیات به درک بهتری از مسائل اجتماعی و روانشناختی دست یافت.
هدف: هدف این مطالعه بررسی و تحلیل مفهوم عدم خشونت در شعر خراسانی و عراقی به‌ویژه در آثار رودکی و مولوی و تأثیر آن بر درک اجتماعی و روانشناختی مخاطبان بود.
روش: روش پژوهش حاضر کیفی از نوع تحلیل مضمون است. جامعه این مطالعه شامل اشعار منتخب از دو شاعر برجسته فارسی، رودکی و مولوی، و همچنین نظریات روانشناسان معتبر در زمینه خشم و خشونت بود؛ نمونه‌گیری به شیوه نمونه‌گیری هدفمند بود و اشعار منتخب با تأکید بر مضامین مرتبط با عدم خشونت و تحلیل‌های انسانی و اجتماعی انتخاب شد. معیارهای انتخاب نمونه شامل غنای محتوایی، تنوع مضامین و تأثیرگذاری اشعار بر تفکر اجتماعی بود. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند.
یافته ها: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهند که مضامین محبت، همدلی و عدم خشونت در اشعار رودکی و مولوی تأثیرات عمیقی بر نگرش‌ها و رفتارهای اجتماعی دارند. تحلیل داده‌ها بیانگر این است که این اشعار می‌توانند به‌عنوان الگوهای مثبت رفتاری عمل کنند و به کاهش خشونت و تنش‌های اجتماعی کمک نمایند. همچنین، ارتباط میان محبت و کاهش رفتارهای خشن به‌طور خاص در اشعار مولوی مشهود است، که نشان‌دهنده تأثیر مثبت ادبیات بر رفتارهای انسانی است.
نتیجه‌گیری: براساس نتایج این مطالعه اینطور استنباط میشود که ادبیات می‌تواند نقش کلیدی در شکل‌دهی به فرهنگ صلح و همزیستی ایفا کند. با ترویج ارزش‌های انسانی از طریق ادبیات، می‌توان به بهبود روابط اجتماعی و کاهش رفتارهای خشن در جوامع کمک کرد. این نتایج به‌عنوان مبنایی برای تحقیقات آینده در حوزه ادبیات و روانشناسی اجتماعی قابل استفاده هستند.

واژه‌های کلیدی: اندیشه، عدم خشونت، روانشناختی، شعر، سبک خراسانی

متن کامل [PDF 1025 kb] (205 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/12/7 | پذیرش: 1404/2/20 | انتشار: 1404/10/7

فهرست منابع

1. اسماعیل پور، ابوالقاسم (1397). همدلی و جهانی شدگی در شعر معاصر جهان؛با تکیه بر پاوند، الیوت و پاز. نخستین همایش بین المللی ادبیات: زبان همدلی. https://civilica.com/doc/802247

2. افراسیاب پور، علی اکبر. (1390). مولوی و حیرت عارفانه. عرفان اسلامی (ادیان و عرفان)، 7(27). https://sid.ir/paper/405940/fa

3. امامی، نصرالله(1373). رودکی استاد شاعران، چاپ اول، تهران: جامی.

4. امیدعلی، حجت اله (1400). تحلیل خشم در مثنوی مولوی با تکیه بر نظریۀ استعارۀ مفهومی لیکاف. متن پژوهی ادبی، 25(88)، 85-60. Doi:10.22054/ltr.2019.38652.2533

5. امیراحمدی، ابوالقاسم. (1395). مولوی، نظریه پردازی خلاق. همایش بین المللی شرق شناسی، فردوسی و فرهنگ و ادب پارسی. https://sid.ir/paper/828445/fa

6. بکلری امینه، سهیلا، و براتی خوانساری، محمود. (1393). نماز از منظرگاه مولوی. گردهمایی سراسری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران. https://sid.ir/paper/823632/fa

7. تدین، مهدی (1391). عدم و معانی آن درمثنوی و غزلیات مولانا جلال الدین محمدبلخی. پژوهش های ادب عرفانی، 6(2)،64-25. https://jpll.ui.ac.ir/article_16416.html

8. رودکی، ابوعبدالله(1381). دیوان رودکی و شرح احوال وآثار او. تنظیم و تصحیح: جهانگیر منصوری، تهران، چاپ دوم، انتشارات دوستان.

9. رودکی، ابو عبدالله (1376). دیوان رودکی، بر اساس نسخه سعید نفیسی و باگینسکی، تهران: نگاه.

10. ریاحی، محمدامین. (1388). مولوی و ادبیات مولویه. همایش بین المللی اندیشه های جهانی مولانا جلال الدین محمد بلخی. https://sid.ir/paper/811305/fa

11. خسروی، حسین (1389). سبک شعر رودکی. مجله ی زبان و ادبیات فارسی، 1(1)، 67-96.

12. مظفریان، علیرضا (1391). ویژگی های بنیادی سبک های شعر فارسی. مجله تاریخ ادبیات، 3(71)، 265-292. https://hlit.sbu.ac.ir/article_98720.html

13. مولانا، جلال‌الدین(1384). مثنوی معنوی. تصحیح به کوشش رینولدالین نیکلسون، تهران: شهرزاد.

14. مولانا، جلال‌الدین(1390). مثنوی معنوی. تصحیح به کوشش رینولدالین نیکلسون، چاپ اول، تهران: کهنمویی.

15. مولانا، جلال‌الدین(1396). مثنوی معنوی. تصحیح به کوشش محمدعلی موحد، تهران: انتشارات هرمس فرهنگ سرای زبان و ادبیات فارسی.

16. مولانا، جلال‌الدین(1384).کلیات شمس تبریزی. تصحیح بدیع الزمان فروزان فر،تهران:علم

17. نفیسی، سعید(1376). دیوان رودکی سمرقندی. چاپ دوم، تهران: نگاه.

18. Afrasiabpour, A. A. (2011). Maulavi and mystical wonder. Islamic Mysticism (Religions and Mysticism), 7(27), 0-0. (In Persian). https://sid.ir/paper/405940/fa

19. Alia-Klein, N., Gan, G., Gilam, G., Bezek, J., Bruno, A., Denson, T. F., Hendler, T., Lowe, L., Mariotti, V., Muscatello, M. R., Palumbo, S., Pellegrini, S., Pietrini, P., Rizzo, A., & Verona, E. (2020). The feeling of anger: From brain networks to linguistic expressions. Neuroscience and biobehavioral reviews, 108, 480–497. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2019.12.002

20. Amir Ahmadi, A. (2015). Molvi, creative theorizing. International Conference on Oriental Studies, Ferdowsi and Persian Culture and Literature. (In Persian). https://sid.ir/paper/828445/fa

21. Bakleri Amine, S., & Barati Khansari, M. (2013). Prayer from Maulavi's viewpoint. Nationwide meeting of the Iranian Persian Language and Literature Promotion Association. (In Persian). https://sid.ir/paper/823632/fa

22. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. https://doi.org/10.1037/0003-066X.38.2.218

23. Berke, D. S., Carney, J. R., & Lebowitz, L. (2022). The Role of Anger in Traumatic Harm and Recovery for Sexual Violence Survivors. Journal of trauma & dissociation: the official journal of the International Society for the Study of Dissociation (ISSD), 23(1), 24–36. https://doi.org/10.1080/15299732.2021.1934937

24. DeCelles, K. A., Adams, G. S., Howe, H. S., & John, L. K. (2021). Anger Damns the Innocent. Psychological science, 32(8), 1214–1226. https://doi.org/10.1177/0956797621994770

25. Emami, N. (1994). Rudaki: The master of poets (1st ed.). Tehran, Iran: Jami.

26. Esmailpour, A. (2018). Empathy and globalization in contemporary world poetry: Focusing on Pound, Eliot, and Paz. In Proceedings of the First International Conference on Literature: The Language of Empathy. https://civilica.com/doc/802247

27. Forbes, D., Adler, A. B., Pedlar, D., Asmundson, G. J. G., & MHRIC across the Five Eyes Nations (2023). Problematic anger in military and veteran populations with and without PTSD: The elephant in the room. Journal of anxiety disorders, 96, 102716. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2023.102716

28. Forbes, D., Metcalf, O., Lawrence-Wood, E., & Adler, A. B. (2022). Problematic Anger in the Military: Focusing on the Forgotten Emotion. Current psychiatry reports, 24(12), 789–797. https://doi.org/10.1007/s11920-022-01380-x

29. Ghani, A. (2010). Rudaki: The father of Persian poetry. New York, NY: Global Books.

30. Green, M. C., & Brock, T. C. (2000). The role of transportation in the persuasiveness of public narratives. Journal of Personality and Social Psychology, 79(5), 701-721. https://doi.org/10.1037/0022-3514.79.5.701

31. Khosravi, H. (2010). The style of Rudaki’s poetry. Journal of Persian Language and Literature, 1(1), 67-96.

32. Legette, K. B., Supple, A., Harris, J., & Halberstadt, A. G. (2023). Teachers' racialized anger: Implications for discipline disparities. Journal of school psychology, 99, 101221. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2023.05.004

33. Levin-Aspenson, H. F., Diehl, J. M., Boyd, S. I., & Zimmerman, M. (2023). Levels of Anger Severity in Psychiatric Patients. The Journal of nervous and mental disease, 211(1), 29–34. https://doi.org/10.1097/NMD.0000000000001566

34. Mawlānā Rūmī. (2004). The essential Rumi (translated by Coleman Barks). San Francisco, CA: HarperSanFrancisco.

35. Molana, J. (2005). Masnavi Ma’navi (R. A. Nicholson, Ed.). Tehran, Iran: Shahrzad.

36. Molana, J. (2011). Masnavi Ma’navi (R. A. Nicholson, Ed.; 1st ed.). Tehran, Iran: Kohanamooyi.

37. Molana, J. (2017). Masnavi Ma’navi (M. A. Movahed, Ed.). Tehran, Iran: Hermes Publications & House of Persian Language and Literature.

38. Molana, J. (2005). Kolliyat-e Shams-e Tabrizi (B. Forouzanfar, Ed.). Tehran, Iran: Elm.

39. Nafisi, S. (1997). Divan of Rudaki Samarqandi (2nd ed.). Tehran, Iran: Negah.

40. Nordman J. C. (2022). Anger management: Mechanisms of glutamate receptor-mediated synaptic plasticity underlying animal aggression. The international journal of biochemistry & cell biology, 142, 106120. https://doi.org/10.1016/j.biocel.2021.106120

41. Oliva, A., Ferracini, S. M., Amoia, R., Giardinieri, G., Moltrasio, C., Brambilla, P., & Delvecchio, G. (2023). The association between anger rumination and emotional dysregulation in borderline personality disorder: A review. Journal of affective disorders, 338, 546–553. https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.06.036

42. Omidali, H. (2021). Analysis of Anger in Rumi's Masnavi Relying on Lakoff's Conceptual Metaphor Theory. Literary Text Research, 25(88), 60-85. Doi:20.1001.1.22517138.1400.25.88.3.7

43. Riahi, M. A. (2009). Molavi and Molavi's literature. International Conference of the World Thoughts of Maulana Jalaluddin Mohammad Balkhi. (In Persian). https://sid.ir/paper/811305/fa

44. Rudaki, A. (2002). Divan of Rudaki and an account of his life and works (J. Mansouri, Comp. & Ed.; 2nd ed.). Tehran, Iran: Doustan Publications.

45. Rudaki, A. (1997). Divan of Rudaki (Based on the versions by S. Nafisi & Baginsky). Tehran, Iran: Negah.

46. Sneezum B. (2022). Don't Look Back in Anger. Journal of cardiac failure, 28(2), 346–347. https://doi.org/10.1016/j.cardfail.2022.01.007

47. Tadayon, M. (2012). Non-Being and its Meanings in Molana’s Mathnavi and Sonnets. Research on Mystical Literature, 6(2), 25-64. https://jpll.ui.ac.ir/article_16416.html

48. Toledo, T. A., Hellman, N., Lannon, E. W., Sturycz, C. A., Kuhn, B. L., Payne, M. F., Palit, S., Güereca, Y. M., Shadlow, J. O., & Rhudy, J. L. (2019). Anger Inhibition and Pain Modulation. Annals of behavioral medicine : a publication of the Society of Behavioral Medicine, 53(12), 1055–1068. https://doi.org/10.1093/abm/kaz016

49. van Dijl, T. L., Videler, A. C., Aben, H. P., & Kop, W. J. (2024). Anger regulation in patients with functional neurological disorder: A systematic review. General hospital psychiatry, 88, 30–47. https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2024.02.014

50. Yarns, B. C., Cassidy, J. T., & Jimenez, A. M. (2022). At the intersection of anger, chronic pain, and the brain: A mini-review. Neuroscience and biobehavioral reviews, 135, 104558. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104558