اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بوربا بر فریب‌کاری تحصیلی و رفتارهای مدنی-تحصیلی دختران نوجوان

زرین خواه, الهه; سجادیان, ایلناز; نادی, محمدعلی

doi:10.61186/jps.24.152.171

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 152 - ( پاییز 1404(آبان)، 1404 ) جلد 24 شماره 152 صفحات 185-171 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.152.171

Mendeley

Zotero

RefWorks

Zarinkhah E, Sajjadian I, Nadi M A. (2025). The effectiveness of Borba's moral intelligence training on academic cheating and civic-educational behaviors of adolescent girls. Journal of Psychological Science. 24(152), 171-185. doi:10.61186/jps.24.152.171
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2617-fa.html

زرین خواه الهه، سجادیان ایلناز، نادی محمدعلی.(1404). اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بوربا بر فریب‌کاری تحصیلی و رفتارهای مدنی-تحصیلی دختران نوجوان مجله علوم روانشناختی 24 (152) :185-171 10.61186/jps.24.152.171

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2617-fa.html

اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بوربا بر فریب‌کاری تحصیلی و رفتارهای مدنی-تحصیلی دختران نوجوان

الهه زرین خواه

، ایلناز سجادیان^*

، محمدعلی نادی

دانشیار گروه روانشناسی بالینی، مرکز تحقیقات سلامت جامعه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران. ، i.sajjadian@khuisf.ac.ir

چکیده: (939 مشاهده)

زمینه: امروزه انجام مداخله باهدف افزایش رفتارهای اخلاقی و مدنی-تحصیلی و کاهش رفتارهای فریبکارانه تحصیلی مهم و ضروری است.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بوربا بر فریب کاری تحصیلی و رفتارهای مدنی-تحصیلی دختران نوجوان انجام شد.
روش: روش پژوهش، نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه مدارس غیردولتی رجایی شهر کرج در سال 1403 بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند، 30 نفر انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل، هر گروه 15 نفر جایدهی شدند. گروه آزمایش به مدت 11 جلسه (هر جلسه 90 دقیقه) تحت آموزش هوش اخلاقی بوربا قرار گرفتند و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکردند. پرسشنامه‌های فریب‌کاری تحصیلی فارنسه و همکاران (2011) و رفتارهای مدنی-تحصیلی گلپرور (1389) ابزار پژوهش حاضر بودند. داده‌ها به وسیله تحلیل واریانس اندازه های تکراری و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند.
یافته ها: یافته‌ها نشان داد آموزش هوش اخلاقی بوربا بر فریب‌کاری تحصیلی (01/31 =F) و رفتارهای مدنی-تحصیلی (86/11 =F) دختران نوجوان اثربخش بود (05/0 >P). اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بوربا بر فریب‌کاری تحصیلی و رفتارهای مدنی-تحصیلی دختران نوجوان در دوره پیگیری نیز تداوم داشت.
نتیجه‌گیری: طبق یافته‌های پژوهش، پیشنهاد می‌شود در راستای کاهش رفتارهای فریبکارانه و بهبود و گسترش رفتارهای اخلاقی در مدارس، از آموزش‌های مبتنی بر هوش اخلاقی توسط مشاوران مدارس استفاده گردد.

واژه‌های کلیدی: هوش اخلاقی، فریب‌کاری تحصیلی، رفتارهای مدنی-تحصیلی، نوجوانان.

متن کامل [PDF 1114 kb] (311 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/6/28 | پذیرش: 1403/8/30 | انتشار: 1404/8/15

فهرست منابع

1. آزادی ده بیدی، فاطمه؛ خرمائی، فرهاد. (1401). تبیین رفتارهای اخلاقی تحصیلی: نقش صفات منشی و جو اخلاقی مدرسه. پژوهش های تربیتی، ۱۱(۴۵)، ۱۸۳-۲۰۲. http://erj.khu.ac.ir/article-1-1047-fa.html

2. اصلاحی، محمد؛ اصلاحی، رضا؛ سیدعباس زاده، میرمحمد. (1402). پیش بینی تقلب تحصیلی آنلاین دانشجویان تحصیلات تکمیلی و نقش و تاثیر خودشیفتگی بر آن. مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز، 14(3)، 236-251. https://doi.org/10.22118/edc.2022.345478.2099

3. افرازنده، سیده سارا؛ بخشی زاده، فاطمه؛ مداح، رقیه؛ خسروی، مهناز؛ یزدان پرست، الناز. (1401). ارتباط‌سنجی محیط یادگیری با رفتارهای مدنی– تحصیلی از دیدگاه دانشجویان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۱۴(۱)، ۱-۱۲. http://dx.doi.org/10.52547/rme.14.1.1

4. بهلولی چیچکلوی حاجی آقا، فرحناز؛ محمود فخه، هیمن. (1400). اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بر بهزیستی روان‌شناختی و اخلاق تحصیلی دانش ‌آموزان دختر در دوره همه‌ گیری کرونا. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 15(55)، 203-216. https://dorl.net/dor/20.1001.1.23831324.1400.15.55.18.6

5. تقوی، پگاه؛ محمدپناه اردکان، عذرا؛ چوبفروش زاده، آزاده. (1401). آموزش هوش اخلاقی و تاثیر آن بر رفتار نوع‌دوستی و پرخاشگری کودکان زیر ۷ سال. مجله پرستاری کودکان، ۸(۴)، ۴۰-۴۹. http://dx.doi.org/https://doi.org/10.22034/JPEN.8.4.40

6. حیات بخش، سحر؛ انتصار فومنی، غلامحسین؛ حجازی، مسعود. (1399). اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بر اخلاق تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان دختر پایه دهم مدارس دولتی. فصلنامه روان شناسی تربیتی، 16(56)، 131-156. https://doi.org/10.22054/jep.2020.44113.2718

7. خدایی، علی؛ سید احمدی، سید میثم؛ غریبی، حسن. (1401). مدل روابط علّی بین جهت‌گیری‌های هدفی و فریب‌کاری تحصیلی در دانشجویان دختر و پسر. فصلنامه علمی پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 9(4)، 47-60. https://doi.org/10.30473/etl.2022.61330.3645

8. سبزیان، سعیده؛ گراوند، هوشنگ؛ سلیمانی خشاب، عباسعلی. (1402). الگوی معادلات ساختاری رفتارهای مدنی تحصیلی بر اساس انسجام و جو عاطفی خانواده با میانجی‌گری اخلاق تحصیلی. فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 18(63)، 241-264. https://dorl.net/dor/20.1001.1.26454955.1402.18.63.9.5

9. سبریان، سعیده؛ گراوند، هوشنگ. (1402). نقش واسطه‌ای اخلاق تحصیلی در رابطه‌ی بین ادراکات محیط کلاسی و عدالت آموزشی با رفتارهای مدنی تحصیلی. روان شناسی مدرسه و آموزشگاه، 12(4)، 78-92. https://doi.org/10.22098/jsp.2024.11165.5340

10. سبزیان، سعیده؛ گراوند، هوشنگ. (1401). مدل علّی عمل‌کردن به باورهای دینی با رفتارهای مدنی- تحصیلی: نقش میانجیگری اخلاق تحصیلی. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 10(19)، 49-70. https://doi.org/10.30497/esi.2023.243478.1573

11. شکری، امید؛ عباس زاده، سمانه. (1398). تحلیل روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس فریبکاری تحصیلی در دانشجویان. فصلنامه روانسنجی، 8(30)، 61-76. https://sanad.iau.ir/fa/Journal/jpsy/Article/1112047

12. عبداللهی، عثمان؛ میرزایی، زهرا. (1401). بررسی خودکارآمدی تحصیلی و درگیری تحصیلی در پیش‌بینی فریبکاری تحصیلی در دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه. پیشرفت های نوین در علوم رفتاری، ۷(۵۵)، ۵۲۱-۵۱۰. http://ijndibs.com/article-1-757-fa.html

13. غفاری، مظفر؛ اسمعلی، احمد؛ عبدالمنافی، وحید؛ علی قلی پور، مهتاب. (1402). طراحی مدل ساختاری فریب‌کاری تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی، بر اساس فراشناخت اخلاقی، هویت اخلاقی و خودکارآمدی اخلاقی. اخلاق و تاریخ پزشکی ایران، ۱۶(۱)، ۷۷-۹۳. http://dx.doi.org/10.18502/ijme.v16i7.15943

14. قدم پور، عزت اله؛ حیدریانی، لیلا؛ کلانتر، جهانگیر؛ نصیری هانیس، غفار. (1399). تأثیر آموزش هوش اخلاقی به شیوۀ قصه گویی بر سازگاری تحصیلی، اجتماعی و هیجانی دانش‌آموزان. تدریس پژوهی، 8(2)، 54-37. https://doi.org/https://doi.org/10.34785/J012.2020.803

15. گل پرور، محسن. (1389). رابطه اخلاق و عدالت آموزشی با پرهیز از فریبکاری علمی. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، 5(2)، 67 -57.

16. مالک پور لپری، کامران. (1400). بررسی عدالت آموزشی اساتید با فریبکاری علمی و رفتارهای مدنی- تحصیلی دانشجویان. فصلنامه آموزش علوم دریایی، 8(1)، 96-110. https://civilica.com/doc/1227064/

17. ماهرویان خشکبجاری، زینب؛ پورآقارودبرده، فاطمه. (1403). اثر آموزش گروهی هوش اخلاقی از طریق قصه خوانی بر مشکلات رفتاری و شایستگی اجتماعی کودکان. رویش روان شناسی، ۱۳(۲)، ۱۹۱-۲۰۰. http://frooyesh.ir/article-1-4918-fa.html

18. نصیری، فخرالسادات؛ حیدری، نسرین. (1399). نقش رفتار مدنی تحصیلی در خوش‌بینی تحصیلی دانشجویان: آزمون نقش هوش اخلاقی. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 14(51)، 23-38. https://dorl.net/dor/20.1001.1.23831324.1399.14.51.2.5

19. ویسکرمی، حسینعلی؛ کلانتر، جهانگیر؛ حیدریانی، لیلا. (1401). تأثیر آموزش هوش اخلاقی بر سرمایه روان‌شناختی، سرمایه اجتماعی و نوع‌دوستی دانشجومعلمان پسر دانشگاه فرهنگیان. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 11(3)، 511-537. https://journals.cfu.ac.ir/article_2538.html

20. Alhadabi, A., Aldhafri, S., Alkharusi, H., Al-Harthy, I., Alrajhi, M., & AlBarashdi, H. (2019). Modelling parenting styles, moral intelligence, academic self-efficacy and learning motivation among adolescents in grades 7–11. Asia Pacific Journal of Education, 39(1), 133-153.‌ https://doi.org/10.1080/02188791.2019.1575795

21. Al-Masri, A. R., Maabreh, S. M., & Hatamleh, H. M. (2020). Moral Intelligence and Its Relationship to Social Responsibility and Achievement Motivation Among Jadara University Students. Technium Soc. Sci. J., 10, 394.‌ http://dx.doi.org/10.47577/tssj.v10i1.1380

22. Ampuni, S., Kautsari, N., Maharani, M., Kuswardani, S., & Buwono, S. B. S. (2020). Academic dishonesty in Indonesian college students: An investigation from a moral psychology perspective. Journal of Academic Ethics, 18(4), 395-417.‌ https://doi.org/10.1007/s10805-019-09352-2

23. Bureau, J. S., Gareau, A., Guay, F., & Mageau, G. A. (2022). Investigating how autonomy‐supportive teaching moderates the relation between student honesty and premeditated cheating. British Journal of Educational Psychology, 92(1), 175-193.‌ https://doi.org/10.1111/bjep.12444

24. Cusack, P., Cusack, F. P., McAndrew, S., McKeown, M., & Duxbury, J. (2018). An integrative review exploring the physical and psychological harm inherent in using restraint in mental health inpatient settings. International journal of mental health nursing, 27(3), 1162-1176.‌ https://doi.org/10.1111/inm.12432

25. Farnese, M., Tramontano, C., Fida, R., Paciello, M. (2011). Cheating behaviors in academic context: Does academic moral disengagement matter? Social and Behavioral Sciences, 29, 356-365. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.11.250

26. Fendler, R. J., & Godbey, J. M. (2016). Cheaters should never win: Eliminating the benefits of cheating. Journal of Academic Ethics, 14, 71-85.‌ https://doi.org/10.1007/s10805-015-9240-8

27. Feyzi, F., & Zeynali, A. (2019). Model of academic civic behavior of high school students; Role Love of learning and academic passion mediated by blossomingeducational. Scientific Journal of Training & Learning Researches, 16(2), 103- 13.

28. Flores, M. A., Brown, G., Pereira, D., Coutinho, C., Santos, P., & Pinheiro, C. (2020). Portuguese university students’ conceptions of assessment: taking responsibility for achievement. Higher Education, 79, 377-394.‌ https://doi.org/10.1007/s10734-019-00415-2

29. Guilmette, M., Mulvihill, K., Villemaire-Krajden, R., & Barker, E. T. (2019). Past and present participation in extracurricular activities is associated with adaptive self-regulation of goals, academic success, and emotional wellbeing among university students. Learning and Individual Differences, 73, 8-15. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2019.04.006

30. Krou, M. R., Fong, C. J., & Hoff, M. A. (2021). Achievement motivation and academic dishonesty: A meta-analytic investigation. Educational Psychology Review, 33, 427–458. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s10648-020-09557-7

31. Lee, S. D., Kuncel, N. R., & Gau, J. (2020). Personality, attitude, and demographic correlates of academic dishonesty: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 146(11), 1042-1050. https://psycnet.apa.org/buy/2020-66603-001

32. Mahmud, S., & Ali, I. (2023). Evolution of research on honesty and dishonesty in academic work: A bibliometric analysis of two decades. Ethics & Behavior, 33(1), 55-69.‌ https://doi.org/10.1080/10508422.2021.2015598

33. Rasooli, A., Zandi, H., & DeLuca, C. (2023). Measuring fairness and justice in the classroom: A systematic review of instruments’ validity evidence. School Psychology Review, 52(5), 639-664.‌ https://doi.org/10.1080/2372966X.2021.2000843

34. Reinhardt, N., Trnka, L. M., & Reinhard, M. A. (2023). The correlation of honesty-humility and learning goals with academic cheating. Social Psychology of Education, 26(1), 211-226.‌ https://doi.org/10.1007/s11218-022-09742-2

35. Sabbagh, C. (2021). Self‐reported academic performance and academic cheating: Exploring the role of the perceived classroom (in) justice mediators. British Journal of Educational Psychology, 91(4), 1517-1536.‌ https://doi.org/10.1111/bjep.12433

36. Shahbaziyankhonig, A., Alipour, M., & Habibi Kaleybar, R. (2018). Explaining academic procrastination student-teacher based on moral intelligence and study habits. Educational researches, 13(54), 41-60.‌ https://sanad.iau.ir/journal/educ/Article/540914?jid=540914&lang=en

37. Smith, T. R., Kudlac, C. & Fera, A. G. (2013). Deviant reactions to the college pressure cooker: A test of general strain theory on undergraduate students in the United States. International Journal of Criminal Justice Sciences, 8(2), 88-104.

38. Stupu, A. G., & Rusu, A. S. (2022). Integrative Analysis of Ethical Intelligence and Moral Intelligence: New Conceptual Models and Developments in Education. Educatia 21, (23), 55-68.‌ https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1193748