رابطه طرحواره ناسازگار اولیه دیگر جهت مندی با سرزندگی تحصیلی: با نقش میانجیگری حمایت اجتماعی ادراک شده

عیدی, سارا; محمد زاده, جهانشاه

doi:10.61186/jps.24.152.263

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 152 - ( پاییز 1404(آبان)، 1404 ) جلد 24 شماره 152 صفحات 279-263 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.152.263

Mendeley

Zotero

RefWorks

Eidi S, Mohammadzadeh J. (2025). The relationship between early maladaptive schema of other directedness with academic buoyancy and the mediating role of perceived social support. Journal of Psychological Science. 24(152), 263-279. doi:10.61186/jps.24.152.263
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2795-fa.html

عیدی سارا، محمد زاده جهانشاه.(1404). رابطه طرحواره ناسازگار اولیه دیگر جهت مندی با سرزندگی تحصیلی: با نقش میانجیگری حمایت اجتماعی ادراک شده مجله علوم روانشناختی 24 (152) :279-263 10.61186/jps.24.152.263

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2795-fa.html

رابطه طرحواره ناسازگار اولیه دیگر جهت مندی با سرزندگی تحصیلی: با نقش میانجیگری حمایت اجتماعی ادراک شده

سارا عیدی

، جهانشاه محمد زاده^*

دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. ، j.mohammadzadeh@ilam.ac.ir

چکیده: (1000 مشاهده)

زمینه: منشأ چالشهای دانشآموزان، میتواند طرحوارههای ناسازگار دوران کودکی باشد که به سرزندگی تحصیلی بستگی داشته و حمایت های اجتماعی ادراک شده، تأثیر زیادی بر افراد دارد. بنابراین ‍بررسی رابطه طرحوارههای ناسازگار اولیه با سرزندگی تحصیلی با در نظر گرفتن نقش میانجی حمایت اجتماعی ادراک شده ضروری است.
هدف: این پژوهش با هدف پیشبینی سرزندگی تحصیلی بر اساس طرحواره دیگر جهتمندی با نقش میانجی حمایت اجتماعی ادراک شده در دانشآموزان دختر متوسطه اول شهر ایلام انجام شد.
روش: روش پژوهش حاضر همبستگی از نوع مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانشآموزان دختر مقطع متوسطه اول شهر ایلام در سال (1403) بودکه تعداد (5155) نفر می باشد که تعداد (358) دانشآموز به نمونهگیری تصادفی خوشهای در سال 1403 انتخاب شدند. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامههای سرزندگی تحصیلی چاری و دهقانیزاده (1391)، فرم کوتاه طرحواره دیگر جهتمندی یانگ و همکاران (1998) و پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت و همکاران (1988) استفاده شد. در این پژوهش رابطه بین متغیرها با آزمون همبستگی پیرسون و مدل پژوهش با تکنیک مدلسازی معادلات ساختاری آزمون شد (05/0 ≥p). تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزارهای آماری SPSS-28 و AMOS-24 انجام شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که مدل مفهومی از برازش مطلوبی برخوردار بود و تمامی روابط بین متغیرها معنادار بودند (05/0 p<). حمایت اجتماعی ادراک‌شده تأثیر مستقیم مثبت و طرحواره دیگر جهت‌مندی تأثیر مستقیم منفی بر سرزندگی تحصیلی داشتند و مجموعاً 23 درصد از واریانس آن را تبیین کردند. همچنین، حمایت اجتماعی ادراک‌شده نقش میانجی‌گر معناداری در رابطه طرحواره دیگر جهت‌مندی با سرزندگی تحصیلی ایفا کرد.
نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که حمایت اجتماعی ادراک‌شده و طرحواره دیگر جهت‌مندی، پیش‌بینی‌کننده‌های مهمی برای سرزندگی تحصیلی هستند، به‌طوری‌که حمایت اجتماعی بالاتر با سرزندگی بیشتر و دیگر جهت‌مندی شدیدتر با سرزندگی کمتر همراه است. این یافته‌ها تلویحات مهمی برای طراحی مداخلات با هدف ارتقای سرزندگی تحصیلی دارد، که می‌تواند بر تقویت منابع حمایتی و تعدیل طرحواره‌های ناسازگار متمرکز باشد.

واژه‌های کلیدی: طرحواره دیگر جهت مندی، سرزندگی تحصیلی، حمایت اجتماعی ادراک شده

متن کامل [PDF 1124 kb] (349 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/10/23 | پذیرش: 1403/12/26 | انتشار: 1404/8/15

فهرست منابع

1. افشاری، علی(1401). بررسی رابطه بین سبک های دلبستگی و طرحواره های ناسازگار اولیه با خودناتوان سازی در دانشجویان. دو ماهنامه علمی پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 15(1)، 99-91 https://sid.ir/paper/1017079/fa .

2. آهی،قاسم، محمدیفر، محمدعلی، و بشارت، محمدعلی(1386). پایایی واعتبارفرم کوتاه پرسشنامه طرحواره های یانگ، پژوهشهای کاربردی روانشناختی، 37 ، 5-20.https://www.sid.ir/paper/55767/fa

3. بارخدا، سید جمال، و کرمی، پردیس(1402). مدل‌یابی روابط ساختاری حمایت اجتماعی بر رضایت تحصیلی با نقش میانجی سرزندگی تحصیلی. راهبردهای شناختی در یادگیری، 11،255-283. https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2023.27144.2536

4. بویری ایرج، طالب زاده شوشتری مرضیه، دشت بزرگی زهرا(1403). طراحی و آزمون مدل علّی یادگیری خود راهبر براساس خلاقیت هیجانی، گرایش به تفکر انتقادی و سرزندگی تحصیلی با میانجی گری انگیزه پیشرفت مجله علوم روانشناختی، 137، 131-111. https://doi.org/10.52547/JPS.23.137.1107

5. پیرایه، زهرا(1399). پیش بینی پیشرفت تحصیلی بر اساس طرحواره های ناسازگار اولیه، تنظیم هیجانی و مشارکت در فعالیت های آموزشی دانش آموزان دختر دبیرستانی. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه پیام نور همدان، مرکز پیام نور کبودرآهنگ.

6. غفاری، مجید، و عباس زاده، هدی(1399). بررسی نقش واسطه ای حرمت خود ناپایدار در رابطه بین طرحواره های ناسازگار اولیه و مولفه های خودناتوان سازی در دانشجویان. فصلنامه علمی مطالعات روان شناختی، 16(1)، 22-7. https://doi.org/10.22051/psy.2020.26631.1948

7. مرادی، مرتضی، عالیپور، سیروس، طریفی حسینی،حمید، و عباسیان، مینا(1397). رابطه حمایت اجتماعی ادراک شده و ارزش مدرسه با سرزندگی تحصیلی: نقش میانجی درآمیزی با کار مدرسه. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 10، 1-24. https://doi.org/10.22099/jsli.2018.4914

8. مغاری، هدی، متینی صدر، محمدرضا، و باصری، احمد(1403). پیش بینی خود ناتوانمندسازی تحصیلی بر اساس طرحواره های ناسازگار اولیه و باورهای فراشناختی در دانشجویان، رویش روان شناسی، 13(3)، 65-74. http://frooyesh.ir/article-1-5369-fa.html

9. مرادی، مرتضی، عالیپور، سیروس، طریفی حسینی، حمید، و عباسیان، مینا(1397). رابطه حمایت اجتماعی ادراک شده و ارزش مدرسه با سرزندگی تحصیلی: نقش میانجی درآمیزی با کار مدرسه، مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 10(1)، 1-24. https://doi.org/10.22099/jsli.2018.4914

10. مظلومی مقدم، امید، افشانی، و سید علیرضا(1396). مطالعه رابطه حمایت اجتماعی با سلامت اجتماعی (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه خوارزمی)، مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 16(35)، 111-130. https://faslname.msy.gov.ir/article_193.html

11. حسینی ابریشمی، ملیحه، هاشمی، زهرا، و عبداللهی، عباس(1400). رابطه طرحواره های ناسازگار اولیه با سرزندگی تحصیلی: نقش میانجی‌گری تنظیم شناختی هیجان. مجله سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 5، 338-350. https://www.islamiilife.com/article_186227.html

12. خدابخشی، مریم(1397). نقش پیش بینی کننده طرحواره های ناسازگار اولیه بر استرس تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان دختر دبیرستانی شهر گچساران. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گچساران. https://civilica.com/doc/843192/

13. دهقانی زاده، محمد حسین، و حسین چاری، مسعود(1391). سرزندگی تحصیلی و ادراک از الگوی ارتباطی خانواده؛ نقش واسطه ای خودکارآمدی. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 4، 21-47. https://doi.org/10.22099/jsli.2013.1575

14. دهقانی‌زاده، محمد حسین، حسین‌چاری، مسعود، مرادی، مرتضی و سلیمانی خشاب، عباسعلی (1393). سرزندگی تحصیلی و ادراک از الگوهای ارتباطات خانواده و ساختار کلاس؛ نقش واسطه‌ای ابعاد خودکاسرآمدی. فصلنامه روان شناسی تربیتی، 10، 1-30. https://jep.atu.ac.ir/article_62.html

15. زارعی افشین، سعدی پور اسماعیل، درتاج فریبرز، اسدزاده حسن(1403). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر باورهای خودکارآمدی و سرزندگی تحصیلی دانش آموزان مجله علوم روانشناختی، 23، ۵۳-۳۷.

16. سبزی، ندا، و فولادچنگ، محبوبه(1394). نقش واسطه‌ای باورهای انگیزشی در رابطه بین حمایت اجتماعی ادراک شده و سرزندگی تحصیلی. آموزش پژهش، 1،26-51. https://researchbt.cfu.ac.ir/article_154.html

17. شباهنگ، رضا، باقری، فرزین، نجاتی، زهرا، و موسوی، س(1397). نقش طرحواره های ناسازگار اولیه و حمایت اجتماعی در پیش بینی تعارضات زناشویی. همایش ملی روان شناسی و سلامت با محوریت خانواده و زندگی سالم، شیراز. https://civilica.com/doc/869702/

18. شفیعی زهره، سجادیان ایلناز، نادی محمدعلی(1399). اثربخشی طرحواره‌درمانی بر سرزندگی تحصیلی، خودنظم‌جویی تحصیلی و اشتیاق تحصیلی دانشجویان مجله علوم روانشناختی، ۱۹، ۱۱۸۴-۱۱۷۵.http://psychologicalscience.ir/article-1-370-fa.html

19. شهامت، فاطمه(1389). پیش بینی نشانه های سلامت عمومی(جسمانی سازی،اضطراب وافسردگی) براساس طرحواره هایناسازگاراولیه. فصلنامه علمی پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز.5، 103-124.https://journals.tabrizu.ac.ir/article_4183.html?lang=en

20. صدوقی، زهره، آگیلاروفایی، مریم، رسول زاده طباطبایی، سیدکاظم، و اصفهانیان، نامیه(1387). تحلیل عاملی نسخه کوتاه پرسشنامه طرحواره یانگ در نمونه غیر بالینی ایرانی، مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، 14(2)، 214-219. https://sid.ir/paper/16649/fa

21. کرمی، جهانگیر، مرادی، آسیه، حاتمیان، پیمان(1396). رابطه تاب آوری، خودکارآمدی و حمایت اجتماعی با رضایت شغلی در بین میان سالان وسامندان شاغل. مجله سالمندی ایران، 12، 300-311. http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1289-en.html

22. Ahi, G. H., Mohammadifar, M. A., & Besharat, M. A. (2007). RELIABILITY AND VALIDITY OF YOUNG'S SCHEMA QUESTIONNAIRE-SHORT FORM. JOURNAL OF PSYCHOLOGY AND EDUCATION, 37(3), 5-20. https://sid.ir/paper/55767/en. (Persian)

23. Akhundi, M. (2019). Predicting test anxiety based on early maladaptive schemas and due to stress among male undergraduate students of Payame Noor University, Hamadan. Master Thesis in Educational Psychology, Payame Noor University of Hamadan, Payame Noor. Center of Hamadan. (Persian)

24. Abu Al-majd, O., & Belton, B. (2024). Which one? Technology or non-technology-assisted vocabulary learning: a probe into the state of academic buoyancy, creativity, and academic achievement. Asian-Pacific Journal of Second and Foreign Language Education, 9(1), 41-49. https://doi.org/10.1186/s40862-024-00262-4.

25. Baron, R. M., Kenny, D. A., Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social Psychological research: Conseptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51, 1173-1182. https://doi.org/10.1037//0022-3514.51.6.1173

26. Barkhoda, S. J., & Karami, P. (2023). Modeling the Structural Relationships of Social Support on Academic Satisfaction with the Mediating Role of Academic Buoyancy, Biquarterly Journal of Cognitive Strategies in Learning, 11, 255-283. https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2023.27144.2536. (Persian)

27. Boveiri I, Talebzadeh shoushtari M, Dashtbozorgi Z. (2024). Designing the model of self-directed learing on the basis of emotional creativity, critical thinking disposition and academic buoyancy through mediation of achievement motivation. Journal of Psychological Science. 23(137), 111-131. https://doi.org/10.52547/JPS.23.137.1107

28. Boyden, J. X., & Mann, G. (2005). Children, s risk, resilience and coping in extreme situations. Handbook for working with children and youth: Pathways to resilience across cultures and contexts, 1, 3-26. https://doi.org/10.4135/9781412976312.n1.

29. Bruwer, B., Emsley, R., Kidd, M., Lochner, C, & Seedat, S. (2008). Psychometric properties of the Multidimensional Scale of Perceived Social Support in youth. Comprehensive Psychiatry, 49 (2), 195–201. https://doi.org/10.1023/A:1005109522457.

30. Collie, R. J., Caldecott-Davis, K., & Martin, A. J. (2024). Academic buoyancy among female secondary school students: An examination of predictors and outcomes up to age 22. Social Psychology of Education: An International Journal, 27(2), 363–388. https://doi.org/10.1007/s11218-023-09843-6.

31. Conner, K. M., & Davidson J. R. (2003). Development of a new resilience scale. Depression and Anxiety, 18, 76-82. https://doi.org/10.1002/da.10113.

32. Dehghanizadeh, M. H., & Hosseinchari M. (2013). Academic buoyancy and perception of family communication pattern; The mediating role of self-efficacy, 4, 21-47. https://www.magiran.com/paper/1151252/academic-buoyancy-and-perception-of-family-communication-patterns-mediatory-role-of-self-efficacy?lang=en (Persian)

33. Ghaffari, M., & Abbaszade, H. (2020). The Effect of Early Maladaptive Schemas on Self-Handicapping: The Mediating Role of Self-Esteem Instability. Quartery Journal of Psychological Studies, 16, 7-22. https://doi.org/10.22051/psy.2020.26631.1948. (Persian)

34. Hosseini abrishami, M., Hashemi, Z., & Abdollahi, A. The Relationship of Early Maladaptive Schemas and Academic Resilience in Students: The Mediating Role of Cognitive Emotion Regulation. Sociology of Education, 8 (2), 187-198. https://doi.org/10.22034/ijes.2022.555030.1313. (Persian)

35. Karami, J., Moradi, A., & Hatamian, P. (2017). The Effect of Resilience, Self-Efficacy, and Social Support on Job Satisfaction Among the Employed, Middle-Aged and Elderly. Iranian Journal of Ageing, 12, 300-311. http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1289-en.html. (Persian)

36. Khodabakhshi, M. (2018). The predictive role of early maladaptive schemas on academic stress and academic self-efficacy of female high school students in Gachsaran. Master Thesis in Educational Psychology, Islamic Azad University, Gachsaran Branch. https://civilica.com/doc/843192. (Persian)

37. Luttar S. (2013). Resilience at an early age and its impact on child psychosocial development. Encyclopedia on Early Childhood Development, Colombia University. https://www.child encyclopedia.com/resilience/according-experts/resilience-early-age-and-its-impact-child-psychosocial-development.

38. McLellan, L., Woon. S., Hudson, J., Lyneham, H., Karin, E., & Rapee, R. (2024). Treating child anxiety using family-base internet delivered cognitive behavior therapy with brief therapist guidance: A randomized controlled trial, Journal of Anxiety Disorders, 101, 102802.https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2023.102802.

39. Masten, F. S. (2007). Resilience in developing system: Progress and Promise as the forth ware rices. Derelopment and Psychology, 19, 921-930. https://doi.org/10.1017/S0954579407000442.

40. Martin, A. J., Colmar S. H., Davey L. A. & Marsh, H.W. (2010). Longitudinal modelling of academic buoyancy and motivation: do the '5Cs' hold up over time? Br J Educ Psycho, 80, 473-96. https://doi.org/10.1348/000709910X486376.

41. Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2008). Workplace and academic buoyancy: psychometric assessment and construct validity amongst school personnel and students, Journal of Psychoeducational Assessment, 26, 168-184. https://doi.org/10.1177/0734282907313767.

42. Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2009). Academic resilience and academic buoyancy: multidimensional and hierarchical conceptual framing of causes, correlates and cognate constructs. Oxford Review of Education, 35(3), 353–370. https://doi.org/10.1080/03054980902934639.

43. Maghari, H., & Matini Sadr, M., & Baseri, A. (2024). Prediction of Academic Self-Handicapping based on Primary Maladaptive Schemas and Metacognitive Beliefs in Students. Rooyesh, 13(3), 65-74. http://frooyesh.ir/article-1-5369-fa.html. (Persian)

44. Mazloomi Moghaddam, O., & Afshani, S. A. (2017). A Study on the Relationship between Social Support and Social Health (Case Study: Kharazmi University Students), 16, 111-130. https://faslname.msy.gov.ir/article_193.html (Persian)

45. Moradi, M., Alipour, S., Tarifi, H. H., Abbasian, M. (2018). The relationship of perceived social support and school value with academic buoyancy: The mediating role of engagement with schoolwork, 1-24. https://doi.org/10.22099/jsli.2018.4914 (Persian)

46. Sabzi, N., & Fouladchang, M. (2015) The effectiveness of teaching communication skills on the perception of competence and happiness of male students of the sixth grade of elementary school in Shiraz. Knowledge and research in applied psychology, 114-123. https://researchbt.cfu.ac.ir/article_154.html (Persian)

47. Sadoughi, Z., Agilaroufi, M., Rasouladehtabatabaei, S. K., & Esfahanian, N. (2008). Factor analysis of the short version of the Young Schema Questionnaire in Iranian non-clinical samples, 14, 214-219. https://sid.ir/paper/16649/fa (Persian)

48. Schmidt, N. B, Joiner, T. E, & Young, J. E, et al. (1995). The schema questionnaire: Investigation of psychometric properties and the hierarchical structure of a measure of maladaptive schemas. Cognitive Ther Res, 19, 295-321.https://doi.org/10.1007/BF02230402.

49. Shafiei Z, sajadian I, & nadi M A. (2020). Effectiveness of schema therapy on academic vitality, academic self - regulation and academic engagement of the students. Journal of Psychological Science. 19(93), 1175-1184.http://psychologicalscience.ir/article-1-370-fa.html. (Persian)

50. Shahamat, F. (2010). Predicting general health symptoms (somatization, anxiety, and depression) based on early maladaptive schemas. Quarterly Journal of Modern Psychological Research, 5, 103-124. https://journals.tabrizu.ac.ir/article_4183.html?lang=en. (Persian)

51. Spear, L. P. (2000). Neurobehavioral Changes in Adolescence. Current Directions in Psychological Science, 9(4), 111-114. https://doi.org/10.1111/1467-8721.00072.

52. Vieira, C., Kuss, D., & Griffiths. Early maladaptive schemas and behavioral addictions: A systematic literature review, Clin Psychol Rev, 105,102340. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2023.102340.appdev.2022.101499.

53. Young, J. E., & Klosko, J. S. (1994). Reinventing your life. New York: Plume Books. https://www.amazon.com/Reinventing-Your-Life-Breakthrough-Negative/dp/0452272041

54. Waller, G., Meyer, C., & Ohanian, V. (2001). Psychometric Properties of the Long & Short Versions of the Young Schema Questionnaire: Core Beliefs among Bulimic and Comparision Women. Cognitive Therapy Research, 25(2), 137-147. https://doi.org/10.1023/A:1026487018110.

55. Young, J. E. (1998). Young Schema Questionnaire Short Form. New York: Cognitive Therapy Center.

56. Zarei A, Saadipour I, Dortaj A, & Asadzadeh H. (2024). The effectiveness of acceptance and commitment based therapy on students' self-efficacy beliefs and academic vitality. Journal of Psychological Science. 23(134), 37-53. https://doi.org/10.52547/JPS.23.134.287. (Persian)

57. Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30–41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2.