مقایسه اثربخشی آموزش مبتنی بر ذهنی‌سازی و رفتار درمانی عقلانی–هیجانی بر آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی و رشد پس از سانحه زنان آسیب‌دیده از خیانت زناشویی

صنیعی, سحر; نصرالهی, بیتا; قربان جهرمی, رضا

doi:10.61186/jps.24.155.6

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 155 - ( زمستان 1404(بهمن)، 1404 ) جلد 24 شماره 155 صفحات 91-73 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.155.6

Mendeley

Zotero

RefWorks

Nasrolahi B, ghorbanjahromi R. (2025). Comparing the efficacy of mentalization-based training and rational-emotional behavior therapy on marital distress, attachment behavior, and post-traumatic growth in women affected by marital infidelity. Journal of Psychological Science. 24(155), 73-91. doi:10.61186/jps.24.155.6
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2902-fa.html

صنیعی سحر، نصرالهی بیتا، قربان جهرمی رضا.(1404). مقایسه اثربخشی آموزش مبتنی بر ذهنی‌سازی و رفتار درمانی عقلانی–هیجانی بر آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی و رشد پس از سانحه زنان آسیب‌دیده از خیانت زناشویی مجله علوم روانشناختی 24 (155) :91-73 10.61186/jps.24.155.6

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2902-fa.html

مقایسه اثربخشی آموزش مبتنی بر ذهنی‌سازی و رفتار درمانی عقلانی–هیجانی بر آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی و رشد پس از سانحه زنان آسیب‌دیده از خیانت زناشویی

سحر صنیعی، بیتا نصرالهی^*

، رضا قربان جهرمی

گروه روانشناسی عمومی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. ، Nasrolahi@srbiau.ac.ir

چکیده: (987 مشاهده)

زمینه: خیانت زناشویی از جمله تجربیات آسیب زاست که میتواند به آشفتگی زناشویی، ناامنی دلبستگی و اختلال در رشد پس از سانحه بینجامد. اگرچه مداخلاتی مانند رفتار درمانی عقلانی-هیجانی و آموزش مبتنی بر ذهنی سازی در کاهش مشکلات روانشناختی مؤثر بوده اند، اما مقایسه اثربخشی این دو رویکرد بر متغیرهای مذکور در زنان آسیب دیده از خیانت، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است.
هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش مبتنی بر ذهنی سازی و رفتار درمانی عقلانی–هیجانی بر آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی و رشد پس از سانحه زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی انجام شد.
روش: روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این مطالعه شامل تمامی زنان قربانی خیانت زناشویی در شهر تهران در سال 1402 بود که با روش نمونه گیری در دسترس تعداد 45 نفر در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه انتخاب شدند (هر گروه 15 نفر). ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه آشفتگی زناشویی (ویسمن و همکاران، ۲۰۰۹)، پرسشنامه رفتار دلبستگی (سندبرگ و همکاران، 2012) و پرسشنامه رشد پس از سانحه (تدسچی و کالون، 1996) بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS27 و روش تحلیل کواریانس چند متغیره انجام شد.
یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از آن بود که هر دو گروه درمانی، تأثیر معناداری بر روی آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی و رشد پس از سانحه زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی داشتند (05/0 >P). همچنین پس از مقایسه مشخص شده که اثربخشی رفتار درمانی عقلانی– هیجانی در متغیرهای آشفتگی زناشویی و رفتار دلبستگی بیشتر از روش مبتنی بر ذهنی سازی بود (05/0 >P). همچنین اثربخشی روش مبتنی بر ذهنی سازی در متغیر رشد پس از سانحه، بیشتر از رفتار درمانی عقلانی–هیجانی بود (05/0 >P).
نتیجه‌گیری: یافته های این پژوهش میتواند در مراکز مشاوره و درمان زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی برای درمان آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی رشد پس از سانحه مورد استفاده قرار گیرد. همچنین برگزاری کارگاه هایی برای ارتقای توانمندی روانشناسان و مشاوران توصیه میشود.

واژه‌های کلیدی: آموزش مبتنی بر ذهنی سازی، رفتار درمانی عقلانی- هیجانی، آشفتگی زناشویی، رفتار دلبستگی، رشد پس از سانحه

متن کامل [PDF 1295 kb] (282 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/1/26 | پذیرش: 1404/3/30 | انتشار: 1404/10/5

فهرست منابع

1. هرادفر، رحیم؛ جزایری، رضوان السادات؛ بهرامی، فاطمه؛ عابدی، محمدرضا؛ اعتمادی، عذرا؛ فاطمی، سید محسن. (1395). ارزیابی و تشخیص بالینی در زوج‌درمانی؛ تجدید نظر و بررسی ویژگی های روان سنجی مقیاس غربالگری آشفتگی زناشویی و ارتباطی (SSMRD). خانواده پژوهی, 12(3), 413-435. https://jfr.sbu.ac.ir/article_97413.html

2. جعفری نسب، رضا؛ صفاریان طوسی، محمدرضا؛ ناصری، نازیاسادات؛ اکبری امرغان، حسین. (1401). مقایسه اثر بخشی زوج درمانی به شیوه واقعیت درمانی با زوج درمانی مبتنی بر ایماگو بر بر بهبود کیفیت زندگی و افزایش صمیمیت زناشویی در زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی. نشریه مطالعات روانشناختی نوجوان و جوان، 3(1)، 161-172. https://www.doi.org/10.52547/jspnay.3.1.161

3. خاکساری، بهار. (1400). پیش بینی آشفتگی‌های زناشویی و ارتباطی بر اساس شیوه های فرزندپروری و ابرازگری هیجانی زوجین شهر کرمانشاه. مطالعات اسلامی ایرانی خانواده، 2، 40-55. https://doi.org/10.30495/iifs.2022.1949119.1023

4. رسولی محسن، بابایی گرمخانی محسن، داورنیا رضا. (1397). ارزیابی ویژگی‌های روان سنجی مقیاس کوتاه دسترسی پذیری، پاسخگویی و همدم طلبی (BARE): ابزاری برای سنجش رفتار دلبستگی در روابط زناشویی. مجله علوم پزشکی زانکو، ۱۹ (۶۲)، ۱-۱۷. http://zanko.muk.ac.ir/article-1-358-fa.html

5. عقیلی، سید مجتبی؛ همت طلب، مریم. (1401). رابطه پذیرش و ذهن آگاهی با رضایت زناشویی و پریشانی هیجانی زنان مواجه شده با خیانت زناشویی. پژوهش‌های میان رشته‌ای زنان، 2(11)، 36-52. https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/fa/Article/42583

6. فردوسی، سیما. (1397). پیش‌بینی نگرش به خیانت زناشویی بر اساس رفتار دل‌بستگی در روابط زناشویی، کیفیت روابط زناشویی و سبک‌های دل‌بستگی در زنان متأهل، دوفصلنامه روانشناسی معاصر، 13(2)، 149-157. http://dx.doi.org/10.29252/bjcp.13.2.149

7. فروتن، صفورا؛ حیدری، علیرضا؛ عسگری پرویز؛ نادری فرح؛ ابراهیمی مقدم، حسین (۱۳۹۷). مقایسه اثر بخشی روان درمانی تحلیلی- کارکردی و درمان پذیرش و تعهد بر بهبود علائم بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر. مطالعات ناتوانی، ۷۴ (۸)، ۲۷-۱۸. https://www.sid.ir/paper/518778/fa

8. Aghili, S. M., & Hemattalab, M. (2022). The relationship between acceptance and mindfulness with marital satisfaction and emotional distress in women facing marital infidelity. Interdisciplinary Women's Studies, 2(11), 36-52. (In Persian) https://wir.fatemiyehshiraz.ac.ir/fa/Article/42583

9. Altafi, R., Vaziri, S., & Sabet, M. (2023). Comparing Acceptance and Commitment Therapy and Rational Emotional BehaviorTherapy Effectiveness on Couples' Avoidance, Marital Satisfaction, Communication Skills, and Sexual Self-Efficacy. Clinical Psychology and Personality, 20(2), 61-75. https://doi.org/10.22070/cpap.2022.14753.1118

10. Artiran, M., & DiGiuseppe, R. (2022). Rational emotive behavior therapy compared to client-centered therapy for outpatients: A randomized clinical trial with a three months follow up. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 40(2), 206–233. https://doi.org/10.1007/s10942-021-00408-0

11. Bahradfar, R., Jazayeri, R., Bahrami, F., Abedi, M. R., Etemadi, A., & Fatemi, S. M. (2016). Clinical evaluation and diagnosis in couple therapy; Revision and psychometric evaluation of the Screening Scale for Marital and Relationship Discord (SSMRD). Journal of Family Research, 12(3), 413-435. (In Persian) https://jfr.sbu.ac.ir/article_97413.html

12. Bateman, A., & Fonagy, P. (2016). Mentalization-based treatment for personality disorders: A practical guide. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/med:psych/9780199680375.001.0001

13. Black D. W. (2024). Update on Antisocial Personality Disorder. Current psychiatry reports, 26(10), 543–549. https://doi.org/10.1007/s11920-024-01528-x

14. Bryngeirsdottir, H. S., & Halldorsdottir, S. (2022). “I’ma winner, not a victim”: The facilitating factors of post-traumatic growth among women who have suffered intimate partner violence. International journal of environmental research and public health, 19(3), 1342. http://dx.doi.org/10.18863/pgy.1379675

15. Davis, J. P., Palitz, S. A., Knepley, M. J., & Kendall, P. C. (2019). Cognitive-behavioral therapy with youth. Handbook of cognitive behavioral therapies, 349-382. https://psycnet.apa.org/record/2019-03300-014

16. Di Giuseppe, R., & David, O. A. (2015). Rational emotive behavior therapy. Counseling and Psychotherapy with Children and Adolescents: Theory and Practice for School and Clinical Settings, Fifth Edition, 155-215. https://psycnet.apa.org/record/2015-03900-006

17. DiGiuseppe, R., Doyle, K., Dryden, W., & Backx, W. (2014). A Practitioner’s Guide to Rational-Emotive Behavior Therapy. Oxford University Press. http://dx.doi.org/10.1007/s10942-014-0188-1

18. Ede, M. O., & Okeke, C. I. (2022). Testing the Impacts of Rational-Emotive Couple Intervention in a Sample of Parents Seeking Divorce. Psychological Reports, 127(4), 1652-1677. https://doi.org/10.1177/00332941221139994

19. Ellis, A. (1994). Changing Rational-Emotive Therapy (RET) to Rational Emotive Behavior Therapy (REBT). Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 12(2), 89-93. http://dx.doi.org/10.1007/0-306-48581-8_90

20. Eseadi, C., Oyeoku, E. K., Onuigbo, L. N., Otu, M. S., Nwefuru, B. C., & Edeh, N. C. (2019). Rational-emotive behavior therapy program for trauma-specific beliefs among undergraduate students: Testing the effect of a group therapy. Global Journal of Health Science, 11(8), 61-79. http://dx.doi.org/10.5539/gjhs.v11n8p61

21. Ferdowsi, S. (2018). Predicting attitudes toward marital infidelity based on attachment behavior in marital relationships, quality of marital relationships and attachment styles in married women. Contemporary Psychology, 13(2), 149-157. (In Persian) http://dx.doi.org/10.29252/bjcp.13.2.149

22. Fonagy, P. (2017). Mentalization and attachment. In M. B. Sperling & J. M. B. H. C. L. Collie (Eds.), Attachment and adult psychotherapy: Theory, research, and practice (pp. 33-55). Guilford Press. https://core.ac.uk/download/pdf/158056545.pdf

23. Fonagy, P., & Allison, E. (2014). The role of mentalizing and epistemic trust in the therapeutic relationship. Psychotherapy, 51(3), 372–380. https://doi.org/10.1037/a0036505

24. Foroutan, S., Heidari, A., Asgari, P., Naderi, F., & Ebrahimi Moghadam, H. (2018). Comparing the effectiveness of analytic-functional psychotherapy and acceptance and commitment therapy on improving symptoms of patients with generalized anxiety disorder. Disability Studies, 7(4), 18-27. https://www.sid.ir/paper/518778/fa (In Persian)

25. Guerrero, S., Castro-Luna, G., Zapata Boluda, R., Freites, A., García, R., & Parrón-Carreño, T. (2021). Incidence and Related Factors of Infidelity among Medical Doctors and Nurses. International journal of environmental research and public health, 18(11), 5575. https://doi.org/10.3390/ijerph18115575

26. Harvey, A., et al. (2013). Comparing the effects of cognitive-behavioral therapy and mentalization-based therapy in marital conflict. Journal of Marital and Family Therapy, 39(4), 481-495. http://dx.doi.org/10.5539/gjhs.v11n8p61

27. Henson, C., Truchot, D., & Canevello, A. (2021). What promotes post traumatic growth? A systematic review. European Journal of Trauma & Dissociation, 5(4), Article 100195. https://doi.org/10.1016/j.ejtd.2020.100195

28. Iremeka, F. U., Eseadi, C., Ezenwaji, C., Ezenwaji, I. O., Okide, C. C., Ogbonna, C. S., & Onwuchekwe, S. I. (2021). Effect of school-based rational-emotive behaviour program on burnout among adult learners: Moderating influence of participants' demographic variables. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 39(4), 712-729. https://link.springer.com/article/10.1007/s10942-021-00393-4

29. Jafarinassab, R., Safarian Tousi, M. R., Naseri, N., & Akbari Amraghan, H. (2022). Comparing the effectiveness of reality therapy couple therapy with imago-based couple therapy on improving quality of life and increasing marital intimacy in women affected by marital infidelity. Journal of Psychological Studies of Adolescent and Youth, 3(1), 161-172. (In Persian) https://www.doi.org/10.52547/jspnay.3.1.161

30. Kabadayi, F., & Yuksel, G. (2021). Rational-emotive behavior therapy for dysfunctional anger: A case study. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 39(4), 522–537. https://doi.org/10.1007/s10942-020-00384-x

31. Khaksari, B. (2021). Predicting marital and relationship discord based on parenting styles and emotional expression of couples in Kermanshah. Iranian Islamic Family Studies, 2, 40-55. (In Persian) https://doi.org/10.30495/iifs.2022.1949119.1023

32. Leichsenring, F., Fonagy, P., Heim, N., Kernberg, O. F., Leweke, F., Luyten, P., Salzer, S., Spitzer, C., & Steinert, C. (2024). Borderline personality disorder: a comprehensive review of diagnosis and clinical presentation, etiology, treatment, and current controversies. World psychiatry: official journal of the World Psychiatric Association (WPA), 23(1), 4–25. https://doi.org/10.1002/wps.21156

33. Li, X., Curran, M. A., LeBaron-Black, A. B., Jorgensen, B., Yorgason, J., & Wilmarth, M. J. (2021). Couple-level attachment styles, finances, and marital satisfaction: Mediational analyses among young adult newlywed couples. Journal of Family and Economic Issues, 1-18. https://10.1007/s10834-021-09808-x

34. Maiti, T., Singh, S., Innamuri, R., & Hasija, M. A. D. (2020). Marital distress during COVID-19 pandemic and lockdown: A brief narrative. International Journal of Indian Psychology, 8(2), 426-433. http://dx.doi.org/10.25215/0802.257

35. Markowitz, J. C., Milrod, B., Luyten, P., & Holmqvist, R. (2019). Mentalizing in Interpersonal Psychotherapy. American journal of psychotherapy, 72(4), 95–100. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.20190021

36. Mendez-Miller, M., Naccarato, J., & Radico, J. A. (2022). Borderline Personality Disorder. American family physician, 105(2), 156–161.

37. Neenan, M., & Dryden, W. (2020). Cognitive behaviour therapy: 100 key points and techniques. Routledge.

38. Rasouli, M., Babaei Garmkhani, M., & Davarnia, R. (2018). Psychometric evaluation of the short form of Accessibility, Responsiveness and Engagement Scale (BARE): A tool for assessing attachment behavior in marital relationships. Zanko Journal of Medical Sciences, 19(62), 1-17. (In Persian) http://zanko.muk.ac.ir/article-1-358-fa.html

39. Rokach, A., & Chan, S. H. (2023). Love and Infidelity: Causes and Consequences. International journal of environmental research and public health, 20(5), 3904. https://doi.org/10.3390/ijerph20053904

40. Sandberg, J. G., Busby, D. M., Johnson, S. M., & Yoshida, K. (2012). The brief accessibility, responsiveness, and engagement (BARE) scale: a tool for measuring attachment behavior in couple relationships. Family process, 51(4), 512–526. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.2012.01422.x

41. Slade, A. (2017). Attachment and mentalization: Implications for interventions with children and families. In J. G. G. M. H. L. G. Salovey (Ed.), Handbook of attachment and mental health (pp. 325-345). Routledge.

42. Stoffers-Winterling, J. M., Storebø, O. J., Simonsen, E., Sedoc Jørgensen, M., Pereira Ribeiro, J., Kongerslev, M. T., & Lieb, K. (2022). Perspectives on Dialectical Behavior Therapy and Mentalization-Based Therapy for Borderline Personality Disorder: Same, Different, Complementary?. Psychology research and behavior management, 15, 3179–3189. https://doi.org/10.2147/PRBM.S342257

43. Tanzilli, A., Di Giuseppe, M., Giovanardi, G., Boldrini, T., Caviglia, G., Conversano, C., & Lingiardi, V. (2021). Mentalization, attachment, and defense mechanisms: a Psychodynamic Diagnostic Manual-2-oriented empirical investigation. Research in psychotherapy (Milano), 24(1), 531. https://doi.org/10.4081/ripppo.2021.531

44. Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: measuring the positive legacy of trauma. Journal of traumatic stress, 9(3), 455–471. https://doi.org/10.1007/BF02103658

45. Warach, B., Josephs, L., & Gorman, B. S. (2019). Are cheaters sexual hypocrites? Sexual hypocrisy, the self-serving bias, and personality style. Personality and Social Psychology Bulletin, 45(10), 1499–1511. https://doi.org/10.1177/0146167219833392

46. Whisman, M. A., Snyder, D. K., & Beach, S. R. H. (2009). Screening for marital and relationship discord. Journal of Family Psychology, 23(2), 247–254. https://doi.org/10.1037/a0014476

47. Wijaya, A. P., & Widyaningsih, Y. A. (2021). The role of dyadic cohesion on secure attachment style toward marital satisfaction: a dyadic analysis on couple vacation decision. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 22(1), 119-142. http://dx.doi.org/10.1080/1528008X.2020.1756022