آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
بهار 1405(اردیبهشت)،ج
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روانشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سیرجان، سیرجان کرمان، ایران. (نویسنده سئول) ، mahsa.salajegheh77@gmail.com
چکیده: (33 مشاهده)
زمینه: خشونت خانگی تأثیرات عمیقی بر روان زنان دارد و میتواند منجر به کاهش خودکارآمدی و تقویت طرحوارههای ناسازگار شود. اگرچه ذهنآگاهی به عنوان یک مداخله مؤثر در بهبود سلامت روان شناخته شده، اما پژوهشهای محدودی به بررسی اثربخشی آن بر خودکارآمدی و طرحوارههای ناسازگار در زنان آسیبدیده از خشونت خانگی پرداختهاند. این مطالعه به دنبال پر کردن این شکاف پژوهشی و بررسی روابط بین ذهنآگاهی، خودکارآمدی و طرحوارههای ناسازگار در این گروه خاص است.
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی ذهنآگاهی بر خودکارآمدی و طرحوارههای ناسازگار زنان دارای سابقه خشونت خانگی شهر کرمان بود.
روش: روش پژوهش حاضر نیمهآزمایشی از نوع پیشآزمون پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان دارای سابقه خشونت خانگی مراجعهکننده به 35 مرکز مشاوره شهر کرمان در سال 1403 به تعداد 71 نفر بود که از میان آنها با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس 30 نفر انتخاب شده و در گروههای آزمایش و گواه گمارش شدند. دادهها با استفاده از پرسشنامه طرحوارههای ناسازگار (یانگ، 1999) و پرسشنامه خودکارآمدی (شرر و مادوکس، 1982) گردآوری شد و در نرم افزار spss نسخه 25 با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری مورد تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد که مداخله مبتنی بر ذهنآگاهی بهصورت معناداری منجر به افزایش خودکارآمدی و کاهش طرحوارههای ناسازگار در زنان دارای سابقه خشونت خانگی شد (05/0>P). بهبود خودکارآمدی با افزایش احساس کنترل و توانمندی فردی همراه بود، در حالی که کاهش طرحوارههای ناسازگار (مانند محرومیت هیجانی، رهاشدگی و بیاعتمادی) نشاندهنده تأثیر مثبت ذهنآگاهی بر بازسازی شناختی و تنظیم هیجانی بود.
نتیجهگیری: با توجه به اثربخشی ذهنآگاهی در بهبود خودکارآمدی و تضعیف طرحوارههای ناسازگار، پیشنهاد میشود این مداخله بهعنوان بخشی از برنامههای حمایتی و درمانی برای زنان آسیب دیده از خشونت خانگی در مراکز مشاوره، خانههای امن و سازمانهای مرتبط گنجانده شود. آموزش ذهنآگاهی میتواند به این زنان کمک کند تا با تقویت توانمندیهای روانشناختی، گامهای مؤثری در جهت بهبود سلامت روان و بازسازی زندگی خود بردارند.
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی ذهنآگاهی بر خودکارآمدی و طرحوارههای ناسازگار زنان دارای سابقه خشونت خانگی شهر کرمان بود.
روش: روش پژوهش حاضر نیمهآزمایشی از نوع پیشآزمون پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان دارای سابقه خشونت خانگی مراجعهکننده به 35 مرکز مشاوره شهر کرمان در سال 1403 به تعداد 71 نفر بود که از میان آنها با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس 30 نفر انتخاب شده و در گروههای آزمایش و گواه گمارش شدند. دادهها با استفاده از پرسشنامه طرحوارههای ناسازگار (یانگ، 1999) و پرسشنامه خودکارآمدی (شرر و مادوکس، 1982) گردآوری شد و در نرم افزار spss نسخه 25 با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری مورد تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد که مداخله مبتنی بر ذهنآگاهی بهصورت معناداری منجر به افزایش خودکارآمدی و کاهش طرحوارههای ناسازگار در زنان دارای سابقه خشونت خانگی شد (05/0>P). بهبود خودکارآمدی با افزایش احساس کنترل و توانمندی فردی همراه بود، در حالی که کاهش طرحوارههای ناسازگار (مانند محرومیت هیجانی، رهاشدگی و بیاعتمادی) نشاندهنده تأثیر مثبت ذهنآگاهی بر بازسازی شناختی و تنظیم هیجانی بود.
نتیجهگیری: با توجه به اثربخشی ذهنآگاهی در بهبود خودکارآمدی و تضعیف طرحوارههای ناسازگار، پیشنهاد میشود این مداخله بهعنوان بخشی از برنامههای حمایتی و درمانی برای زنان آسیب دیده از خشونت خانگی در مراکز مشاوره، خانههای امن و سازمانهای مرتبط گنجانده شود. آموزش ذهنآگاهی میتواند به این زنان کمک کند تا با تقویت توانمندیهای روانشناختی، گامهای مؤثری در جهت بهبود سلامت روان و بازسازی زندگی خود بردارند.
فهرست منابع
1. اصغرنژاد، طاهره، احمدی ده قطب الدینی، محمد، فرزاد، ولی اله، و خداپناهی، محمدکریم. (1385). مطالعه ویژگی های روانسنجی مقیاس خودکار آمدی عمومی شرر. مجله روانشناسی، 10(3 (پیاپی 39))، 262-274. https://sid.ir/paper/54517/fa
2. احمدی، محبوبه، رهنوردی، منا، کیانی، مهرزاد، پورحسینقلی، اسما، معافی، فرنوش، و اسدزاده، فیروزه. (1394). عوامل مساعدکننده خشونت خانگی در زنان. سلامت و مراقبت، 17(1)، 70-81. https://sid.ir/paper/252033/fa
3. جهانی جناقرد، میلاد. (1399). خشونت خانگی علیه زنان در ایران. قانون یار، 4(15)، 897-909.. https://sid.ir/paper/525401/fa
4. محمدی، عباس و محمدی، اسرا. (1403). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خشونت خانگی، پرخاشگری و اعتیاد به تلفن همراه نوجوانان. مجله علوم روانشناختی، ۲۳ (۱۴۴)، ۳۱۲-۲۹۳. http://dx.doi.org/10.61186/jps.23.144.16
5. مرتضوی، سیما؛ سهرابی، فرامرز؛ اسکندری، حسین؛ برجعلی، احمد و خانجانی، مهدی. (1403). شناسایی عوامل مؤثر بر خشونت خانگی علیه زنان ایرانی دارای همسر مهاجر افغانستانی. مجله علوم روانشناختی، ۲۳ (۱۴۴)، ۱۹-۱. http://dx.doi.org/10.61186/jps.23.144.1
6. هدایتی مقدم، سهیلا؛ اکبری، حمزه و جاجرمی، محمود. (1404). طراحی مدل گرایش به خشونت خانگی بر اساس محرومیت هیجانی با میانجیگری ناگویی خلقی در زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی. مجله علوم روانشناختی، ۲۴(۱۴۵)، ۱۵۵-۱۳۹. http://dx.doi.org/10.52547/JPS.24.145.139
7. Abusubhiah, M., Walshe, N., Creedon, R., Noonan, B., & Hegarty, J. (2023). Self-efficacy in the context of nursing education and transition to practice as a registered practitioner: A systematic review. Nursing open, 10(10), 6650–6667. https://doi.org/10.1002/nop2.1931
8. Ahmadi, M., Rahnavardi, M., Kiani, M., Pourhosseingholi, A., Maafi, F., & Asadzadeh, F. (2015). Contributing factors to domestic violence in women. Health and Care, 17(1), 70-81. https://sid.ir/paper/252033/fa (In Persian)
9. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
10. Bär, A., Bär, H. E., Rijkeboer, M. M., & Lobbestael, J. (2023). Early Maladaptive Schemas and Schema Modes in clinical disorders: A systematic review. Psychology and psychotherapy, 96(3), 716–747. https://doi.org/10.1111/papt.12465
11. Bishop, A., Younan, R., Low, J., & Pilkington, P. D. (2022). Early maladaptive schemas and depression in adulthood: A systematic review and meta-analysis. Clinical psychology & psychotherapy, 29(1), 111–130. https://doi.org/10.1002/cpp.2630
12. Bourne, M. J., Smeltzer, S. C., & Kelly, M. M. (2021). Clinical teacher self-efficacy: A concept analysis. Nurse education in practice, 52, 103029. https://doi.org/10.1016/j.nepr.2021.103029
13. Dostal, A. L., & Pilkington, P. D. (2023). Early maladaptive schemas and obsessive-compulsive disorder: A systematic review and meta-analysis. Journal of affective disorders, 336, 42–51. https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.05.053
14. Farley H. (2019). Promoting self-efficacy in patients with chronic disease beyond traditional education: A literature review. Nursing open, 7(1), 30–41. https://doi.org/10.1002/nop2.382
15. FitzGerald, J., Wells, Y. D., & Ellis, J. M. (2022). Psychosocial modification of general self-efficacy in older adults: A restricted review. Australasian journal on ageing, 41(3), e210–e226. https://doi.org/10.1111/ajag.13052
16. Goldberg, S. B., Tucker, R. P., Greene, P. A., Davidson, R. J., Wampold, B. E., Kearney, D. J., & Simpson, T. L. (2018). Mindfulness-based interventions for psychiatric disorders: A systematic review and meta-analysis. Clinical psychology review, 59, 52–60. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2017.10.011
17. Hedayati Moghaddam, S., Akbari, H., & Jajarmi, M. (2025). Designing a model of domestic violence tendency based on emotional deprivation with mediating role of alexithymia in women affected by marital infidelity. Journal of Psychological Science, 24(145), 139-155. http://dx.doi.org/10.52547/JPS.24.145.139 (In Persian)
18. Huberty, J., Green, J., Glissmann, C., Larkey, L., Puzia, M., & Lee, C. (2019). Efficacy of the Mindfulness Meditation Mobile App "Calm" to Reduce Stress Among College Students: Randomized Controlled Trial. JMIR mHealth and uHealth, 7(6), e14273. https://doi.org/10.2196/14273
19. Jahani Jenaghard, M. (2020). Domestic violence against women in Iran. Law Yar, 4(15), 897-909. https://sid.ir/paper/525401/fa (In Persian)
20. Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156.
21. Klassen, R. M., & Klassen, J. R. L. (2018). Self-efficacy beliefs of medical students: a critical review. Perspectives on medical education, 7(2), 76–82. https://doi.org/10.1007/s40037-018-0411-3
22. Lumish, R., Simpkins, S., Black, J., & Whittaker, C. F. (2022). Fostering empathy and self-efficacy in pharmacy students through service learning. Currents in pharmacy teaching & learning, 14(4), 536–546. https://doi.org/10.1016/j.cptl.2022.03.002
23. Maher, A., Cason, L., Huckstepp, T., Stallman, H., Kannis-Dymand, L., Millear, P., Mason, J., Wood, A., & Allen, A. (2022). Early maladaptive schemas in eating disorders: A systematic review. European eating disorders review: the journal of the Eating Disorders Association, 30(1), 3–22. https://doi.org/10.1002/erv.2866
24. May, T., Younan, R., & Pilkington, P. D. (2022). Adolescent maladaptive schemas and childhood abuse and neglect: A systematic review and meta-analysis. Clinical psychology & psychotherapy, 29(4), 1159–1171. https://doi.org/10.1002/cpp.2712
25. Mohammadi, A., & Mohammadi, E. (2024). The effectiveness of acceptance and commitment therapy on domestic violence, aggression and mobile phone addiction in adolescents. Journal of Psychological Science, 23(144), 293-312. http://dx.doi.org/10.61186/jps.23.144.16 (In Persian)
26. Mortazavi, S., Sohrabi, F., Eskandari, H., Borjali, A., & Khanjani, M. (2024). Identifying factors affecting domestic violence against Iranian women with Afghan immigrant husbands. Journal of Psychological Science, 23(144), 1-19. http://dx.doi.org/10.61186/jps.23.144.1 (In Persian)
27. Pilkington, P. D., Karantzas, G. C., Faustino, B., & Pizarro-Campagna, E. (2023). Early maladaptive schemas, emotion regulation difficulties and alexithymia: A systematic review and meta-analysis. Clinical psychology & psychotherapy, 10.1002/cpp.2914. Advance online publication. https://doi.org/10.1002/cpp.2914
28. Roscoe, J., & Taylor, J. (2023). Maladaptive therapist schemas in CBT practice, training and supervision: A scoping review. Clinical psychology & psychotherapy, 30(3), 510–527. https://doi.org/10.1002/cpp.2802
29. Sakulsriprasert, C., Thawornwutichat, R., Phukao, D., & Guadamuz, T. E. (2023). Early maladaptive schemas and addictive behaviours: A systematic review and meta-analysis. Clinical psychology & psychotherapy, 30(6), 1416–1432. https://doi.org/10.1002/cpp.2882
30. Selzler, A. M., Habash, R., Robson, L., Lenton, E., Goldstein, R., & Brooks, D. (2020). Self-efficacy and health-related quality of life in chronic obstructive pulmonary disease: A meta-analysis. Patient education and counseling, 103(4), 682–692. https://doi.org/10.1016/j.pec.2019.12.003
31. Sherer, M., Maddux, J. E., Mercandante, B., Prentice-Dunn, S., Jacobs, B., & Rogers, R. W. (1982). The Self-Efficacy Scale: Construction and validation. Psychological Reports, 51(2), 663-671.
32. Sójta, K., & Strzelecki, D. (2023). Early Maladaptive Schemas and Their Impact on Parenting: Do Dysfunctional Schemas Pass Generationally?-A Systematic Review. Journal of clinical medicine, 12(4), 1263. https://doi.org/10.3390/jcm12041263
33. Thornton, C. P., Li, M., Yeh, C. H., & Ruble, K. (2021). Self-efficacy in symptom management for adolescents and young adults with cancer: a systematic review. Supportive care in cancer: official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer, 29(6), 2851–2862. https://doi.org/10.1007/s00520-020-05960-6
34. Vieira, C., Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2023). Early maladaptive schemas and behavioural addictions: A systematic literature review. Clinical psychology review, 105, 102340. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2023.102340
35. Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema Therapy: A Practitioner's Guide. Guilford Press
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)