آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 24، شماره 151 - ( پاییز 1404(مهر)، 1404 )
جلد 24 شماره 151 صفحات 319-303 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ebrahimi Jozani S, Golij F, Sepahmansour M. (2025). A Systematic Review of the Effect of Captain’s Log Cognitive Empowerment Software on Accuracy and Attention. Journal of Psychological Science. 24(151), 303-319. doi:10.61186/jps.24.151.17
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3542-fa.html
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3542-fa.html
ابراهیمی جوزانی شادی، گلیج فاطمه، سپاه منصور مژگان.(1404). مرور سیستماتیک بررسی تاثیر نرمافزار توانمندسازی شناختی کاپیتانلاگ بر دقت و توجه مجله علوم روانشناختی 24 (151) :319-303 10.61186/jps.24.151.17
گروه روانشناسی تربیتی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران. ، M_r_sazegar@yahoo.com
چکیده: (61 مشاهده)
زمینه: دقت و توجه از مهمترین کارکردهای شناختی هستند که نقش اساسی در یادگیری، عملکرد تحصیلی و سازگاری فردی-اجتماعی دارند. در سالهای اخیر، نرمافزارهای توانمندسازی شناختی از جمله کاپیتانلاگ بهعنوان رویکردی نوین برای بهبود این کارکردها مورد توجه قرار گرفتهاند. با وجود گسترش مطالعات در این زمینه، نتایج پژوهشها درباره اثربخشی کاپیتانلاگ بر دقت و توجه نیازمند جمعبندی و بررسی نظاممند است.
هدف: هدف مطالعه حاضر بررسی مرور سیستماتیک بررسی تاثیر نرمافزار توانمندسازی شناختی کاپیتانلاگ بر دقت و توجه بود.
روش: این پژوهش بهصورت مرور سیستماتیک انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مقالات علمی منتشرشده بین سالهای 2020 تا 2025 در پایگاههای اطلاعاتی SID، Magiran، Springer، Scopus، PubMed، ScienceDirect و Google Scholar بود. جستجوی مطالعات با استفاده از کلیدواژههای مرتبط همچون «کاپیتانلاگ»، «نرمافزار توانمندسازی شناختی»، «بازتوانی شناختی»، «تمرین شناختی»، «دقت»، «توجه»، «تمرکز» و معادلهای انگلیسی آنها انجام شد. نمونهگیری به روش هدفمند و بر اساس معیارهای ورود و خروج از پیش تعریفشده صورت گرفت و در نهایت 15 مقاله واجد شرایط وارد مطالعه شدند. دادههای استخراجشده با استفاده از نرمافزار اکسل طبقهبندی، خلاصهسازی و بهصورت تحلیل توصیفی گزارش شد.
یافتهها: یافتههای این مرور نظاممند نشان داد که نرمافزار توانمندسازی شناختی کاپیتانلاگ در اغلب مطالعات، موجب بهبود دقت، توجه، حافظه فعال و برخی کارکردهای اجرایی در جمعیتهای مختلف از جمله دانشآموزان دارای اختلالات یادگیری، سالمندان، بزرگسالان مبتلا به ADHD و بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس شده است. با این حال، میزان اثربخشی این نرمافزار بر اساس نوع جامعه آماری، متغیر هدف و ماهیت مداخله مقایسهشونده متفاوت بود؛ بهگونهای که در برخی مطالعات، کاپیتانلاگ اثربخشی مشابه یا کمتر از سایر مداخلات شناختی نشان داد. همچنین، شواهد موجود حاکی از پایداری نسبی اثرات در پیگیریهای کوتاهمدت بود، اما محدودیتهایی مانند حجم نمونه کوچک، ناهمگونی پروتکلهای مداخله و کمبود پیگیری بلندمدت، ضرورت انجام مطالعات دقیقتر و استانداردتر را برجسته میسازد.
نتیجهگیری: برآیند شواهد نشان میدهد که نرمافزار کاپیتانلاگ میتواند بهعنوان مداخلهای رایانهمحور و نسبتاً مؤثر برای ارتقای دقت، توجه و برخی کارکردهای شناختی بهکار رود، اما میزان اثربخشی آن وابسته به ویژگیهای جمعیت هدف، نوع متغیر شناختی و ساختار پروتکل مداخله است. با توجه به ناهمگونی روششناختی مطالعات و محدودیت پیگیریهای بلندمدت، استفاده بالینی و آموزشی از این نرمافزار باید با ارزیابی تخصصی و طراحی پژوهشهای دقیقتر، استانداردتر و دارای حجم نمونه بزرگتر همراه باشد.
هدف: هدف مطالعه حاضر بررسی مرور سیستماتیک بررسی تاثیر نرمافزار توانمندسازی شناختی کاپیتانلاگ بر دقت و توجه بود.
روش: این پژوهش بهصورت مرور سیستماتیک انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مقالات علمی منتشرشده بین سالهای 2020 تا 2025 در پایگاههای اطلاعاتی SID، Magiran، Springer، Scopus، PubMed، ScienceDirect و Google Scholar بود. جستجوی مطالعات با استفاده از کلیدواژههای مرتبط همچون «کاپیتانلاگ»، «نرمافزار توانمندسازی شناختی»، «بازتوانی شناختی»، «تمرین شناختی»، «دقت»، «توجه»، «تمرکز» و معادلهای انگلیسی آنها انجام شد. نمونهگیری به روش هدفمند و بر اساس معیارهای ورود و خروج از پیش تعریفشده صورت گرفت و در نهایت 15 مقاله واجد شرایط وارد مطالعه شدند. دادههای استخراجشده با استفاده از نرمافزار اکسل طبقهبندی، خلاصهسازی و بهصورت تحلیل توصیفی گزارش شد.
یافتهها: یافتههای این مرور نظاممند نشان داد که نرمافزار توانمندسازی شناختی کاپیتانلاگ در اغلب مطالعات، موجب بهبود دقت، توجه، حافظه فعال و برخی کارکردهای اجرایی در جمعیتهای مختلف از جمله دانشآموزان دارای اختلالات یادگیری، سالمندان، بزرگسالان مبتلا به ADHD و بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس شده است. با این حال، میزان اثربخشی این نرمافزار بر اساس نوع جامعه آماری، متغیر هدف و ماهیت مداخله مقایسهشونده متفاوت بود؛ بهگونهای که در برخی مطالعات، کاپیتانلاگ اثربخشی مشابه یا کمتر از سایر مداخلات شناختی نشان داد. همچنین، شواهد موجود حاکی از پایداری نسبی اثرات در پیگیریهای کوتاهمدت بود، اما محدودیتهایی مانند حجم نمونه کوچک، ناهمگونی پروتکلهای مداخله و کمبود پیگیری بلندمدت، ضرورت انجام مطالعات دقیقتر و استانداردتر را برجسته میسازد.
نتیجهگیری: برآیند شواهد نشان میدهد که نرمافزار کاپیتانلاگ میتواند بهعنوان مداخلهای رایانهمحور و نسبتاً مؤثر برای ارتقای دقت، توجه و برخی کارکردهای شناختی بهکار رود، اما میزان اثربخشی آن وابسته به ویژگیهای جمعیت هدف، نوع متغیر شناختی و ساختار پروتکل مداخله است. با توجه به ناهمگونی روششناختی مطالعات و محدودیت پیگیریهای بلندمدت، استفاده بالینی و آموزشی از این نرمافزار باید با ارزیابی تخصصی و طراحی پژوهشهای دقیقتر، استانداردتر و دارای حجم نمونه بزرگتر همراه باشد.
واژههای کلیدی: نرمافزار توانمندسازی شناختی، کاپیتانلاگ، بازتوانی شناختی، دقت، توجه، مرور سیستماتیک.
فهرست منابع
1. پیمان، ساره. (1404). اثربخشی نرمافزار توانبخشیشناختی کاپیتانلاگ بر توجه-تمرکز و حافظه فعال سالمندان. روانشناسی پیری، 11(3)، 371–390. https://doi.org/10.22126/jap.2025.13117.1889
2. دلشاد علی، کاظمی آمنه سادات. بررسی اثربخشی نرمافزار توانبخشی شناختی کاپیتان لاگ بر انعطافپذیری شناختی بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس شهر تهران. فصلنامه علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی تهران. ۱۴۰۲; ۳۳ (۴) :۳۸۱-۳۹۲. doi:10.61186/iau.33.4.381
3. رحمانیان مهدیه، آگاه هریس مزگان، عبدالحسینی امیر، رفیعی پور امین، دهبانی رضوان.(1403). اثر توانبخشی شناختی نرم افزار کاپتان لاگ بر توجه و حافظه فعال ( دیداری/ فضایی و شنیداری) بزرگسالان مبتلا به اختلال نقص توجه همراه با بیش فعالی. فصلنامه روانشناسی شناختی،۱۲ (۱) :۴۶-۶۰. http://jcp.khu.ac.ir/article-1-3805-fa.html
4. شیخالاسلامی، علی.، سیداسماعیلی قمی، نسترن.، و بشیرگنبدی، سپیده. (1401). اثربخشی مداخلهی رایانه-محور کاپیتانلاگ بر عملکرد برنامهریزی-سازماندهی دانشآموزان با اختلال یادگیری خاص. مطالعات روانشناسی تربیتی، 19(47)، 53–67. https://doi.org/10.22111/jeps.2022.7039
5. عسکری زهرا، رحیمی طاقانکی چنگیز.(1404). بررسی اثربخشی نرم افزار توانبخشی شناختی کاپیتان لاگ بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس. نشریه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی البرز؛ ۱۵ (۱) :۳۲-۴۳ . http://aums.abzums.ac.ir/article-1-1917-fa.html
6. مللی، مریم.، امیریمجد، مجتبی.، تجلی، پریسا.، و موللی، گیتا. (1402). مقایسه اثربخشی نرمافزار شناختی کاپیتانلاگ و بسته توانبخشی شناختی پارس بر حافظه فعال شنیداری و دیداری دانشآموزان دبستانی دارای آسیب شنوایی با کاشت حلزون. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 7(2)، 270–283. https://www.islamiilife.com/article_184586.html
7. یزدانبخش کامران، آذرنیا اکرم.(1402). اثربخشی توانبخشی شناختی بر بهبود تواناییهای شناختی سالمندان. سالمند: مجله سالمندی ایران؛ ۱۸ (۱) :۳۲-۴۵.doi:10.32598/sija.2022.3258.1
8. Asaadi, S., Kohansal, L., Ghayedi, Z., Ghayedi, Z., & Jamshidi Goharrizi, F. (2024). Discussing the effectiveness of brain exercise and Captain’s Log computerized cognitive rehabilitation on cognitive avoidance and executive function in students with specific learning disorders. Advances in Cognitive Science, 25(4), 48–66. https://doi.org/10.30514/icss.25.4.48
9. Askari Z, Rahimi Taghanaki C.(2026). Investigating the effectiveness of Captain's Log cognitive rehabilitation software on the quality of life of patients with multiple sclerosis. aumj; 15 (1) :32-43 (in Persian). http://aums.abzums.ac.ir/article-1-1917-fa.html
10. Becker, S. P., Epstein, J. N., Burns, G. L., Mossing, K. W., Schmitt, A. P., Fershtman, C. E., ... & Tamm, L. (2022). Academic functioning in children with and without sluggish cognitive tempo. Journal of School Psychology, 95, 105-120.doi: 10.1016/j.jsp.2022.10.001
11. Braaten, E. B., Ward, A. K., Forchelli, G., Vuijk, P. J., Cook, N. E., McGuinness, P., Lee, B. A., Samkavitz, A., Lind, H., O’Keefe, S. M., & Doyle, A. E. (2020). Characteristics of child psychiatric outpatients with slow processing speed and potential mechanisms of academic impact. European Child & Adolescent Psychiatry, 29(10), 1453–1464. https://doi.org/10.1007/s00787-019-01455-w
12. Delshad A, Kazemi A. Investigating the effectiveness of Captain’s Log cognitive rehabilitation software on the cognitive flexibility of patients with multiple sclerosis in Tehran. MEDICAL SCIENCES 2023; 33 (4) :381-392. (in Persian). doi:10.61186/iau.33.4.381
13. Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750
14. Donders, J., Hunter, S. J., Jaekel, J., et al. (Eds.). (2018). Neuropsychological conditions across the lifespan. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316996751
15. Dostal, M., Chmelařová, D., Fiala, L., & Lenz, J. (2020). Intensive computer-assisted cognitive rehabilitation in persons with multiple sclerosis: Results of a 12-week randomized study. Czech and Slovak Neurology and Neurosurgery.doi: 10.14735/amcsnn2020408
16. Draheim, C., Pak, R., Draheim, A. A., & Engle, R. W. (2022). The role of attention control in complex real-world tasks. Psychonomic Bulletin & Review, 29(4), 1143–1197. https://doi.org/10.3758/s13423-021-02052-2
17. Etemadzadeh, M., Hooman, F., & Makvandi, B. (2023). Effects of computer-based rehabilitation therapy on anxiety and attention in children with specific learning disorders. Journal of Pediatric Perspectives, 11(4), 17618–17627. https://doi.org/10.22038/ijp.2023.71544.5234
18. Ezeamama, A. E., Sikorskii, A., Sankar, P. R., Nakasujja, N., Ssonko, M., Kaminski, N. E., Guwatudde, D., Boivin, M. J., & Giordani, B. (2020). Computerized cognitive rehabilitation training for Ugandan seniors living with HIV: A validation study. Journal of Clinical Medicine, 9(7), 2137. https://doi.org/10.3390/jcm9072137
19. Fisher, A. V. (2019). Selective sustained attention: A developmental foundation for cognition. Current Opinion in Psychology, 29, 248–253. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2019.06.002
20. Gates, N. J., Rutjes, A. W. S., Di Nisio, M., Karim, S., Chong, L.-Y., March, E., Martínez, G., & Vernooij, R. W. M. (2020). Computerised cognitive training for 12 or more weeks for maintaining cognitive function in cognitively healthy people in late life. Cochrane Database of Systematic Reviews, (2), CD012277. https://doi.org/10.1002/14651858.CD012277.pub3
21. Gnanavel, S., Sharma, P., Kaushal, P., & Hussain, S. (2019). Attention deficit hyperactivity disorder and comorbidity: A review of literature. World Journal of Clinical Cases, 7(17), 2420–2426. https://doi.org/10.12998/wjcc.v7.i17.2420
22. Huang, Y. Q., Hothi, H., Weiss, S., Hoang, P., McGowan, J., Bier, N., Straus, S. E., & Watt, J. A. (2025). Interventions to improve cognitive outcomes in older adults with traumatic brain injury and association between social determinants of health and intervention effectiveness: A scoping review. Canadian Geriatrics Journal, 28(4), 382–395. https://doi.org/10.5770/cgj.28.868
23. Hulsbosch, A.-K., Van der Oord, S., & Tripp, G. (2025). Academic achievement in children with ADHD: The role of processing speed and working memory. Research on Child and Adolescent Psychopathology, 53, 1469–1484.doi:10.1007/s10802-025-01346-6
24. Kazazi, L., Shati, M., Mortazavi, S. S., Nejati, V., & Foroughan, M. (2021). The impact of computer-based cognitive training intervention on the quality of life among elderly people: A randomized clinical trial. Trials, 22, 51. https://doi.org/10.1186/s13063-020-05008-4
25. Khodaei, M., Jafar Tabatabaei, T. S., Shahabizadeh, F., & Soltanikouhbanani, S. (2024). Effectiveness of software cognitive empowerment training and perceptual-motor skills reconstruction program training on social interest and emotional self-regulation. Avicenna Journal of Neuro Psycho Physiology, 11(2), 65–73. https://doi.org/10.32592/ajnpp.2024.11.2.104
26. Kida, T., Tanaka, E., & Kakigi, R. (2017). Attention as a determinant of task performance: From basics to applications. The Journal of Physical Fitness and Sports Medicine, 6(2), 59–64. https://doi.org/10.7600/jpfsm.6.59
27. Kim, H. S., Lim, K.-B., Yoo, J., Kim, Y. W., Lee, S. W., Son, S., Kim, C., & Kim, J. (2021). The efficacy of computerized cognitive rehabilitation in improving attention and executive functions in acquired brain injury patients, in acute and postacute phase. European Journal of Physical and Rehabilitation Medicine, 57(4), 551–559. https://doi.org/10.23736/S1973-9087.21.06497-2
28. Maleli, M., Amiri Majd, M., Tajalli, P., & Molali, G. (2023). Comparison of the effectiveness of Captain’s Log cognitive software and Pars cognitive rehabilitation package on auditory and visual working memory of elementary school students with hearing impairment and cochlear implant. Islamic Lifestyle with Health Axis, 7(2), 270–283. (in persian). https://www.islamiilife.com/article_184586.html
29. Mostafaei, S., Gholami Tooranposhti, M., Ranjbaripour, T., & Nasrollahi, B. (2026). Comparison of the effectiveness of Captain’s Log computerized cognitive rehabilitation and CogniPlus cognitive rehabilitation software on working memory and cognitive accuracy in male elementary school students with dyslexia. Iranian Journal of Neurodevelopmental Disorders; 4(4); 1-11. https://maherpub.com/index.php/jndd/article/view/590
30. Orgeta, V., McDonald, K. R., Poliakoff, E., Hindle, J. V., Clare, L., & Leroi, I. (2020). Cognitive training interventions for dementia and mild cognitive impairment in Parkinson’s disease. Cochrane Database of Systematic Reviews, (2), CD011961. https://doi.org/10.1002/14651858.CD011961.pub2
31. Pei, H., Shunshan, S., Can, L., & Haiying, X. (2025). A meta-analysis of the effect of computerized cognitive training on cognitive function in patients with multiple sclerosis. Multiple Sclerosis and Related Disorders, 104, 106744. https://doi.org/10.1016/j.msard.2025.106744
32. Peyman, S. (2025). The effectiveness of Captain’s Log cognitive rehabilitation software on attention-concentration and working memory in older adults. Journal of Aging Psychology, 11(3), 371–390. (in Persian). https://doi.org/10.22126/jap.2025.13117.1889
33. Rahmani, M., Rahimian Boogar, I., Talepasand, S., & Nokani, M. (2020). Comparing the effectiveness of computer-based, manual-based, and combined cognitive rehabilitation on cognitive functions in relapsing-remitting multiple sclerosis patients. Basic and Clinical Neuroscience, 11(1), 99–110. https://doi.org/10.32598/bcn.9.10.430
34. Rahmanian M, Aghah Haris M, abdolhoseini A, dehbani R. (2024). Effectiveness of Captain Log cognitive rehabilitation software on attention and visual spatial and auditory active memory of adults with attention deficit hyperactivity disorder. CPJ; 12 (1) :46-60 ( in Persian). http://jcp.khu.ac.ir/article-1-3805-fa.html
35. Sheykholreslami, A., Seyedesmaili Ghomi, N., & Bashir Gonbadi, S. (2022). The effectiveness of captain log computer-based intervention on planning-organizing performance of students with special learning disabilities. Journal of Educational Psychology Studies, 19(47), 53–67. (in Persian). https://doi.org/10.22111/jeps.2022.7039
36. Snijder, J.-P., Tang, R., Bugg, J. M., Conway, A. R. A., & Braver, T. S. (2024). On the psychometric evaluation of cognitive control tasks: An investigation with the Dual Mechanisms of Cognitive Control (DMCC) battery. Behavior Research Methods, 56, 1604–1639. https://doi.org/10.3758/s13428-023-02111-7
37. Steiner, N. J., Sheldrick, R. C., Gotthelf, D., & Perrin, E. C. (2011). Computer-based attention training in the schools for children with attention deficit/hyperactivity disorder: A preliminary trial. Clinical Pediatrics, 50(7), 615–622. https://doi.org/10.1177/0009922810397887
38. Tan, X., Wang, K., Sun, W., Li, X., Wang, W., & Tian, F. (2024). A review of recent advances in cognitive-motor dual-tasking for Parkinson’s disease rehabilitation. Sensors, 24(19), 6353. https://doi.org/10.3390/s24196353
39. Wong, E. H., Rosales, K. P., & Looney, L. (2023). Improving cognitive abilities in school-age children via computerized cognitive training: examining the effect of extended training duration. Brain sciences, 13(12), 1618.doi: 10.3390/brainsci13121618
40. Yazdanbakhsh K, Azarnia A. (2023). The Effectiveness of Cognitive Rehabilitation on Improving the Cognitive Abilities of the Elderly. Salmand: Iranian Journal of Ageing 2023; 18 (1) :32-45. (in Persian). doi:10.32598/sija.2022.3258.1
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)