اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر تروماهای دوران کودکی، نشخوار فکری و خودبیمارانگاری در بیماران مبتلا به اختلال وحشت‌زدگی

بهارلو, هیوا; واتسون, پیتر; باقری شیخانگفشه, فرزین; صوابی نیری, وحید; فراهانی, حجت اله

doi:10.66224/jps.25.161.2

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 25، شماره 161 - ( تابستان 1405(مرداد)، 1405 ) جلد 25 شماره 161 صفحات 12-1 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.66224/jps.25.161.2

Mendeley

Zotero

RefWorks

Baharloo H, Watson P, Bagheri Sheykhangafshe F, Savabi Niri V, Farahani H. (2026). The Effectiveness of Cognitive Behavioral Therapy on Childhood Trauma, Rumination, and Hypochondriasis in Patients with Panic Disorder. Journal of Psychological Science. 25(161), : 2 doi:10.66224/jps.25.161.2
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3545-fa.html

بهارلو هیوا، واتسون پیتر، باقری شیخانگفشه فرزین، صوابی نیری وحید، فراهانی حجت اله.(1405). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر تروماهای دوران کودکی، نشخوار فکری و خودبیمارانگاری در بیماران مبتلا به اختلال وحشت‌زدگی مجله علوم روانشناختی 25 (161) :12-1 10.66224/jps.25.161.2

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3545-fa.html

اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر تروماهای دوران کودکی، نشخوار فکری و خودبیمارانگاری در بیماران مبتلا به اختلال وحشت‌زدگی

هیوا بهارلو

، پیتر واتسون

، فرزین باقری شیخانگفشه^*

، وحید صوابی نیری

، حجت اله فراهانی

گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. ، farzinbagheri73@gmail.com

چکیده: (400 مشاهده)

زمینه: اختلال وحشت‌زدگی یک اختلال روان‌شناختی مزمن و ناتوان‌کننده است که با حملات مکرر و غیرمنتظره وحشت‌زدگی مشخص می‌شود و می‌تواند عملکرد فرد را به‌طور قابل‌توجهی مختل کند. درمان شناختی-رفتاری یکی از مداخلات پیشرو و مبتنی بر شواهد است که به‌طور ویژه برای اصلاح الگوهای فکری ناسازگار و کاهش علائم مرتبط با این اختلال طراحی شده است.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر تروماهای دوران کودکی، نشخوار فکری و خودبیمارانگاری در بیماران مبتلا به اختلال وحشت‌زدگی انجام شد.
روش: پژوهش حاضر از طرح نیمه‌آزمایشی با ساختار پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل استفاده کرد. جامعه آماری شامل بیمارانی با علائم وحشت‌زدگی بود که در سال ۲۰۲۵ به کلینیک‌های روان‌شناختی و مراکز درمانی شهر مشهد مراجعه کرده بودند. با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس، ۳۶ شرکت‌کننده انتخاب و به‌صورت تصادفی در گروه آزمایش (۱۸ نفر) یا گروه کنترل (۱۸ نفر) جایگزین شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه حمله حاد وحشت‌زدگی (دیلون و همکاران، ۱۹۸۷)، پرسشنامه تروماهای دوران کودکی (برنشتاین و همکاران، ۲۰۰۳)، پرسشنامه نشخوار فکری (نولن-هوکسما و مورو، ۱۹۹۱) و پرسشنامه خودبیمارانگاری (اوانز، ۱۹۸۰) جمع‌آوری شد. شرکت‌کنندگان گروه آزمایش ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای درمان شناختی-رفتاری را بر اساس پروتکل مارچند و همکاران (۲۰۱۸) دریافت کردند. تحلیل آماری با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و نرم‌افزار آماری نسخه ۳۰ انجام شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که درمان شناختی-رفتاری به‌طور معناداری موجب کاهش آزار جسمانی (32/54=F)، آزار هیجانی (35/54=F)، غفلت جسمانی (18/56=F)، غفلت هیجانی (91/53=F)، آزار جنسی (22/47=F)، نشخوار فکری (11/64=F) و خودبیمارانگاری (75/70=F) در بیماران مبتلا به اختلال وحشت‌زدگی شد (01/0>P).
نتیجه گیری: یافته‌های این پژوهش بر اثربخشی درمان شناختی-رفتاری در کاهش پیامدهای روان‌شناختی بلندمدت و اشتغال‌های ذهنی ناسازگار در افراد مبتلا به اختلال وحشت‌زدگی تأکید دارد. این مداخله با هدف قرار دادن مؤلفه‌های مرتبط با تروماهای دوران کودکی و گرایش‌های نشخوار فکری، می‌تواند به‌عنوان یک مداخله بالینی مؤثر در کاهش پریشانی مرتبط با علائم و تقویت سازگاری روان‌شناختی این بیماران مورد استفاده قرار گیرد.

شماره‌ی مقاله: 2

واژه‌های کلیدی: درمان شناختی-رفتاری، تروماهای دوران کودکی، نشخوار فکری، خودبیمارانگاری، اختلال وحشت‌زدگی

متن کامل [PDF 797 kb] (276 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: عمومى
دریافت: 1405/3/15 | پذیرش: 1405/4/31 | انتشار: 1405/5/1

فهرست منابع

1. Atik, E., Kalde, J., Stricker, J., Schückes, M., Neudeck, P., Pietrowsky, R., & Pittig, A. (2026). Advancing CBT for panic disorder and agoraphobia by integrating a digital intervention into treatment: a pilot randomized controlled trial. Cognitive Behaviour Therapy, 55(3), 351-371. https://doi.org/10.1080/16506073.2025.2503834

2. Arnfred, B., Zeka, F., Hjorthøj, C., Christensen, C. W., Moeller, K. S., Pedersen, M. Ø., ... & Nordentoft, M. (2025). Group Cognitive Behavioral Therapy With Virtual Reality Exposure Versus In-Vivo Exposure for Social Anxiety Disorder and Agoraphobia: Underpowered Results From the SoREAL Pragmatic Randomized Clinical Trial. JMIR mental health, 12(1), e73815. https://doi.org/10.2196/73815

3. Bernstein, D. P., Stein, J. A., Newcomb, M. D., Walker, E., Pogge, D., Ahluvalia, T., ... & Zule, W. (2003). Development and validation of a brief screening version of the Childhood Trauma Questionnaire. Child abuse & neglect, 27(2), 169-190. https://doi.org/10.1016/S0145-2134(02)00541-0

4. Bjarke, J., Gjestad, R., & Nordgreen, T. (2025). Effectiveness of general practitioner referral versus self-referral pathways to guided internet-delivered cognitive behavioral therapy for depression, panic disorder, and social anxiety disorder: naturalistic study. JMIR mental health, 12, e68165. https://doi.org/10.2196/68165

5. Bagheri Sheykhangafshe, F., Haghighat Bayan, N., Baheri, M., Savabi Niri, V., & Esrafilian, F. (2024). The Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy on Sense of Coherence, Social Support, and Spiritual Well-being in Students with Post-Traumatic Stress Disorder. The International Journal of Humanities, 31(4), 70-91. https://doi.org/10.48311/eijh.31.4.70

6. Carpita, B., Bonelli, C., Parri, F., Cerofolini, G., Pronestì, C., Nardi, B., ... & Dell'Osso, L. (2026). Which panic-agoraphobic symptoms could be associated with the presence of autistic traits among patients with panic disorder?. CNS spectrums, 31(1), e12. https://doi.org/10.1017/S1092852925000240

7. Chen, A., & Wang, X. (2025). Research on the influence mechanism of health anxiety on hypochondriasis in older adults from the perspective of digital health literacy theory: mediated by information search. Frontiers in Public Health, 13, 1672145. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1672145

8. Dell’Osso, L., Amatori, G., Bonelli, C., Nardi, B., Massimetti, E., Cremone, I. M., & Carpita, B. (2024). Panic-agoraphobic symptoms in adults with ASD: The role of ruminative thinking and inflexibility. CNS spectrums, 29(5), 369-375. https://doi.org/10.1017/S1092852924000282

9. Dillon, D. J., Gorman, J. M., Liebowitz, M. R., Fyer, A. J., & Klein, D. F. (1987). Measurement of lactate-induced panic and anxiety. Psychiatry research, 20(2), 97-105. https://doi.org/10.1016/0165-1781(87)90002-3

10. Efron, G., & Wootton, B. M. (2021). Remote cognitive behavioral therapy for panic disorder: A meta-analysis. Journal of Anxiety Disorders, 79, 102385. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2021.102385

11. Evans, C. H. (1980). Understanding yourself (Upgraded ed., p. 87). Signet Publications. https://www.amazon.com/Understanding-Yourself-Signet-Christopher-Evans/dp/0451134532

12. Gerdan, G. (2025). Exploring the role of contrast avoidance, worry, and rumination in the relationship between intolerance of uncertainty, generalized anxiety disorder, and panic disorder symptoms in a clinical sample. Current Psychology, 44(7), 6362-6375. https://doi.org/10.1007/s12144-025-07641-1

13. Hannah, K., Marie, K., Olaf, H., Stephan, B., Andreas, D., Wilson Michael, L., ... & Peter, D. (2023). The global economic burden of health anxiety/hypochondriasis-a systematic review. BMC Public Health, 23(1), 2237. https://doi.org/10.1186/s12889-023-17159-5

14. Hong, A., Wu, C., Yang, C., Zhou, S., Liu, X., Su, S., & Wang, Z. (2025). Effects of childhood trauma on brain gray matter volume in patients with panic disorder. Journal of Affective Disorders, 381, 224-232. https://doi.org/10.1016/j.jad.2025.03.196

15. Jung, H. W., Jang, K. W., Nam, S., Kim, A., Lee, J., Ahn, M. E., ... & Roh, D. (2025). Digital cognitive behavioral therapy for panic disorder and agoraphobia: A meta-analytic review of clinical components to maximize efficacy. Journal of Clinical Medicine, 14(5), 1771. https://doi.org/10.3390/jcm14051771

16. Kay, S. J., Keefe, J. R., Milrod, B. L., & Barber, J. P. (2024). Childhood trauma and panic disorder: the impact of history of child abuse on illness severity and treatment response. American journal of psychotherapy, 77(3), 112-118. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.20230060

17. Lim, J., Kim, H., Yang, C., Moon, H., Kim, Y., Ahn, J., ... & Kim, S. J. (2026). Direct and indirect associations of hypochondriasis with suicidality in psychiatric outpatients: mediating roles of anxiety and depression. Frontiers in Psychiatry, 17, 1796129. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2026.1796129

18. Liu, J., Shi, Y., Xie, S., Xing, L., Wang, L., Li, W., & Zhao, X. (2025). Meta-analysis of prospective longitudinal cohort studies on the impact of childhood traumas on anxiety disorders. Journal of Affective Disorders, 374, 443-459. https://doi.org/10.1016/j.jad.2025.01.067

19. Marchand, A., & Letarte, A. (2004). La peur d'avoir peur. Montréal, Quebec, Canada: Stanké. https://www.furet.com/media/pdf/feuilletage/9/7/8/2/2/5/3/1/9782253188285.pdf

20. Mataix-Cols, D., Isomura, K., Sidorchuk, A., Rautio, D., Ivanov, V. Z., Rück, C., ... & Fernández De La Cruz, L. (2024). All-cause and cause-specific mortality among individuals with hypochondriasis. JAMA Psychiatry, 81(3), 284-291. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2023.4744

21. Miqdadi, A. I., Chan, C. M., Alhadidi, M., Yoong, T. L., & Hui, K. O. (2025). Assessing the level of panic symptoms, anxiety, and quality of life among people experiencing panic attacks. Journal of Psychosocial Nursing and Mental Health Services, 63(6), 39-48. https://doi.org/10.3928/02793695-20250217-05

22. Moshe-Cohen, R., Kivity, Y., Huppert, J. D., Barlow, D. H., Gorman, J. M., Shear, K., & Woods, S. W. (2024). Agreement in patient-therapist alliance ratings and its relation to dropout and outcome in a large sample of cognitive behavioral therapy for panic disorder. Psychotherapy Research, 34(1), 28-40. https://doi.org/10.1080/10503307.2022.2124131

23. Nolen-Hoeksema, S., & Morrow, J. (1991). A prospective study of depression and posttraumatic stress symptoms after a natural disaster: the 1989 Loma Prieta Earthquake. Journal of personality and social psychology, 61(1), 115. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.1.115

24. Oh, J., Jang, S., Kim, H., & Kim, J. J. (2020). Efficacy of mobile app-based interactive cognitive behavioral therapy using a chatbot for panic disorder. International journal of medical informatics, 140, 104171. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2020.104171

25. Orman, K., Sun, T., Uğur, K., & Kızılkaya, F. (2026). Cyberchondria and Anxiety Sensitivity in Patients with Panic Disorder: A Case–Control Study. Medicina, 62(4), 620. https://doi.org/10.3390/medicina62040620

26. Petwal, P., Sudhir, P. M., & Mehrotra, S. (2023). The role of rumination in anxiety disorders. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 41(4), 950-966. https://doi.org/10.1007/s10942-023-00513-2

27. Renner, V., Duhm, J., Lorenz, T., Joraschky, P., & Petrowski, K. (2026). Positive Side‐Effects of Psychotherapy: The Influence of Cognitive‐Behavioral Therapy on Self‐Concept in Patients With Panic Disorder. Journal of Clinical Psychology, 82(2), 180-188. https://doi.org/10.1002/jclp.70055

28. Sabatini, S., Dritschel, B., Rupprecht, F. S., Ukoumunne, O. C., Ballard, C., Brooker, H., ... & Clare, L. (2023). Rumination moderates the longitudinal associations of awareness of age-related change with depressive and anxiety symptoms. Aging & Mental Health, 27(9), 1711-1719. https://doi.org/10.1080/13607863.2023.2176820

29. Schwartz, R. A., McCarthy, K. S., Solomonov, N., Chambless, D. L., Milrod, B., & Barber, J. P. (2022). How does hostile resistance interfere with the benefits of cognitive–behavioral therapy for panic disorder? The role of therapist adherence and working alliance. Psychotherapy Research, 32(8), 972-983. https://doi.org/10.1080/10503307.2022.2044086

30. Stech, E. P., Lim, J., Upton, E. L., & Newby, J. M. (2020). Internet-delivered cognitive behavioral therapy for panic disorder with or without agoraphobia: a systematic review and meta-analysis. Cognitive behaviour therapy, 49(4), 270-293. https://doi.org/10.1080/16506073.2019.1628808

31. Strauss, A. Y., Halaj, A., Zalaznik, D., Fradkin, I., Katz, B. A., Zlotnick, E., ... & Huppert, J. D. (2022). Internet delivered guided cognitive behavioral self-help for panic disorder: An open trial and benchmarking study. Journal of Behavioral and Cognitive Therapy, 32(1), 73-83. https://doi.org/10.1016/j.jbct.2021.12.005

32. Tremblay, M. A., Denis, I., Turcotte, S., DeGrâce, M., Tully, P. J., & Foldes-Busque, G. (2023). Cognitive-behavioral therapy for panic disorder in patients with stable coronary artery disease: A feasibility study. Journal of clinical psychology in medical settings, 30(1), 28-42. https://doi.org/10.1007/s10880-022-09876-7

33. Wideburg, S., Voss, C., Ollmann, T. M., Kische, H., Pieper, L., & Beesdo-Baum, K. (2024). The DSM-5 panic attack specifier as a severity indicator in mental disorders–Findings from a cross-sectional epidemiological study among adolescents and young adults. Journal of Affective Disorders Reports, 15, 100696. https://doi.org/10.1016/j.jadr.2023.100696

34. Zainal, N. H., Hellberg, S. N., Kabel, K. E., Hotchkin, C. M., & Baker, A. W. (2023). Cognitive behavioral therapy (CBT) plus attention bias modification (ABM) reduces anxiety sensitivity and depressive symptoms in panic disorder: A pilot randomized trial. Scandinavian Journal of Psychology, 64(4), 390-400. https://doi.org/10.1111/sjop.12902

35. Zhang, J., Wiecaszek, P., Sami, S., & Meiser-Stedman, R. (2023). Association between panic disorder and childhood adversities: a systematic review and meta-analysis. Psychological medicine, 53(6), 2585-2595.