مقایسه اثربخشی مداخله مبتنی برآگاهی واج شناختی و نیمانیکس بر کارکردهای اجرایی و حل مسئله دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص

زارع, مرضیه; قاسمی, مسعود; صالحی, مهدیه

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 151 - ( پاییز 1404(مهر)، 1404 ) جلد 24 شماره 151 صفحات 150-133 | برگشت به فهرست نسخه ها

Mendeley

Zotero

RefWorks

zare M, ghasemi M, salehi M. (2025). Comparison of the efficacy of phonological awareness-based intervention and Neimannics on executive functions and problem-solving skills in students with specific learning disorders. Journal of Psychological Science. 24(151), 133-150.
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2804-fa.html

زارع مرضیه، قاسمی مسعود، صالحی مهدیه.(1404). مقایسه اثربخشی مداخله مبتنی برآگاهی واج شناختی و نیمانیکس بر کارکردهای اجرایی و حل مسئله دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص مجله علوم روانشناختی 24 (151) :150-133

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2804-fa.html

مقایسه اثربخشی مداخله مبتنی برآگاهی واج شناختی و نیمانیکس بر کارکردهای اجرایی و حل مسئله دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص

مرضیه زارع

، مسعود قاسمی^*

، مهدیه صالحی

استایار گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. ، ghassemi64@yahoo.com

چکیده: (1362 مشاهده)

زمینه: کارکردهای اجرایی و مهارت‌های حل مسئله در دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص نقش کلیدی در عملکرد تحصیلی آنها ایفا می‌کنند. پژوهش‌های گذشته نشان داده است که مداخلات مبتنی بر آگاهی واج‌شناختی و روش‌های شناختی-رفتاری مانند نیمانیکس می‌توانند به بهبود این توانایی‌ها کمک کنند. با این حال، تاکنون مقایسه سیستماتیک اثربخشی این دو نوع مداخله در بین این گروه خاص از دانش‌آموزان انجام نشده است.
هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی مداخله مبتنی برآگاهی واج شناختی و نیمانیکس بر کارکردهای اجرایی و حل مسئله دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص بود.
روش: روش پژوهش حاضر نیمهآزمایشی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشآموزان دارای اختلال یادگیری خاص شهر تهران در سال 1402 بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند 60 نفر انتخاب و بهصورت تصادفی 20 نفر در گروه آزمایش اول (مداخله مبتنی بر آگاهی واج شناختی) 20 نفر در گروه آزمایش دوم (مداخله مبتنی بر آموزش نیمانیکس) و 20 نفر در گروه گواه قرار گرفتند. ابزارهای گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه نقائص کارکردهای اجرایی کودکان و نوجوانان (بارکلی، 2012) و پرسشنامه حل مسئله (کسیدی و لانگ، 1996) بود. به گروه آزمایش تحت مداخله مبتنی بر آگاهی واج شناختی 13 جلسه 60 دقیقهای و برای گروه آزمایش تحت مداخله مبتنی بر آموزش نیمانیکس نیز 12 جلسه 60 دقیقهای ارائه شد. برای تجزیه و تحلیل دادهها از روشهای آماری تحلیل واریانس چندمتغیره در نرم افزار SPSS نسخه 27 استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد، بین میزان تأثیرگذاری دو روش مداخله مبتنی بر آگاهی واج شناختی و مداخله نیمانیکس بر کارکردهای اجرایی و راهبرد حلمسئله سازنده، راهبرد حلمسئله غیرانطباقی یا ناسازگارانه تفاوت معناداری وجود داشت (05/0>P) و میزان تأثیرگذاری روش مداخله نیمانیکس بر متغیرهای مذکور بیشتر از روش مداخله مبتنی بر آگاهی واج شناختی بود (05/0>P).
نتیجه‌گیری: استفاده از این روش به عنوان یک استراتژی درمانی می‌تواند به بهبود عملکرد تحصیلی این دانش‌آموزان کمک کند. پژوهش‌های آینده پیشنهاد می‌شود تا به بررسی طولانی‌مدت اثرات این مداخلات پرداخته و امکان ترکیب آنها را بررسی کنند.

واژه‌های کلیدی: آموزش آگاهی واج شناختی، آموزش نیمانیکس، کارکردهای اجرایی، حل مسئله، اختلال یادگیری

متن کامل [PDF 1268 kb] (441 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/11/7 | پذیرش: 1404/1/10 | انتشار: 1404/6/28

فهرست منابع

1. باعزت، فرید.، نادری، حمدالله. و ایزدی‌فرد، رامین.(1391) تأثیر آموزش آگاهی واج‌شناختی بر کاهش خطاهای املایی دانش‌آموزان دارای اختلال نوشتن. مجله علوم رفتاری، 6(1)،60- 55

2. پورحسین، احمد.، انتصار فومنی، غلام.؛ حجازی، م.؛ نریمانی، م. (1399). اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر مهارت حل مسئله و عزت نفس دانش آموزان پایه یازدهم مشکین شهر. روانشناسی مدرسه، 9(4)، 34-45.

3. حسن‌آبادی، حمیدرضا.، طیبی، راضیه.، و کدیور، پروین.(1398)کارآمدی آموزش چند مولفه ای دیکته نویسی در اختلال یادگیری اختصاصی دیکته: طرح آزمایشی تک آزمودنی. روان‌شناسی تحولی، 16، 175-200.

4. چاجی، شیرین.، ابراهیم‌پور، مجید.، پاکدامن، مجید.، و طاهری، حمید.(1400) بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر کارکردهای اجرایی در بهبود مولفه های مهارت حل مسئله دانش آموزان حساب نارساخوان پایه سوم. توانمندسازی کودکان استثنایی، 12(2)، 33-45.

5. نریمانی،محمد؛ مهاجری اول، نسترن و انصافی، الناز. (1395) بررسی اثربخشی نوروفیدبک در امواج مغزی، کارکردهای اجرایی و عملکرد ریاضی کودکان مبتلا به اختلال یادگیری خاص با اسپیسی‌فایر ریاضی. مجله‌ی ناتوانی‌های یادگیری، دوره‌ی 6، شماره‌ی 3، 142-122.

7. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5®). Washington, DC: American Psychiatric Association

8. Aravena, S., Tijms, J., Snellings, P., & van der Molen, M. W. (2016).Predicting responsiveness to intervention in dyslexia using dynamic assessment. Learning and Individual Differences, 49, 209-215.

9. Baddeley, A. (2012). Working memory: theories, models, and controversies.Annual review of psychology, 63, 1-29.

10. Baddeley, A.D. & Hitch. G.J.(1974) Working memory. In: Bower G, editor. The psychology of learning and motivation:Advances in research and theory. New York: Academic Press.

11. Baeler, J.S. & Snomen,L.(2013). Renewal: The anti-aging. Revolution Rodale Inc.

12. Barker, S. (2002). A prospective longitudinal investigation of social problem-solving appraisal on adjustment to university, stress, health and academic motivation and performance. Development of psychology, 35, 663-658.

13. Barkley, R. A. (2012). Executive functions: What they are, how they work, and why they evolved. New York: Guilford Press.

14. Barkley, RA. (2015). Attention- Deficit/ Hyperactivity Disorder. A Handbook for diagnosis and treatment. Newyork: Guilford press, 12(3), 145-150.

15. Bekteshi, S., Monbaliu, E., McIntyre, S., Saloojee, G., Hilberink, S.R., & Tatishvili, N.(2023). Towards functional improvement of motor disorders associated with cerebral palsy. Lancet Neurol. 2023; 22(3): 229–43.

16. Benallie, K. J., McClain, M. B., Bakner, K. E., Roanhorse, T., & Ha, J. (2021). Executive functioning in children with ASD+ ADHD and ASD+ ID: A systematic review. Res. Autism Spectr. Disord. 86:101807. doi: 10.1016/j.rasd.2021.101807

17. Blair, J. (2020) Using the technique of mindfulness in people with learning disabilities, Learning Disability Practice, 23(4).

18. Cairncross, M. & Miller, C. J. (2020), The effectiveness of mindfulness-based therapies for ADHD: a meta-analytic review, Journal of attention disorders, 24(5), 627-643.

19. Christian T. (2021). Measuring the Quantity and Quality of Explicit Instructional Interactions in an Empirically Validated Tier 2 KindergartenMathematics Intervention.Learning Disability Quarterly .2021, Vol. 44 (1), P.p: 50–62.

20. Diamond, A. (2020). “Chapter 19 - Executive functions,” in Handbook of Clinical Neurology, Vol. 173, eds A. Gallagher, C. Bulteau, D. Cohen, and J. L. Michaud (Amsterdam: Elsevier), 225–240. doi: 10.1016/B978-0-444-64150-2.00020-4

21. Favieri, F., Forte, G., Pazzaglia, M., Chen, E. Y., and Casagrande, M. (2022). High-level executive functions: A possible role of sex and weight condition in planning and decision-making performances. Brain Sci. 12:149. doi: 10.3390/brainsci12020149

22. Ferin, C. (2017). Left anterior prefrontal activation increases with demands to recall specific perceptual information. Journal of Neuroscience, 20, 108-119.

23. Filippello, P., Marino,F., Spadaro, L., & Sorrenti,L. (2013). Learning disabilities and social problem solving skills .Mediterranean Journal of Clinical Psychology, 1(2), 911-923.

24. Fong, H., & Soni, A. (2022). A systematic review on test anxiety in children and young people with learning difficulties. Journal of Support for Learning, 37(1), 21-43. https://doi.org/10.1111/1467-9604.12393.

25. Lara-Díaz, M.F., Beltrán Rojas, J.C. & Aponte Rippe, Y. (2024) Visual attention and phonological processing in children with developmental language disorder. Front. Commun. 9:1386279. doi: 10.3389/fcomm.2024.1386279

26. Lee,R., Rowe, J. W. & Kahn. R. L. (2020). The future of aging. New York: Contemporay longterm Cave.

27. Luan, X., Kawasaki, Y., Chen, Q. and Sugimori, E. (2022).Mental-Imagery-Based Mnemonic Training: A New Kind of Cognitive Training. Front. Psychol. 12:740829. doi: 10.3389/fpsyg.2021.740829

28. Mammarella C, Lucangeli D, Cornoldi C.(2015). Spatial Working Memory and Arithmetic deficits in Children With Nonverbal Learning Difficulties. Journal of LearningDisabilities. 431: 455.

29. Maughan, B., Messer, J., Collishaw, S., Pickles, A., Snowling, M., Yule, W., & Rutter, M. (2019). Persistence of literacy problems: spelling in adolescence and at mid‐life. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 50(8), 893-901.

30. Moura, O., Simões, M. R. & Pereira, M. (2018). Executive Functioning in Children with Developmental Dyslexia. Clin Neuropsychol, 28(1), 20-41.

31. Pamungkas, N.A. (2021). The Effects of Wordle Media on Students Vocabulary Mastery. JETAL: Journal of English Teaching & Applied Linguistic.

32. Peters, J. (2020). Transition Skills of First-Year College Students with Learning Disabilities. Ed.D, Walden University.

33. Reynolds, C. R. J. Vannest, J.K & Fletcher-Janzen, E. (2013). Encyclopedia of special education: A reference for the education of children, adolescents, and adults with disabilities and other exceptional individuals (Vol. 3). John Wiley & Sons.

34. Sainio, P. J., Eklund, K. M., Ahonen, T. P., & Kiuru, N. H. (2019). The role of learning difficulties in adolescents’ academic emotions and academic achievement. Journal of Learning Disabilities, 52(4), 287–298.

35. San, M. K. (2020). Confabulation. In 1. Grafman & F. Boller, Handbook 0/ neuropsychology (2nd Ed.) 2 Memory and Its Disorders, L. S. Cermak (Ed.), 359-383.

36. Schachter, R. E., Flynn, E. E., Napoli, A. R., & Piasta, S. B. (2020). Teachers’ perspectives on year two implementation of a kindergarten readiness assessment. Early Education and Development, 31(5), 778-795.

37. Schechter, R. L. & Lynch, A. D. (2023). Phonological Awareness Lesson Library with Phonics Chip Kit and Phonological Awareness Screener for Intervention: Fall 2021 - Fall 2022, Grades K-1 efficacy study. Learning Experience Design (LXD) Research

38. Viktorin,J., & Loosová, L.(2020). Teachers’ Awareness of the Development of Perceptual Motor Functions in Pupils with Mild Intellectual Disabilities at a Primary School in the Czech Republic , Multidisciplinary Journal of School Education,9, (2), 18, Facing Educational Challenges

39. Viktorin, J. (2022). Social Barriers of Pupils and Students with Specific Learning Disabilities. Multidisciplinary Journal of School Education, 11(1 (21), 171-188. https://doi.org/10.35765/mjse.2022.1121.09

40. Vural, P. I. & Aslan, E. (2019), Emotional freedom techniques and breathing awareness to reduce childbirth fear: A randomized controlled study, Complementary therapies in clinical practice, 35, 224-231.

41. Wiemers, E. A., Redick, T. S., & Morrison, A. B. (2019). The influence of individual differences in cognitive ability on working memory training gains. J. Cognit. Enhancement. 3, 174–185. doi: 10.1007/s41465-018-0111-2

42. Zhang, X., Räsänen, P., Koponen, T., Aunola, K., Lerkkanen, M. K., & Nurmi, J. E. (2020). Early cognitive precursors of children's mathematics learning disability and persistent low achievement: A 5‐ year longitudinal study. Child development, 91(1), 7-27.