آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
تابستان 1405(تیر)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی، کاشان، ایران. ، z_zanjani2005@yahoo.com
چکیده: (45 مشاهده)
زمینه: نوجوانان دارای کمتوانی هوشی تحولی غالباً با نقص در کارکردهای اجرایی مواجهاند که میتواند بر مهارتهای ارتباطی و عملکردهای تحصیلی آنان تأثیر منفی بگذارد. پژوهشها نشان میدهند کارکردهای اجرایی با تنظیم تعاملات اجتماعی، یادگیری و موفقیت تحصیلی ارتباط معنادار دارند، اما نتایج مطالعات موجود پراکنده و ناهمگون است. ازاینرو، فقدان یک مرور سیستماتیک و فراتحلیل جامع برای تعیین اندازه اثر واقعی این متغیرها، ضرورت انجام پژوهش حاضر را آشکار میسازد.
هدف: پژوهش حاضر باهدف مرور سیستماتیک و فراتحلیل تأثیر کارکردهای اجرایی بر مهارتهای ارتباطی و عملکردهای تحصیلی نوجوانان دارای کم توانایی هوشی تحولی انجام شد.
روش: این پژوهش بهصورت مرور سیستماتیک و فراتحلیل همزمان انجام شد. مطالعات مرتبط با موضوع پژوهش در فاصله زمانی 1393 تا 1403 با استفاده از پایگاههای علمی معتبر داخلی (جهاد دانشگاهی و مگیران) و خارجی (اسکوپوس، پاب مد، گوگل اسکولار، اشپرینگر) و کلیدواژههای مرتبط جستجو و بر اساس ملاکهای ورود و خروج، درنهایت 9 پژوهش مورد واکاوی و ارزیابی قرار گرفتند. تحلیل دادهها با استفاده از نسخه سوم نرمافزار جامع فراتحلیل انجام شد.
یافتهها: نتایج بهدستآمده، اندازه اثر ترکیبی بهدستآمده 16/0 و در سطح معنیداری 001/0 بود؛ که بر اساس معیار تفسیر اندازه اثر کوهن، یک اندازه اثر بزرگ محسوب میشود. بهعبارتدیگر، شواهد موجود نشان داد که کارکردهای اجرایی میتوانند عملکرد تحصیلی را از طریق دو مسیر خاص، یعنی رفتارهای مرتبط با یادگیری و شناختهای مرتبط با یادگیری، بهبود بخشند. همچنین با بهبود کارکردهای اجرایی، سطح عملکرد تحصیلی نیز بهبود مییابد. نتایج فراتحلیل اعتبار آماری بالایی را نشان داد و شواهدی مبنی بر سوگیری انتشار وجود نداشت و قابلیت اطمینان نتایج را تقویت کرد.
نتیجهگیری: بررسی آموزش کارکردهای اجرایی در کودکان دچار کم توانایی هوشی تحولی، بر پیشگیری از بروز مشکلات در مهارتهای ارتباطی و بهبود عملکرد تحصیلی و متعاقباً، جلوگیری از افزایش ناکامی در میان چنین کودکانی و به خطر افتادن آینده فردی و کاری آنها در بزرگسالی تأثیرگذار است.
هدف: پژوهش حاضر باهدف مرور سیستماتیک و فراتحلیل تأثیر کارکردهای اجرایی بر مهارتهای ارتباطی و عملکردهای تحصیلی نوجوانان دارای کم توانایی هوشی تحولی انجام شد.
روش: این پژوهش بهصورت مرور سیستماتیک و فراتحلیل همزمان انجام شد. مطالعات مرتبط با موضوع پژوهش در فاصله زمانی 1393 تا 1403 با استفاده از پایگاههای علمی معتبر داخلی (جهاد دانشگاهی و مگیران) و خارجی (اسکوپوس، پاب مد، گوگل اسکولار، اشپرینگر) و کلیدواژههای مرتبط جستجو و بر اساس ملاکهای ورود و خروج، درنهایت 9 پژوهش مورد واکاوی و ارزیابی قرار گرفتند. تحلیل دادهها با استفاده از نسخه سوم نرمافزار جامع فراتحلیل انجام شد.
یافتهها: نتایج بهدستآمده، اندازه اثر ترکیبی بهدستآمده 16/0 و در سطح معنیداری 001/0 بود؛ که بر اساس معیار تفسیر اندازه اثر کوهن، یک اندازه اثر بزرگ محسوب میشود. بهعبارتدیگر، شواهد موجود نشان داد که کارکردهای اجرایی میتوانند عملکرد تحصیلی را از طریق دو مسیر خاص، یعنی رفتارهای مرتبط با یادگیری و شناختهای مرتبط با یادگیری، بهبود بخشند. همچنین با بهبود کارکردهای اجرایی، سطح عملکرد تحصیلی نیز بهبود مییابد. نتایج فراتحلیل اعتبار آماری بالایی را نشان داد و شواهدی مبنی بر سوگیری انتشار وجود نداشت و قابلیت اطمینان نتایج را تقویت کرد.
نتیجهگیری: بررسی آموزش کارکردهای اجرایی در کودکان دچار کم توانایی هوشی تحولی، بر پیشگیری از بروز مشکلات در مهارتهای ارتباطی و بهبود عملکرد تحصیلی و متعاقباً، جلوگیری از افزایش ناکامی در میان چنین کودکانی و به خطر افتادن آینده فردی و کاری آنها در بزرگسالی تأثیرگذار است.
شمارهی مقاله: 10
فهرست منابع
1. آزادفر نجمه، بدری گرگری رحیم، فتحی آذر اسکندر، صبوری مقدم حسن، هاشمی تورج.(1399). اثربخشی بستهی آموزشی کارکردهای اجرایی سرد برعملکرد تحصیلی دانش آموزان عادی پایه ششم ابتدایی. رویش روان شناسی، ۹ (۱۰): ۳۶-۲۷. http://frooyesh.ir/article-1-2381-fa.html
2. ابراهیم نجف آبادی، رسول، بادامی، رخساره، مشکاتی، زهره، و آقابابایی، سارا. (1399). نقش واسطه ای کارکردهای اجرایی در رابطه بین مهارت های حرکتی با پیشرفت تحصیلی در کودکان دارای اختلالات یادگیری: یک مطالعه توصیفی. پژوهش در علوم توانبخشی، 16، 331-340. https://www.magiran.com/p2314351
3. امانی، ملاحت. (1396). تاثیر تقویت کارکردهای اجرایی بر بهبود پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارای ناتوانی یادگیری غیرکلامی. مطالعات ناتوانی، 7(13)، 1-7. http://jdisabilstud.org/article-1-740-fa.html
4. شبانزاده، علی و نصری، صادق و دماوندی، مجیدابراهیم (1401). نقش کارکردهای اجرایی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان. دومین کنفرانس ملی مدیریت، روان شناسی و علوم رفتاری، تهران.https://civilica.com/doc/1451276
5. نصیری، زهرا؛ منظری توکلی, حمداله؛ سلطانی، امان و بحرینی، آناهیتا. (1402). نقش کارکردهای اجرایی در پیشبینی مهارت تحصیلی ریاضی دانشآموزان ابتدایی کمتوان ذهنی. فصلنامه علمی پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 11(3): 59-72.doi: 10.30473/etl.2024.69798.4117
6. Abed, L. G., Abed, M. G., & Shackelford, T. K. (2023). Interpersonal communication style and personal and professional growth among Saudi Arabian employees. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(2), 910.doi: 10.3390/ijerph20020910
7. Amani M. (2017). Effect of strengthening executive functions on the academic achievement in the children with nonverbal learning disabilities. MEJDS; 7:42-42 URL: http://jdisabilstud.org/article-1-740-fa.html (in persian).
8. Azadfar N, Badri gargari R, Fathi Azar E, Sabori moghadam H, Hashemi T. (2020). effectiveness of the training package of cool executive functions on normal students' academic performance of Elementary Sixth Grade. Rooyesh. 9(10), 27-36. URL: http://frooyesh.ir/article-1-2381-fa.html (in persian).
9. Bhandarkar, A. M., Pandey, A. K., Nayak, R., Pujary, K., & Kumar, A. (2021). Impact of social media on the academic performance of undergraduate medical students. Medical journal armed forces India, 77, S37-S41.doi: 10.1016/j.mjafi.2020.10.021
10. Carroza-Pacheco, A. M., León-del-Barco, B., & Bringas Molleda, C. (2025). Academic Performance and Resilience in Secondary Education Students. Journal of Intelligence, 13(5), 56. doi: 10.3390/jintelligence13050056
11. Diamond, A. (2020). Executive functions. In Handbook of clinical neurology (Vol. 173, pp. 225-240). Elsevier. DOI: 10.1016/B978-0-444-64150-2.00020-4
12. Di Lieto, M. C., Castro, E., Pecini, C., Inguaggiato, E., Cecchi, F., Dario, P., ... & Sgandurra, G. (2020). Improving executive functions at school in children with special needs by educational robotics. Frontiers in psychology, 10, 2813. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.02813
13. Ebrahim Najafabadi, R., Badami, R., Moshkati, Z., & Aghababayi, S. (2020). The mediating role of executive functions in the relationship between motor skills and academic achievement in children with learning disabilities: A descriptive study. Research in Rehabilitation Sciences, 16, 331–340. https://www.magiran.com/p2314351 (in persian).
14. Fidler, D. J., & Lanfranchi, S. (2022). Executive function and intellectual disability: Innovations, methods and treatment. Journal of Intellectual Disability Research, 66(1-2), 1-8. doi: 10.1111/jir.12906
15. Galmarini-Kabala, M. C. (2019). Between Defectological Narratives and Institutional Realities: The" Mentally Retarded" Child in the Soviet :union: of the 1930s. Bulletin of the History of Medicine, 93(2), 180-206.DOI: 10.1353/bhm.2019.0026
16. Gunzenhauser, C., & Nückles, M. (2021). Training executive functions to improve academic achievement: Tackling avenues to far transfer. Frontiers in Psychology, 12, 624008. DOI: 10.3389/fpsyg.2021.624008
17. Hutchison, S. M., Müller, U., & Iarocci, G. (2020). Parent reports of executive function associated with functional communication and conversational skills among school age children with and without autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 50(6), 2019-2029. DOI: 10.1007/s10803-019-03958-6
18. Jeste, S., Hyde, C., Distefano, C., Halladay, A., Ray, S., Porath, M., ... & Thurm, A. (2020). Changes in access to educational and healthcare services for individuals with intellectual and developmental disabilities during COVID‐19 restrictions. Journal of intellectual disability research, 64(11), 825-833.doi: 10.1111/jir.12776.
19. Kalstabakken, A. W., Desjardins, C. D., Anderson, J. E., Berghuis, K. J., Hillyer, C. K., Seiwert, M. J., ... & Masten, A. S. (2021). Executive function measures in early childhood screening: Concurrent and predictive validity. Early Childhood Research Quarterly, 57, 144-155.https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2021.05.009
20. Kiuru, N., Wang, M. T., Salmela-Aro, K., Kannas, L., Ahonen, T., & Hirvonen, R. (2020). Associations between adolescents’ interpersonal relationships, school well-being, and academic achievement during educational transitions. Journal of youth and adolescence, 49(5), 1057-1072.doi: 10.1007/s10964-019-01184-y
21. Manusov, V. (2020). Interpersonal communication. The handbook of listening, 103-119.DOI: 10.1002/9781119554189.ch7
22. Nasiri, Z., Manzari Tavakoli, H., Soltani, A., & Bahraini, A. (2023). The role of executive functions in predicting mathematical academic skills of elementary school students with intellectual disability. Journal of Research in School and Virtual Learning, 11(3), 59–72. https://doi.org/10.30473/etl.2024.69798.4117 (in persian).
23. Orsolini, M., & Ruggerini, C. (Eds.). (2022). Understanding intellectual disability: a guide for professionals and parents. Taylor & Francis. DOI: 10.4324/b23169
24. Orrego Granados, D., Ugalde, J., Salas, R., Torres, R., & López-Gonzales, J. L. (2022). Visual-predictive data analysis approach for the academic performance of students from a Peruvian University. Applied Sciences, 12(21), 11251.https://doi.org/10.3390/app122111251
25. O’Toole, S. E., Monks, C. P., Tsermentseli, S., & Rix, K. (2020). The contribution of cool and hot executive function to academic achievement, learning-related behaviours, and classroom behaviour. Early Child Development and Care, 190(6). https://doi.org/10.1080/03004430.2018.1494595
26. Pennington, R. C., Bross, L. A., Mazzotti, V. L., Spooner, F., & Harris, R. (2021). A review of developing communication skills for students with intellectual and developmental disabilities on college campuses. Behavior Modification, 45(2), 272-296. DOI: 10.1177/0145445520976650
27. Schalock, R. L., Luckasson, R., & Tassé, M. J. (2021). Ongoing transformation in the field of intellectual and developmental disabilities: Taking action for future progress. Intellectual and Developmental Disabilities, 59(5), 380-391. DOI: 10.1352/1934-9556-59.5.380
28. Shabanzadeh, A., Nasri, S., & Damavandi, M. E. (2022). The role of executive functions in students’ academic achievement. Proceedings of the Second National Conference on Management, Psychology, and Behavioral Sciences, Tehran, Iran. https://civilica.com/doc/1451276 (in persian).
29. Shapoval, S., Gimeno-Santos, M., Mendez Zorrilla, A., Garcia-Zapirain, B., Guerra-Balic, M., Signo-Miguel, S., & Bruna-Rabassa, O. (2022). Serious games for executive functions training for adults with intellectual disability: Overview. International journal of environmental research and public health, 19(18), 11369. DOI: 10.3390/ijerph191811369
30. Spiegel, J. A., Goodrich, J. M., Morris, B. M., Osborne, C. M., & Lonigan, C. J. (2021). Relations between executive functions and academic outcomes in elementary school children: A meta-analysis. Psychological bulletin, 147(4), 329. DOI: 10.1037/bul0000322
31. Suchyadi, Y., Ambarsari, Y., & Sukmanasa, E. (2018). Analysis of Social Interaction of Mentally Retarded Children. JHSS (Journal of Humanities and Social Studies), 2(2), 17-21.DOI: 10.33751/jhss.v2i2.903
32. Talsma, K., Schüz, B., & Norris, K. (2019). Miscalibration of self-efficacy and academic performance: Self-efficacy≠ self-fulfilling prophecy. Learning and Individual Differences, 69, 182-195. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2018.11.002
33. Tassé, M. J., Havercamp, S. M., Krahn, G., Shogren, K. A., Bonardi, A., Kim, M., ... & Witwer, A. (2025). About whom are we talking when we use intellectual and developmental disabilities?. JAMA pediatrics, 179(1), 83-89. DOI: 10.1001/jamapediatrics.2024.4552
34. Talaue, G. M., AlSaad, A., AlRushaidan, N., AlHugail, A., & AlFahhad, S. (2018). The impact of social media on academic performance of selected college students. International Journal of Advanced Information Technology, 8(4/5), 27-35.DOI: 10.5121/ijait.2018.8503
35. Wang, Y., Liu, Y., Xiang, J., & Liu, J. (2025). Developmental relationships between motor skills and executive functioning in children with intellectual disabilities. Human Movement Science, 104, 103424.https://doi.org/10.1016/j.humov.2025.103424
36. Zhou, Z., Zhou, H., & Zhu, H. (2016). Working memory, executive function and impulsivity in Internet-addictive disorders: a comparison with pathological gambling. Acta Neuropsychiatrica, 28(2), 92-100. DOI: 10.1017/neu.2015.54
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)