آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
بهار 1405(فروردین)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک، اراک، ایران ، Sh_Hekmat@gmail.com
چکیده: (358 مشاهده)
زمینه: گلستان سعدی به عنوان یکی از شاهکارهای تعلیمی ادبیات فارسی، همواره از منظرهای گوناگون بررسی شده است. با این حال، علیرغم اهمیت کهنالگوها در روانشناسی تحلیلی یونگ برای درک لایههای عمیق متون ادبی، جایگاه و کارکرد کهنالگوی «آنیما» در حکایات منثور این اثر مغفول مانده است. این پژوهش با هدف پر کردن این خلأ تحقیقی و اثبات نوآوری در این حوزه انجام شده است.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی آنیما در گلستان سعدی بر اساس روان شناسی تحلیلی یونگ انجام گرفت.
روش: این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بر مبنای تحلیل محتوای کیفی به انجام رسیده است. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و با بررسی مستقیم حکایات منتخب از گلستان که در آنها ردپای آنیما مشهود است، گردآوری و بر اساس مبانی نظری روانشناسی تحلیلی یونگ تحلیل شدهاند.
یافته ها: یافتهها نشان میدهد که آنیما در گلستان صرفاً یک تصویر زنانه نیست، بلکه نیرویی روانی و پویا با دو چهره متضاد است: از یک سو، در وجه منفی خود به صورت نیرویی اغواگر و ویرانگر ظاهر میشود که شخصیتها را به ورطه سقوط روانی میکشاند (آنیمای منفی)؛ و از سوی دیگر، در وجه مثبت خود به عنوان منبع الهام، ایثار و راهنمای رسیدن به تمامیت روانی و فردیّت عمل میکند (آنیمای مثبت). این پژوهش همچنین نشان داد که جدال میان این نیروی ناهشیار و ساختارهای خودآگاه (چون عقل و تقوی) یکی از محورهای اصلی روانشناختی در حکایات است و تجلی آنیما تنها به شخصیتهای انسانی محدود نشده و در نمادهای طبیعت (مانند آب و باغ) نیز بازتاب یافته است.
نتیجهگیری: نتیجهگیری میشود که تحلیل گلستان از منظر کهنالگوی آنیما، بعدی نوین و روانشناختی به حکایات تعلیمی سعدی میافزاید. این رویکرد نشان میدهد که سعدی نه تنها یک حکیم و آموزگار اخلاق، بلکه یک روانشناس ژرفنگر بوده که به خوبی از تأثیر نیروهای ناهشیار بر سرنوشت انسان آگاهی داشته است. این پژوهش با آشکار ساختن این لایه پنهان در نثر سعدی، به درک عمیقتری از پیچیدگیهای شخصیتپردازی در این شاهکار ادبی کمک میکند.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی آنیما در گلستان سعدی بر اساس روان شناسی تحلیلی یونگ انجام گرفت.
روش: این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بر مبنای تحلیل محتوای کیفی به انجام رسیده است. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و با بررسی مستقیم حکایات منتخب از گلستان که در آنها ردپای آنیما مشهود است، گردآوری و بر اساس مبانی نظری روانشناسی تحلیلی یونگ تحلیل شدهاند.
یافته ها: یافتهها نشان میدهد که آنیما در گلستان صرفاً یک تصویر زنانه نیست، بلکه نیرویی روانی و پویا با دو چهره متضاد است: از یک سو، در وجه منفی خود به صورت نیرویی اغواگر و ویرانگر ظاهر میشود که شخصیتها را به ورطه سقوط روانی میکشاند (آنیمای منفی)؛ و از سوی دیگر، در وجه مثبت خود به عنوان منبع الهام، ایثار و راهنمای رسیدن به تمامیت روانی و فردیّت عمل میکند (آنیمای مثبت). این پژوهش همچنین نشان داد که جدال میان این نیروی ناهشیار و ساختارهای خودآگاه (چون عقل و تقوی) یکی از محورهای اصلی روانشناختی در حکایات است و تجلی آنیما تنها به شخصیتهای انسانی محدود نشده و در نمادهای طبیعت (مانند آب و باغ) نیز بازتاب یافته است.
نتیجهگیری: نتیجهگیری میشود که تحلیل گلستان از منظر کهنالگوی آنیما، بعدی نوین و روانشناختی به حکایات تعلیمی سعدی میافزاید. این رویکرد نشان میدهد که سعدی نه تنها یک حکیم و آموزگار اخلاق، بلکه یک روانشناس ژرفنگر بوده که به خوبی از تأثیر نیروهای ناهشیار بر سرنوشت انسان آگاهی داشته است. این پژوهش با آشکار ساختن این لایه پنهان در نثر سعدی، به درک عمیقتری از پیچیدگیهای شخصیتپردازی در این شاهکار ادبی کمک میکند.
فهرست منابع
1. اسنودن،روت. 1395. خودآموز یونگ. ترجمهی نورالدین رحمانیان. چ 6. تهران: آشیان.
2. بوعذار، صالح. 1401. تحلیل چهار منظومه عاشقانه از منظر نظریه کهنالگویی یونگ. چ 1. تهران: مولی.
3. جانسون، رابرت. 1400. اسطورهی جام مقدس سفر قهرمانی مرد امروز. ترجمه و تحلیل تورج رضا بنی صدر. چ 6. انتشارات لیوسا.
4. جم زاده، الهام. 1393. آنیما در شعر شاملو. چ 1. تهران : انتشارات نگاه.
5. خسروی، اشرف. 1399. شاهنامه از دیدگاه روانشناسی تحلیلی یونگ. چ3. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
6. سعدی شیرازی، مشرف الدین مصلح بن عبدالله. 1374. گلستان سعدی. با معنی واژهها و شرح بیتهای دشوار و برخی نکتههای دستوری و ادبی و فهرست آیات و اعلام و امثال و قوافی و قواعد دستوری. چ 10. تهران: انتشارات صفی علیشاه.
7. شاملو، سعید. 1383. بهداشت روانی. چ 17. تهران : انتشارات رشد.
8. رابرتسون، رابین. 1395. یونگ شناسی کاربردی. ترجمهی ساره سرگلزایی. چ 4. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ زندگی.
9. فوردهام، فریدا. 1398. مقدمهای بر روانشناسی یونگ. مترجم: نجمه زینلی. چ 1. تهران: ورجاوند.
10. گورین، ویلفر. ال، لیبر. ارل، جی. ویلینگام، جان. ار، مورگان، لی. 1394. راهنمای رویکردهای نقد ادبی. ترجمهی زهرا مهین خواه. چ 5. تهران: انتشارات اطلاعات.
11. لین اشمیت، ویکتوریا. 1400. 45 کهن الگوی شخصیت. مترجم: ابراهیم راهنشین. چ3. تهران: ساقی.
12. مورنو، آنتونیو. 1380. یونگ، خدایان و انسان مدرن. ترجمهی داریوش مهرجویی. چ 1. تهران: نشر مرکز.
13. یونگ، کارل گوستاو. 1383. آیون. ترجمهی پروین فرامرزی و فریدون فرامرزی. چ 1. مشهد: انتشارات قدس رضوی.
14. ضمیر پنهان(نفسِ مکشوف). 1399 .مترجم: دکتر ابوالقاسم اسماعیل پور. چ19. تهران: نشر قطره.
15. انسان و سمبولهایش.1400. ترجمه ی دکتر محمود سلطانیه. چ13. تهران: جامی.
16. دگردیسیهای روان و نمادهایش.1400. ترجمهی جلال ستاری. چ 1. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه.
17. THE UNDISCOVERED SELF with SYMBOLS AND THE INTERPRETATION OF DREAMS from The Collected Works of C. G. Jung VOLUMES 10, 18 BOLLINGEN SERIES XX PUBLISHED BY PRINCETON UNIVERSITY PRESS, 41 WILLIAM STREET, PRINCETON, NJ (1990)
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)