آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
بهار 1405(فروردین)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روانشناسی، واحد نایین، دانشگاه آزاد اسلامی، نایین، ایران. ، alireza.taghvaee@iau.ac.ir
چکیده: (61 مشاهده)
زمینه: در سالهای اخیر، توجه پژوهشگران از جنبههای مثبت رهبری به بررسی ابعاد تاریک شخصیت رهبران معطوف شده است. این ویژگیها میتوانند با افزایش تعارض نقش، منجر به رشد استرس شغلی کارکنان شوند. با این حال، در بافت سازمانی ایران و بهویژه در وزارت آموزشوپرورش، پژوهشهای اندکی به بررسی این روابط پرداختهاند.
هدف: هدف این پژوهش بررسی نقش میانجیگر تعارض نقش در رابطه بین شخصیت تاریک رهبری و استرس شغلی کارکنان ستادی وزارت آموزشوپرورش بود.
روش: این مطالعه از نوع توصیفی–همبستگی و با رویکرد مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان ستادی وزارت آموزشوپرورش (1300 نفر) بود که با استفاده از فرمول کوکران، 297 نفر به روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه محققساخته شخصیت تاریک رهبری محقق ساخته (45 گویه)، پرسشنامه تعارض نقش (ریزو و همکاران، 1970) و پرسشنامه استرس شغلی (صارمی و همکاران،1400) بود. دادهها با نرمافزارهای SPSS-26 و LISREL8.8 تحلیل و روابط مستقیم و غیرمستقیم با روش بوتاسترپ بررسی شد.
یافتهها: نتایج نشان داد بین تمامی ابعاد شخصیت تاریک رهبری با تعارض نقش و استرس شغلی رابطهای مثبت و معنادار وجود دارد (05/0>P). استرس شغلی بیشترین ارتباط را با خودمحوری و قدرتطلبی افراطی، و تعارض نقش بیشترین ارتباط را با ماکیاولیسم داشت. تحلیل معادلات ساختاری بیانگر آن بود که همه ابعاد شخصیت تاریک رهبری اثر مستقیم و معناداری بر استرس شغلی و تعارض نقش دارند (05/0>P) و تعارض نقش نیز بهطور معناداری نقش میانجی در رابطه بین شخصیت تاریک رهبری و استرس شغلی ایفا میکند (05/0>P). شاخصهای برازش مدل نیز نشاندهنده برازش مطلوب مدل پیشنهادی با دادهها بودند.
نتیجهگیری: یافتهها بیانگر اهمیت تعارض نقش بهعنوان یک متغیر میانجی در ارتباط بین سبکهای تاریک رهبری و استرس شغلی هستند. کاهش تعارض نقش از طریق بازتعریف وظایف، بهبود ارتباطات سازمانی و اصلاح سبکهای رهبری میتواند شدت اثرات منفی رهبری تاریک بر سلامت روان کارکنان را کاهش دهد.
هدف: هدف این پژوهش بررسی نقش میانجیگر تعارض نقش در رابطه بین شخصیت تاریک رهبری و استرس شغلی کارکنان ستادی وزارت آموزشوپرورش بود.
روش: این مطالعه از نوع توصیفی–همبستگی و با رویکرد مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان ستادی وزارت آموزشوپرورش (1300 نفر) بود که با استفاده از فرمول کوکران، 297 نفر به روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه محققساخته شخصیت تاریک رهبری محقق ساخته (45 گویه)، پرسشنامه تعارض نقش (ریزو و همکاران، 1970) و پرسشنامه استرس شغلی (صارمی و همکاران،1400) بود. دادهها با نرمافزارهای SPSS-26 و LISREL8.8 تحلیل و روابط مستقیم و غیرمستقیم با روش بوتاسترپ بررسی شد.
یافتهها: نتایج نشان داد بین تمامی ابعاد شخصیت تاریک رهبری با تعارض نقش و استرس شغلی رابطهای مثبت و معنادار وجود دارد (05/0>P). استرس شغلی بیشترین ارتباط را با خودمحوری و قدرتطلبی افراطی، و تعارض نقش بیشترین ارتباط را با ماکیاولیسم داشت. تحلیل معادلات ساختاری بیانگر آن بود که همه ابعاد شخصیت تاریک رهبری اثر مستقیم و معناداری بر استرس شغلی و تعارض نقش دارند (05/0>P) و تعارض نقش نیز بهطور معناداری نقش میانجی در رابطه بین شخصیت تاریک رهبری و استرس شغلی ایفا میکند (05/0>P). شاخصهای برازش مدل نیز نشاندهنده برازش مطلوب مدل پیشنهادی با دادهها بودند.
نتیجهگیری: یافتهها بیانگر اهمیت تعارض نقش بهعنوان یک متغیر میانجی در ارتباط بین سبکهای تاریک رهبری و استرس شغلی هستند. کاهش تعارض نقش از طریق بازتعریف وظایف، بهبود ارتباطات سازمانی و اصلاح سبکهای رهبری میتواند شدت اثرات منفی رهبری تاریک بر سلامت روان کارکنان را کاهش دهد.
فهرست منابع
1. پرواز، رعنا و چلبیانلو، غلامرضا(1399)، نقش صفات چهارگانه تاریک شخصیت، روانشناختی در استرس ادراک شده و علائم افسردگی در دانشجویان طی همه گیری کووید- ۱۹، اولین کنگره ملی دانشگاه و کووید - ۱۹، تهران،
2. شایسته، سیاوش(1402)، ارتباط ویژگی های تاریک شخصیت و عملکرد شغلی کارکنان با توجه به نقش واسطه ای استرس، هفتمین کنفرانس بین المللی حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری، تهران.
3. صارمی، مهناز، سادات نوریانور، زهرا، خداکریم، سهیلا، طباطبایی، شهناز.(1400)، "بومی سازی و روانسنجی نسخه فارسی پرسشنامه بررسی استرس شغلی معلمان"، فصلنامه بهداشت در عرصه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی- دانشکده بهداشت و ایمنی، دوره 9 شماره2،تابستان 1400،صفحات 21 تا 30.
4. محمدعلیزاده بجاربنه، مریم، جواد تقی پوریان، محمد، فرخ سرشت، بهزاد(1402)،"واکاوی پیشرانهای رهبری زهرآگین در سازمانها با استفاده از فراترکیب"، پژوهشنامه مدیریت اجرایی، دوره 1. شماره 30. پاییز و زمستا ن 1402 . صفحا ت 7 تا 27.
5. Aryee, S., Chay, Y. W., & Chew, J. (2008). Antecedents and outcomes of abusive supervision: Test of a dual process model. Journal of Applied Psychology, 93(2), 289–298. [DOI:10.1037/0021-9010.93.2.289]
6. Biron, M. (2010). The relationship between abusive supervision and organizational outcomes: A meta-analytic study. Journal of Applied Psychology, 95(4), 955-976. [DOI:10.1037/a0018091]
7. Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2022). Job demands–resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 27(2), 123–136. [DOI:10.1037/ocp0000056]
8. Buckels, E. E., Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2013). Behavioral confirmation of everyday sadism. Psychological Science, 24(11), 2201-2209.
9. Campbell, W. K., Hoffman, B. J., Campbell, S. M., & Marchisio, G. (2011). Narcissism in Organizational Contexts. Human Resource Management Review, 21(4), 268–284.
10. Chester, D. S., & Lynam, D. R. (2018). The transition from online trolling to real-world sadism. Journal of Abnormal Psychology, 127(1), 101-109.
11. Cooper, C. L., Dewe, P. J., & O'Driscoll, M. P. (2001). Organizational stress: A review and critique of theory, research, and applications. Sage.
12. Dodanwala, T. C., Santoso, D. S., & Yukongdi, V. (2022). Examining work role stressors, job satisfaction, job stress, and turnover intention of Sri Lanka’s construction industry. International Journal of Construction Management, 1-10.
13. Dagistan, U. (2023). The phenomenon of dark leadership: A conceptual evaluation. Anadolu Universitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 1071-1090. [DOI:10.18037-ausbd.1310853-3193594]
14. Dahling, J. J., Whitaker, B. G., & Levy, P. E. (2009). The development and validation of a new Machiavellianism scale. Journal of Management, 35(2), 219-257.
15. Einarsen, S., Aasland, M. S., & Skogstad, A. (2007). Destructive leadership behavior: A definition and conceptual model. The Leadership Quarterly, 18(3), 207-216.
16. Foulk, T., Woolum, A., & Erez, A. (2018). Catching rudeness is like catching a cold: The contagion effects of low-intensity negative behaviors. Journal of Applied Psychology, 103(7), 744-757.
17. Furnham, A., Richards, S. C., & Paulhus, D. L. (2013). The Dark Triad of personality: Narcissism, Machiavellianism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 47(6), 985-992
18. Galal Soliman, M., Mahmoud ELnokrashy, O., & Ali Mohsen Abdelfatah, N. (2024). The relationship between leader's dark triad personality traits and workplace relationship quality: An applied study on Mansoura University Hospitals employees. Raya International Journal of Business Sciences, 3(9), April 2024.
19. Ganster, D. C., & Rosen, C. C. (2019). Work stress and employee health: A multidisciplinary review. Journal of Management, 45(2), 518–542. [DOI:10.1177/0149206319861234]
20. Gibbons, R. D., et al. (2014). Psychosocial stress and leadership behavior in organizations: A meta-analysis. Leadership & Organization Development Journal, 35(4), 314-330. [DOI:10.1108/LODJ-12-2012-0166]
21. Glenn, A. L., & Raine, A. (2014). Psychopathy: An Introduction to Biological Findings and Their Implications. New York, NY: NYU Press
22. Greitemeyer, T., & Sagioglou, C. (2017). The impact of personality on workplace bullying. Personality and Individual Differences, 104, 193-197.
23. Grijalva, E., Newman, D. A., Tay, L., Donnellan, M. B., Harms, P. D., Robins, R. W., & Yan, T. (2015). Gender differences in narcissism: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 141(2), 261–310.
24. Jonason , P K., McCain, J.(2012). Using the HEXACO model to test the validity of the Dirty Dozen measure of the Dark Triad. Personality and Individual Differences.53 , 935–938.Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2014). Introducing the Short Dark Tetrad (SD4). Journal of Personality, 82(3), 331-342
25. Jones, D. N., & Figueredo, A. J. (2013). The core of darkness: Uncovering the heart of the Dark Triad. European Journal of Personality, 27(6), 521-531.
26. Harrison, J. (2001). Employee stress and organizational outcomes. Journal of Organizational Behavior, 22(6), 585-600. [DOI:10.1002/job.64]
27. Hogan, R., & Hogan, J. (2001). Assessing leadership: A view from the dark side. International Journal of Assessment and Selection, 9, 40-51.
28. Ingersoll, R. M., & Strong, M. (2011). The impact of induction and mentoring programs for beginning teachers: A critical review of the research. Review of Educational Research, 81(2), 201-233.
29. Kernis, M. H. (2003). Toward a conceptualization of optimal self-esteem. Psychological Inquiry, 14(1), 1-26.
30. Krause, V., & Kerns, J. G. (2021). The role of sadistic traits in workplace aggression. Journal of Occupational Health Psychology, 26(4), 523-536.
31. Kennedy, J. C., Chan, K. Y., Ho, M. R., Uy, M. A. and Chernyshenko, O. S. (2021). Motivation to lead as mediator of relations between the dark triad, big five, and leadership intention. Frontiers in psychology, 12, 675347. [DOI:10.3389/fpsyg.2021.675347]
32. Moshagen, M., Hilbig, B. E., & Zettler, I. (2018). The dark core of personality. Psychological Review, 125(5), 656-688.
33. Maslach, C., Schaufeli, W., & Liter, M.D. (2010). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397-422.
34. O'Boyle, E. H., Forsyth, D. R., Banks, G. C., & McDaniel, M. A. (2012). A meta-analysis of the dark triad and work behavior: A social exchange perspective. Journal of Applied Psychology, 97(4), 931-963. [DOI:10.1037/a0027897]
35. Panda, P. (2022). The Dark Triad Personality on Leader’s Perspective; A complete review paper. International Journal of Finance, Entrepreneurship & Sustainability (IJFES), 2(1). ISSN Online: 2583-0899.
36. Paulhus, D. L., & Williams, K. M. (2002). The Dark Triad of personality: Narcissism, Machiavellianism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36(6), 556-563.
37. Palmer, J. C., Komarraju, M., Carter, R. A., & Karau, S. J. (2019). "Examining the dark triad in leadership selection." Personality and Individual Differences, 140, 29-34.
38. Paulhus, D. L. (2018). The dark tetrad of personality: A new model of malevolent traits. Annual Review of Psychology, 69, 383-405.
39. Siegrist, J., & Li, J. (2020). Effort‑Reward Imbalance and Occupational Health. In T. Theorell (Ed.), Handbook of Socioeconomic Determinants of Occupational Health (Handbook Series in Occupational Health Sciences, pp. 355–382). Springer.
40. Schaufeli, W. B., & Bakker, A. B. (2004). Job demands, job resources, and their relationship with burnout and engagement: A multi-sample study. Journal of Organizational Behavior, 25(3), 293–315. [DOI:10.1002/job.248]
41. Schyns, B., Gauglitz, I. K., Wisse, B., & Schütz, A. (2022). How to mitigate destructive leadership – Human resources practices that mitigate Dark Triad leaders’ destructive tendencies. Oxford University Press.
42. Schaufeli, W. B., & Taris, T. W. (2014). A critical review of the Job Demands–Resources model: Implications for improving work and health. In G. F. Bauer & O. Hämmig (Eds.), Bridging Occupational, Organizational and Public Health (pp. 43–68). Springer.
43. Semenyna, S. W., & Honey, P. L. (2020). The Dark Triad and mental health: Associations with depression, anxiety, and stress. Personality and Individual Differences, 152, 109-113.
44. Smith, C. A., Locke, K. D., & Barry, C. T. (2020). Understanding the sadistic leader: The impact of workplace abuse. Leadership Quarterly, 31(2), 101377.
45. Smith, J., Brown, L., & Johnson, P. (2023). The impact of psychopathic leadership on organizational performance. Journal of Business Ethics, 162(3), 567-580.
46. Spain, S. M., Harms, P. D., & LeBreton, J. M. (2014). The dark side of personality at work. Journal of Organizational Behavior, 35(S1), S41-S60.
47. Spector, P. E., & Jex, S. M. (1998). Development of four self-report measures of job stressors and strain: Interpersonal conflict at work, organizational constraints, quantitative workload, and physical demands. Journal of Occupational Health Psychology, 3(4), 356–367.
48. Syed, F., Naseer, S., & Shamim, F. (2022). Dealing with the devil: Combined effects of destructive leadership and Dark Triad personality on revenge, happiness and psychological detachment. Canadian Journal of Administrative Sciences, 39(2), 213-230. [DOI:10.1002/cjas.1660]
49. Tepper, B. J. (2000). Consequences of abusive supervision. Academy of Management Journal, 43(2), 178-190.
50. Tourish, D. (2013). The dark side of transformational leadership. New York: Routledge.
51. Zellars, K. L., Tepper, B. J., & Duffy, M. K. (2002). Abusive supervision and subordinates’ organizational citizenship behavior. Journal of Applied Psychology, 87(6), 1068–1076. [DOI:10.1037/0021-9010.87.6.1068.]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)