آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
بهار 1405(فروردین)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روانشناسی سلامت، دانشکده روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ، m_agah@pnu.ac.ir
چکیده: (267 مشاهده)
زمینه: مسمومیت یارداری، شایعترین عارضۀ بالینی دوران بارداری است و از عوارض مهم آن، آسیب به آنزیمهای کبدی، فشار خون و اضطراب است. علیرغم وجود درمانهای متعدد جهت کاهش عوارض زیستی و روانی مسمومیت بارداری، در مورد بررسی اثربخشی آموزش ترکیبی سبک زندگی سالم و ذهنآگاهی در اصلاح عوارض زیستی و روانی زنان مبتلا به این بیماری شکاف پژوهشی وجود دارد.
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی آموزش سبک زندگی سالم همراه با ذهنآگاهی بر اصلاح آنزیمهای کبدی، فشار خون و اضطراب زنان باردار در معرض مسمومیت بارداری بود.
روش: روش این پژوهش، نیمهآزمایشی از نوع پیشآزمون- پسآزمون با گروه گواه و پیگیری یک و نیم ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی زنان مبتلا به مسمومیت بارداری در سال 1403 بود که بعد از فراخوان مرکز طلوع سلامت تهران به این کلینیک مراجعه کرده و تمایل خود را برای همکاری اعلام کرده بودند. برای انتخاب نمونۀ آماری با روش نمونهگیری هدفمند از بین آنها، ۳۰ نفر انتخاب شدند. سپس این افراد به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و گواه (۱۵ نفر) گمارده شدند. دادههای پژوهش نیز با استفاده از پرسشنامه اضطراب سلامت (سالکوسیس و وارویک، 2002) جمعآوری شدند. همچنین سطح آنزیمهای کبدی از طریق آزمایش خون ناشتا و فشار خون نیز با استفاده از دستگاه فشارسنج جیوهای یا دیجیتال زیر نظر دکتر متخصص زنان انجام شد. گروه آزمایش، تحت برنامۀ آموزش سبک زندگی سالم همراه با ذهنآگاهی (یک برنامۀ 8 جلسهای، هر جلسه 90 دقیقه) قرار گرفتند. همچنین برای تحلیل دادههای پژوهش از روش تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر با بهرهگیری از نرمافزارهای SPSS-25 استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد، آموزش سبک زندگی سالم همراه با ذهنآگاهی بر اصلاح آنزیم های کبدی و فشار خون و کاهش اضطراب زنان باردار در معرض مسمومیت بارداری مؤثر بود (05/0 P<). همچنین نتایج پژوهش حاکی از آن بود که اثر مداخلۀ آموزشی مورد استفاده در مرحلۀ پیگیری نیز پایدار باقی مانده بود (05/0 P<).
نتیجهگیری: نتایج پژوهش حاکی از اثربخشی آموزش سبک زندگی به همراه ذهن آگاهی بر شاخصهای زیستی و روانی بر زنان باردار در معرض مسمومیت بارداری بود. با توجه به یافتههای مطالعۀ حاضر پیشنهاد میشود که آموزش سبک زندگی سالم همراه با ذهنآگاهی به عنوان بخشی از مراقبتهای روانشناختی برای زنان باردار در معرض مسمومیت بارداری در نظر گرفته شود.
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی آموزش سبک زندگی سالم همراه با ذهنآگاهی بر اصلاح آنزیمهای کبدی، فشار خون و اضطراب زنان باردار در معرض مسمومیت بارداری بود.
روش: روش این پژوهش، نیمهآزمایشی از نوع پیشآزمون- پسآزمون با گروه گواه و پیگیری یک و نیم ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی زنان مبتلا به مسمومیت بارداری در سال 1403 بود که بعد از فراخوان مرکز طلوع سلامت تهران به این کلینیک مراجعه کرده و تمایل خود را برای همکاری اعلام کرده بودند. برای انتخاب نمونۀ آماری با روش نمونهگیری هدفمند از بین آنها، ۳۰ نفر انتخاب شدند. سپس این افراد به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و گواه (۱۵ نفر) گمارده شدند. دادههای پژوهش نیز با استفاده از پرسشنامه اضطراب سلامت (سالکوسیس و وارویک، 2002) جمعآوری شدند. همچنین سطح آنزیمهای کبدی از طریق آزمایش خون ناشتا و فشار خون نیز با استفاده از دستگاه فشارسنج جیوهای یا دیجیتال زیر نظر دکتر متخصص زنان انجام شد. گروه آزمایش، تحت برنامۀ آموزش سبک زندگی سالم همراه با ذهنآگاهی (یک برنامۀ 8 جلسهای، هر جلسه 90 دقیقه) قرار گرفتند. همچنین برای تحلیل دادههای پژوهش از روش تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر با بهرهگیری از نرمافزارهای SPSS-25 استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد، آموزش سبک زندگی سالم همراه با ذهنآگاهی بر اصلاح آنزیم های کبدی و فشار خون و کاهش اضطراب زنان باردار در معرض مسمومیت بارداری مؤثر بود (05/0 P<). همچنین نتایج پژوهش حاکی از آن بود که اثر مداخلۀ آموزشی مورد استفاده در مرحلۀ پیگیری نیز پایدار باقی مانده بود (05/0 P<).
نتیجهگیری: نتایج پژوهش حاکی از اثربخشی آموزش سبک زندگی به همراه ذهن آگاهی بر شاخصهای زیستی و روانی بر زنان باردار در معرض مسمومیت بارداری بود. با توجه به یافتههای مطالعۀ حاضر پیشنهاد میشود که آموزش سبک زندگی سالم همراه با ذهنآگاهی به عنوان بخشی از مراقبتهای روانشناختی برای زنان باردار در معرض مسمومیت بارداری در نظر گرفته شود.
واژههای کلیدی: سبک زندگی سالم، ذهنآگاهی، آنزیمهای کبدی، فشار خون، اضطراب، زنان در معرض مسمومیت بارداری.
فهرست منابع
1. آبادی باویل ، دینا؛ شریفی، نسیبه؛ رشیدیان، طیبه و پاکزاد، رضا (1400). ارتباط بین عوامل روانی با شانس ابتلا به پره اکلامپسی: مرور سیستماتیک و متاآنالیز. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، ۲۶ (۱)، ۱۲۶-138. https://doi.org/10.52547/sjku.26.1.126
2. حیدرپور، سوسن؛ فعلی، روژین؛ یزدانبخش، کامران و حیدرپور، فاطمه (1399). بررسی تأثیر مشاوره مبتنی بر ذهنآگاهی بر اضطراب دوران بارداری و پارامترهای فیزیولوژیک نوزادان. فصلنامه پرستاری، مامایی و پیراپزشکی، ۶ (۱)، ۱۰۶-117. http://sjnmp.muk.ac.ir/article-1-328-fa.html
3. دلاور، علی (1398). روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی. تهران: نشر ویرایش.
4. رحمانیفرد، طاهره؛ کلانترکوشه، سیدمحمد و فرامرزی، محبوبه (1396). تأثیر رواندرمانی شناختی مبتنی بر ذهنآگاهی بر کیفیت زندگی زنان نابارور . حیات، ۲۳ (۳)، ۲۷۷-289. http://hayat.tums.ac.ir/article-1-2024-fa.html
5. شهرکی، زهرا؛ بهی، بهاره؛ سلطانی، سروش و پیشدادیان عباس (1402). میانگین حجم گلبولهای قرمز؛ شاخصی غیرتهاجمی در ارزیابی فشارخون بارداری و شدت بیماری در بیماران مبتلا به پرهاکلامپسی. مجله زنان، مامایی و نازایی ایران، 26 (4)، 17-25. https://doi.org/10.22038/ijogi.2023.22734
6. نرگسی، فریده؛ ایزدی، فاطمه؛ کریمینژاد، کلثوم و رضایی شریف، علی (1396). بررسی اعتبار و روایی نسخه فارسی پرسشنامه اضطراب سلامت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی. فصلنامه اندازهگیری تربیتی، 8 (27)، 147-160. https://doi.org/10.22054/jem.2017.19621.1495
7. Abadi-Bavil, D., Sharifi, N., Rashidian, T., & Pakzad, R. (2021). Association of psychological factors with chance of developing preeclampsia: A systematic review and meta-analysis. Scientific Journal of Kurdistan University of Medical Sciences, 26(1), 123-135. [Persian] https://doi.org/10.52547/sjku.26.1.126
8. Ali, S. E., Abdrabbo, R. A. M., Shalaby, N. S., & Abdel Ati, I. H. (2022). Effect of lifestyle modification guidelines on maternal and fetal outcomes among pregnant women with mild preeclampsia. Port said scientific journal of nursing, 9(1), 261-282. https://doi.org/10.21608/pssjn.2022.82002.1118
9. Akbarzadeh, M., & Ahmadinezhad, F. (2019). Investigating the relationship of spiritual wellbeing with perceived stress and perceived social support among women with preeclampsia. Health, Spirituality and Medical Ethics, 6(4), 2-9.
10. Alexander, B., & Vladislav, B. (2015). Structure and content of the educational technology of managing students' healthy lifestyle. Journal of physical education and sport, 15(3), 362-364. https://doi.org/10.7752/jpes.2015.03054
11. Bergeron, J., Avraam, D., Calas, L., Fraser, W., Harris, J. R., Heude, B., ... & Andersen, A. M. N. (2024). Stress and anxiety during pregnancy and length of gestation: a federated study using data from five Canadian and European birth cohorts. European journal of epidemiology, 39(7), 773-783. https://doi.org/10.1007/s10654-024-01126-4
12. Bernad, B. C., Tomescu, M. C., Velimirovici, D. E., Andor, M., Lungeanu, D., Enătescu, V., ... & Hogea, L. (2025). Impact of Stress and Anxiety on Cardiovascular Health in Pregnancy: A Scoping Review. Journal of Clinical Medicine, 14(3), 909. https://doi.org/10.3390/jcm14030909
13. Beumeler, L. F. E., Waarsenburg, E. C., Booij, S. H., Scheurink, A. J. W., & Hoenders, H. J. R. (2018). Evaluation of a lifestyle intervention program in primary care on physical and mental health and quality of life of cancer survivors: A pilot study. European Journal of Integrative Medicine, 23, 1-5. https://doi.org/10.1016/j.eujim.2018.08.007
14. Bisson, C., Dautel, S., Patel, E., Suresh, S., Dauer, P., & Rana, S. (2023). Preeclampsia pathophysiology and adverse outcomes during pregnancy and postpartum. Frontiers in Medicine, 10, 1144170. https://doi.org/10.3389/fmed.2023.1144170
15. Brownell, K. (2004). The LEARN program for weight management. American Health Publishing Company. Dallas TX.
16. Brownell, K. (1987). LEARN Program for Weight Control. Clinical Nutrition Insight, 13(7), 6.
17. Cong, X., Wang, J., Yang, L., Cui, L., Hua, Y., & Gong, P. (2025). Pregnancy stress in women at high risk of preeclampsia with their anxiety, depression, self-management capacity: a cross-sectional study. Frontiers in Psychology, 16, 1537858. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1537858
18. Crovetto, F., Crispi, F., Casas, R., Martín-Asuero, A., Borràs, R., Vieta, E., ... & IMPACT BCN Trial Investigators. (2021). Effects of Mediterranean diet or mindfulness-based stress reduction on prevention of small-for-gestational age birth weights in newborns born to at-risk pregnant individuals: the IMPACT BCN randomized clinical trial. Jama, 326(21), 2150-2160. https://doi.org/10.1001/jama.2021.20178
19. Delavar, A (2019). Research Method in Psychology and Educational Sciences. Tehran: virayesh Publications. [Persian]
20. Duhig, K., Chappell, L. C., & Shennan, A. H. (2016). Oxidative stress in pregnancy and reproduction. Obstetric medicine, 9(3), 113-116. https://doi.org/10.1177/1753495X16648495
21. Gill, L. N., Renault, R., Campbell, E., Rainville, P., & Khoury, B. (2020). Mindfulness induction and cognition: A systematic review and meta-analysis. Consciousness and Cognition, 84, 102991. https://doi.org/10.1016/j.concog.2020.102991
22. Goetz, M., Schiele, C., Müller, M., Matthies, L. M., Deutsch, T. M., Spano, C., ... & Wallwiener, S. (2020). Effects of a brief electronic mindfulness-based intervention on relieving prenatal depression and anxiety in hospitalized high-risk pregnant women: exploratory pilot study. Journal of medical Internet research, 22(8), e17593. https://preprints.jmir.org/preprint/17593
23. Hammoud, G. M., & Ibdah, J. A. (2014). Preeclampsia‐induced Liver Dysfunction, HELLP syndrome, and acute fatty liver of pregnancy. Clinical liver disease, 4(3), 69-73. https://doi.org/10.1186/s40479-021-00173-7
24. Heydarpour S, Feli R, Yazdanbakhsh K, Heydarpour F.(2020). The Impact of Mindfulness-based Counseling on the Levels of Anxiety during Pregnancy and on Newborns’ Physiological Parameters. Scientific Journal of Nursing, Midwifery and Paramedical Faculty, 6 (1), 106-117. [Persian] http://sjnmp.muk.ac.ir/article-1-328-fa.html
25. Jung, E., Romero, R., Yeo, L., Gomez-Lopez, N., Chaemsaithong, P., Jaovisidha, A., ... & Erez, O. (2022). The etiology of preeclampsia. American journal of obstetrics and gynecology, 226 (2), S844-S866. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2021.11.1356
26. Kabat-Zinn, J. (2013). The foundations of mindfulness practice: Attitudes and commitment. Full catastrophe living: Using the wisdom of your mind to face stress, pain and illness, 19-38.
27. Komsa-Penkova, R., Krumova, S., Langari, A., Giosheva, I., Gartcheva, L., Danailova, A., ... & Todinova, S. (2023). Blood plasma calorimetric profiles of women with preeclampsia: effect of oxidative stress. Antioxidants, 12(5), 1032. https://doi.org/10.3390/antiox12051032
28. Lagerweij, G. R., Brouwers, L., De Wit, G. A., Moons, K. G. M., Benschop, L., Maas, A. H., ... & Koffijberg, H. (2020). Impact of preventive screening and lifestyle interventions in women with a history of preeclampsia: A micro-simulation study. European journal of preventive cardiology, 27(13), 1389-1399. https://doi.org/10.1177/2047487319898021
29. Liu, C. H., Zhang, H. Y., Wang, F., Mu, S. S., & Wen, F. Y. (2025). Anxiety and hypertensive disorders of pregnancy: Epidemiology, mechanisms, and management strategies. World Journal of Psychiatry, 15(6), 105944. https://doi.org/10.5498/wjp.v15.i6.105944
30. Lu, J., Zhang, C., Xue, Y., Mao, D., Zheng, X., Wu, S., & Wang, X. (2019). Moderating effect of social support on depression and health promoting lifestyle for Chinese empty nesters: a cross-sectional study. Journal of Affective Disorders, 256, 495-508. https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.04.003
31. Miller, E. C., Wilczek, A., Bello, N. A., Tom, S., Wapner, R., & Suh, Y. (2022). Pregnancy, preeclampsia and maternal aging: From epidemiology to functional genomics. Ageing research reviews, 73, 101535. https://doi.org/10.1016/j.arr.2021.101535
32. Moufarrej, M. N., Vorperian, S. K., Wong, R. J., Campos, A. A., Quaintance, C. C., Sit, R. V., ... & Quake, S. R. (2022). Early prediction of preeclampsia in pregnancy with cell-free RNA. Nature, 602(7898), 689-694. https://doi.org/10.1038/s41586-022-04410-z
33. Nargesi, F. , Izadi, F. , Kariminejad, K. and Rezaii Sharif, A. (2017). The investigation of the reliability and validity of Persian version of Health anxiety questionnaire in students of Lorestan University of Medical Sciences. Quarterly of Educational Measurement, 8(27), 147-160. [Persian] https://doi.org/10.22054/jem.2017.19621.1495
34. Oladipo, A. F., & Jayade, M. (2024). Review of laboratory testing and biomarker screening for preeclampsia. BioMed, 4(2), 122-135. https://doi.org/10.3390/biomed4020010
35. Psilopatis, I., Vrettou, K., Fleckenstein, F. N., & Theocharis, S. (2023). The role of peroxisome proliferator-activated receptors in preeclampsia. Cells, 12(4), 647. https://doi.org/10.3390/cells12040647
36. Rahmani Fard, T., Kalantarkousheh, S. M., & Faramarzi, M. (2017). The effect of mindfulness-based cognitive psychotherapy on quality of life in infertile women. Hayat, 23(3), 277-289. [Persian] http://hayat.tums.ac.ir/article-1-2024-en.html
37. Roberts, L., Henry, A., Harvey, S. B., Homer, C. S., & Davis, G. K. (2022). Depression, anxiety and posttraumatic stress disorder six months following preeclampsia and normotensive pregnancy: a P4 study. BMC pregnancy and childbirth, 22(1), 108. https://doi.org/10.1186/s12884-022-04439-y
38. Reusch, A., Ströbl, V., Ellgring, H., & Faller, H. (2011). Effectiveness of small-group interactive education vs. lecture-based information-only programs on motivation to change and lifestyle behaviours. A prospective controlled trial of rehabilitation inpatients. Patient Education and counseling, 82(2), 186-192. https://doi.org/10.1016/j.pec.2010.04.031
39. Salkovskis, P. M., Rimes, K. A., Warwick, H. M., & Clark, D. (2002). The Health Anxiety Inventory: development and validation of scales for the measurement of health anxiety and hypochondriasis. Psychological medicine, 32(5), 843-853. https://doi.org/10.1017/S0033291702005822
40. Sanaati, F., Mohammad-Alizadeh Charandabi, S., Farrokh Eslamlo, H., Mirghafourvand, M., & Alizadeh Sharajabad, F. (2017). The effect of lifestyle-based education to women and their husbands on the anxiety and depression during pregnancy: a randomized controlled trial. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, 30(7), 870-876. https://doi.org/10.1080/14767058.2016.1190821
41. San Juan-Reyes, S., Gómez-Oliván, L. M., San Juan-Reyes, N., Islas-Flores, H., Dublán-García, O., Orozco-Hernández, J. M., ... & Mejía-García, A. (2023). Women with preeclampsia exposed to air pollution during pregnancy: Relationship between oxidative stress and neonatal disease-Pilot study. Science of The Total Environment, 871, 161858. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.161858
42. Santorelli, S. F., Kabat-Zinn, J., Blacker, M., Meleo-Meyer, F., & Koerbel, L. (2017). Mindfulness-based stress reduction (MBSR) authorized curriculum guide. Center for mindfulness in medicine, health care, and society (CFM). University of Massachusetts Medical School.
43. Sarmasti N, Ayoubi SH, Mahmoudi G, Heydarpour S. (2019). Comparing Perceived Social Support and Perceived Stress in Healthy Pregnant Women and Pregnant Women with Preeclampsia. Ethiop J Health Sci. 29(3), 369-376. https://doi.org/10.4314/ejhs.v29i3.9.
44. Schuman-Olivier, Z., Trombka, M., Lovas, D. A., Brewer, J. A., Vago, D. R., Gawande, R., ... & Fulwiler, C. (2020). Mindfulness and behavior change. Harvard review of psychiatry, 28(6), 371-394. https://doi.org/10.1097/HRP.0000000000000277
45. Selva Sundari, S., Jayanthy, C. V., & Natarajan, S. (2025). Comparative Study of Yogic Practices and Dietary Modifications on Biochemical Variables among Middle-Aged Women on Metabolic Dysfunction–Associated Steatotic Liver Disease. International Journal of Science Annals, 1 (1), 46-55. https://doi.org/10.26697/ijsa.2025.1.4
46. Shahraki, Z. , Behi, B. , Soltani, S. and Pishdadian, A. (2023). Mean corpuscular volume; A non-invasive index in the evaluation of gestational hypertension and disease severity in patients with preeclampsia. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility, 26(4), 17-25. [Persian] https://doi.org/10.22038/ijogi.2023.22734
47. Smith, C. A., Tuson, A., Thornton, C., & Dahlen, H. G. (2020). The safety and effectiveness of mind body interventions for women with pregnancy induced hypertension and or preeclampsia: A systematic review and meta-analysis. Complementary therapies in medicine, 52, 102469. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2020.102469
48. Srajer, A., Johnson, J. A., & Yusuf, K. (2022). Preeclampsia and postpartum mental health: mechanisms and clinical implications. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, 35(25), 8443-8449. https://doi.org/10.1080/14767058.2021.1978067
49. Tian, Y., Zhou, Q., Zhang, L., Li, W., Yin, S., Li, F., & Xu, C. (2023). In utero exposure to per-/polyfluoroalkyl substances (PFASs): Preeclampsia in pregnancy and low birth weight for neonates. Chemosphere, 313, 137490. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2022.137490
50. Ural, A., & Kizilkaya Beji, N. (2021). The effect of health-promoting lifestyle education program provided to women with gestational diabetes mellitus on maternal and neonatal health: a randomized controlled trial. Psychology, Health & Medicine, 26(6), 657-670. https://doi.org/10.1080/13548506.2020.1856390
51. Van Heerden, P., Cluver, C. A., Bergman, K., & Bergman, L. (2021). Blood pressure as a risk factor for eclampsia and pulmonary oedema in pre-eclampsia. Pregnancy Hypertension, 26, 2-7. https://doi.org/10.1016/j.preghy.2021.07.241
52. Wang, H., Zhang, Z., Li, H., Li, J., Li, H., Liu, M., ... & Zuo, Y. (2023). A cost-effective machine learning-based method for preeclampsia risk assessment and driver genes discovery. Cell & bioscience, 13(1), 41. https://doi.org/10.1186/s13578-023-00991-y
53. Woods, S. L., & Rockman, P. (2021). Mindfulness-based stress reduction: Protocol, practice, and teaching skills. New Harbinger Publications.
54. Yang, M., Zhou, X., Ye, C., Li, J., Sun, S., & Yu, X. (2022). Emphasizing mindfulness training in acceptance relieves anxiety and depression during pregnancy. Psychiatry Research, 312, 114540. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2022.114540
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)