آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 25، شماره 159 - ( بهار 1405ا(خرداد)، 1405 )
جلد 25 شماره 159 صفحات 20-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Sohrabi A, Asadimajre S, Moghtader L. (2026). Comparison of the Effectiveness of Emotion-Focused Couple Therapy and Acceptance and Commitment-Based Couple Therapy on Self-Differentiation and Marital Burnout in Couples on the Verge of Divorce. Journal of Psychological Science. 25(159), : 12 doi:10.61186/jps.25.159.12
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3233-fa.html
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3233-fa.html
سهرابی اکرم، اسدی مجره سامره، مقتدر لیلا.(1405). مقایسه اثربخشی زوجدرمانی هیجانمحور و زوجدرمانیمبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودمتمایزسازی و فرسودگی زناشویی زوجین در آستانه طلاق مجله علوم روانشناختی 25 (159) :20-1 10.61186/jps.25.159.12
گروه روانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران ، Samereh.asadi@iau.ac.ir
چکیده: (286 مشاهده)
زمینه: خودمتمایزسازی پایین و فرسودگی زناشویی بالا از مشکلات اصلی زوجهای در آستانه طلاق هستند که رابطهای تقابلی با یکدیگر دارند، اما اثربخشی مداخلات روانشناختی نوین بر بهبود همزمان این دو متغیر بهطور مقایسهای مورد بررسی قرار نگرفته است. بنابراین، این پژوهش به مقایسه تأثیر زوجدرمانی هیجانمحور و زوجدرمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر این متغیرها میپردازد.
هدف: هدف پژوهش مقایسه اثربخشی زوجدرمانی هیجانمحور و زوجدرمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودمتمایزسازی و فرسودگی زناشویی زوجین در آستانه طلاق بود.
روش: این مطالعه از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و پیگیری سهماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی زوجین مراجعهکننده به مرکز مشاوره شیوا تهران در ششماهه نخست سال ۱۴۰۳ بود. از میان ۹۱ زوج غربالگری شده، ۳۳ زوج به صورت تصادفی در سه گروه (هر گروه ۱۱ زوج) جایگزین شدند. گروههای آزمایش، به ترتیب، پروتکل زوجدرمانی هیجانمحور جانسون (۲۰۰۴) و زوجدرمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد گهارت (۲۰۱۲) را در قالب ۹ جلسه ۹۰ دقیقهای دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودمتمایزسازی( اسکورن و فریدلندر، ۱۹۹۸) و پرسشنامه فرسودگی زناشویی(پانیز، ۱۹۹۶) بود. دادهها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی توسط نرمافزارهای SPSS-26 تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد که هر دو مداخله بهطور معناداری منجر به بهبود خودمتمایزسازی و کاهش فرسودگی زناشویی شدند (0.05>p). با این حال، زوجدرمانی هیجانمحور در مقایسه با زوجدرمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد اثربخشی بالاتری داشت (0.004>p). اندازه اثر زوجدرمانی هیجانمحور در خودمتمایزسازی (۰.۶۸۴ = η²) و فرسودگی زناشویی (۰.۷۸۲ = η²) بهطور معناداری بیشتر بود. همچنین، اثرات هر دو مداخله در مرحله پیگیری پایدار ماندند.
نتیجهگیری: با توجه به نتایج، میتوان زوجدرمانی هیجانمحور را بهعنوان مداخلهای ترجیحی برای زوجهای در آستانه طلاق، در مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی به کار برد. این رویکرد با تمرکز بر اصالت هیجانی و دلبستگی، به طور مؤثری میتواند خودمتمایزسازی را افزایش و فرسودگی زناشویی را کاهش دهد و از این راه، از تشدید تعارضات و وقوع طلاق پیشگیری کند.
هدف: هدف پژوهش مقایسه اثربخشی زوجدرمانی هیجانمحور و زوجدرمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودمتمایزسازی و فرسودگی زناشویی زوجین در آستانه طلاق بود.
روش: این مطالعه از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و پیگیری سهماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی زوجین مراجعهکننده به مرکز مشاوره شیوا تهران در ششماهه نخست سال ۱۴۰۳ بود. از میان ۹۱ زوج غربالگری شده، ۳۳ زوج به صورت تصادفی در سه گروه (هر گروه ۱۱ زوج) جایگزین شدند. گروههای آزمایش، به ترتیب، پروتکل زوجدرمانی هیجانمحور جانسون (۲۰۰۴) و زوجدرمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد گهارت (۲۰۱۲) را در قالب ۹ جلسه ۹۰ دقیقهای دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودمتمایزسازی( اسکورن و فریدلندر، ۱۹۹۸) و پرسشنامه فرسودگی زناشویی(پانیز، ۱۹۹۶) بود. دادهها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی توسط نرمافزارهای SPSS-26 تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد که هر دو مداخله بهطور معناداری منجر به بهبود خودمتمایزسازی و کاهش فرسودگی زناشویی شدند (0.05>p). با این حال، زوجدرمانی هیجانمحور در مقایسه با زوجدرمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد اثربخشی بالاتری داشت (0.004>p). اندازه اثر زوجدرمانی هیجانمحور در خودمتمایزسازی (۰.۶۸۴ = η²) و فرسودگی زناشویی (۰.۷۸۲ = η²) بهطور معناداری بیشتر بود. همچنین، اثرات هر دو مداخله در مرحله پیگیری پایدار ماندند.
نتیجهگیری: با توجه به نتایج، میتوان زوجدرمانی هیجانمحور را بهعنوان مداخلهای ترجیحی برای زوجهای در آستانه طلاق، در مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی به کار برد. این رویکرد با تمرکز بر اصالت هیجانی و دلبستگی، به طور مؤثری میتواند خودمتمایزسازی را افزایش و فرسودگی زناشویی را کاهش دهد و از این راه، از تشدید تعارضات و وقوع طلاق پیشگیری کند.
شمارهی مقاله: 12
واژههای کلیدی: زوجدرمانی هیجانمحور، زوجدرمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد، خودمتمایزسازی، فرسودگی زناشویی، طلاق
فهرست منابع
1. امانی، احمد.، عیسی نژاد، امید.، علیپور، الهه.(1397). بررسی اثر بخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به شیوهی گروهی بر آشفتگی زناشویی، تعارض زناشویی و خوش بینی در زنان متأهل مراجعه کننده به مرکز مشاورهی کمیته امداد شهر کرمانشاه. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، ۵ (۱)، ۶۴-۴۲.https://doi.org/10.29252/shenakht.5.1.42
2. برجعلی، زهرا.، ملازاده، جواد.، محمدی، نوراله.، و افلاک سیر، عبدالعزیز. (1403). اثربخشی زوجدرمانی ترکیبی مبتنی بر پذیرش و تعهد با فرمولبندی طرحوارهای (ACT/SF) بر انعطافپذیری، رضایت و فرسودگی زناشویی. مجله علوم روانشناختی، ۲۳ (۱۴۱)، ۴۷-۲۷.https://doi.org/ 10.52547/JPS.23.141.2071
3. شهابزاده، صدیقه.، افروز، غلامعلی.، حسینیان، سیمین.، پورحسین، رضا.(۱۴۰۴). ارزیابی اثربخشی برنامه مداخلات روانشناختی خانوادهمحور بر پایه تقویت مهارتهای ارتباطی و ارتقای رضایتمندی زوجین بر دافعههای روانی، رفتاری و جنسی در زوجهای متقاضی طلاق مجله علوم روانشناختی ۲۴ (۱۵۲)، ۱۷-۱. https://doi.org/10.61186/jps.24.152.1
4. جعفری، سارا.، روشندل، زهرا.، شانهای، امین.، کلاهی، پریسا.، و قنبری، زهره. (۱۴۰۲). اثر بخشی درمان هیجان مدار بر تعهد زناشویی و فرسودگی زناشویی زوجین دارای تعارض زناشویی. پژوهش در سلامتروانشناختی،۱۷(۲)،۹۱-10. http://rph.khu.ac.ir/article-1-4430-fa.html
5. جعفری، فاطمه.، صمدی کاشان، سحر.، زمانی زارچی، محمد صادق؛ آسایش، محمدحسن.(1397). اثربخشی زوجدرمانی گروهی هیجان مدار بر خودمتمایزسازی زوجین دارای تعارضات زناشویی. فصلنامه مددکاریاجتماعی،۷(۱)،۱۳-۵.http://socialworkmag.ir/article-1-379-fa.html
6. حاتمی، نوشین.، حیدری، حسن.، داودی، حسین. (1400). اثربخشی زوجدرمانی هیجانمدار بر دلزدگی زناشویی و میل به طلاق در زوجین متقاضی طلاق. پژوهشنامه زنان. 12(35)، 23-40.https://doi.org/10.30465/ws.2021.5694
7. حبیبی، آرزو.، خدابخش، محمدرضا.، باقرزاده گلمکانی، زهرا.(۱۴۰۴). مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و هیجان مدار بر آشفتگیهای روانشناختی در مراقبین بیماران مبتلا به سرطان. مجله علوم روانشناختی، ۲۴ (۱۴۸)، ۲۶۵-۲۴۵.https://doi.org/10.61186/jps.24.148.245
8. خزائی پول، معصومه.، خزائی، کامیان. (1400). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر آسیبپذیری روانشناختی نوجوانان تحت پوشش سازمان بهزیستی. پیشرفت های نوین در علوم رفتاری، 5(4)، 144-136.http://ijndibs.com/article1-574-fa.html
9. طاهری، رعنا.، امانی، احمد. (1400). اثربخشی زوجدرمانی هیجان محوربر فرسودگی زناشویی و طرحوارههای ناسازگار اولیه بر زوجین دارای تعارض زناشویی مراجعهکننده به مرکز مشاوره فرهنگیان اصفهان. ، نهمین کنفرانس بین المللی دانش و فناوری علوم تربیتی مطالعات اجتماعی و روانشناسی ایران، تهران. https://civilica.com/doc/1637642
10. عسگری، آسیه.، عزیزی ضیابری، لیلا.، اسدی، جوانشیر.، حسینائی، علی.(1401). اثربخشی زوجدرمانی هیجانمدار بر خودمتمایزسازی و تنظیم هیجان زنان آسیبدیده از بیوفایی زناشویی. رویش روان شناسی، ۱۱ (۵)،۶۸-59.http://frooyesh.ir/article1-431--fa.html
11. جعفری منش، مریم.، زهراکار، کیانوش.، تقوایی، داوود.، پیرانی، ذبیح.(1399). تاثیر "درمان پذیرش و تعهد" بر فرسودگی زناشویی زوجین با تعارض زناشویی. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، ۱۸ (۴)، ۴۴۶-435.http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-5964-fa.html
12. اعلمی، مهدی.، تیموری، سعید، آهی، قاسم. (1399). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش تعارضات زناشویی و بهبود صمیمیت زوجین متقاضی طلاق. فصلنامه مددکاری اجتماعی، ۹ (۳)، ۱۹-12.http://socialworkmag.ir/article-1-615-fa.html
13. Amani, A., Eisa Nejad, A., & Alipour, A. (2018). [The effectiveness of group-based acceptance and commitment therapy on marital distress, marital conflict, and optimism in married women referring to the counseling center of the Imam Khomeini Relief Foundation in Kermanshah]. Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry, 5(1), 42–64. [In Persian]. https://doi.org/10.29252/shenakht.5.1.42
14. Asgari, A., Azizi Ziyabari, L., Asadi, J., & Hosseinaei, A. (2022). [The effectiveness of emotionally focused couple therapy on self-differentiation and emotion regulation of women affected by marital infidelity]. Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal, 11(5), 59–68. [In Persian] http://frooyesh.ir/article-1-431-fa.html
15. Borjali, Z., Molazadeh, J., Mohammadi, N., & Aflak Sir, A. (2024). [The effectiveness of integrated schema-formulated acceptance and commitment couple therapy (ACT/SF) on flexibility, satisfaction, and marital burnout]. Journal of Psychological Science, 23(141), 27–47. [In Persian] https://doi.org/10.52547/JPS.23.141.2071
16. Chang, E. P., Ecker, K.H., Page, A.C. (2017). Impaired memory updating associated with impaired recall of negative words in dysphoric rumination—Evidence for a removal deficit. Behaviour Research and Therapy, 93(3), 22-28. https://doi.org/10.1016/j.brat.2017.03.008
17. Derrick, J. L., Testa, M., Wang, W., & Leonard, K. E. (2023). Elixir of love or venom of violence: When does a drinking event result in couple intimacy or couple conflict?. Addictive behaviors, 136, 107488. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2022.107488
18. Elami, M., Teimouri, S., & Ahi, Q. (2020). [The effectiveness of acceptance and commitment therapy on reducing marital conflicts and improving intimacy in divorce-seeking couples]. Social Work Journal, 9(3), 12–19. [In Persian] http://socialworkmag.ir/article-1-615-fa.html
19. Esmaeili, M., & Gol Parvar, M. (2025). Comparing the effectiveness of" existential acceptance and commitment therapy" with" compassion-based therapy" on self-differentiation and life expectancy in women affected by husband's breach of contract. Journal of Health Promotion Management, 13(2), 42-57. [In Persian] https://doi.org/10.22034/JHPM.13.2.42
20. Estévez, A., Jauregui, P., Momeñe, J., Macía, L., & Etxaburu, N. (2023). Mediating Role of Rumination Between Anger and Anxious-Depressive Symptomatology in Family Members of People with Gambling Disorder. Journal of Gambling Studies, 39(3), 1225-1238. https://doi.org/10.1007/s10899-022-10178-8
21. Greenman, P. S., & Johnson, S. M. (2022). Emotionally focused therapy: Attachment, connection, and health. Current Opinion in Psychology, 43(4), 146-150. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.06.015
22. Greenman, P.S., & Johnson, S.M. (2013). United we stand: Emotionally focused therapy for couples in the treatment of posttraumatic stress disorder. Journal of Clinical Psychology, 68(5), 561-569. https://doi.org/10.1002/jclp.21853
23. Hatami, N., Heidari, H., & Davoudi, H. (2021). [The effectiveness of emotionally focused couple therapy on marital burnout and tendency to divorce in divorce-seeking couples]. Women's Research Journal, 12(35), 23–40. [In Persian] https://doi.org/10.30465/ws.2021.5694
24. Habibi Kilak, A., Khodabakhsh, M., Bagherzadeh Golmakani, Z. (2025). Comparing the efficacy of cognitive behavioral therapy and emotional focused therapy on psychological distress in caregivers of cancer patients. Journal of Psychological Science. 24(148), 245-265. [In Persian]. https://doi.org/10.61186/jps.24.148.245
25. Jafari Manesh, M., Zohrekar, K., Taghavi, D., & Pirani, Z. (2020). [The effect of acceptance and commitment therapy on marital burnout in couples with marital conflict]. Journal of School of Public Health and Institute of Public Health Research, 18(4), 435–446. [In Persian].http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-5964-fa.html
26. Jafari, F., Samadi Kashan, S., Zamani Zarji, M. S., & Asayesh, M. H. (2018). [The effectiveness of group emotionally focused couple therapy on self-differentiation of couples with marital conflicts]. Social Work Journal, 7(1), 5–13. [In Persian]. http://socialworkmag.ir/article-1-379-fa.html
27. Jafari, S., Roshandel, Z., Shanei, A., Kalahi, P., & Ghanbari, Z. (2023). [The effectiveness of emotionally focused therapy on marital commitment and marital burnout in couples with marital conflict]. Journal of Research in Psychological Health, 17(2), 10–91. http://rph.khu.ac.ir/article-1-4430-fa.html
28. Johnson, S M., & Anderson, Michael J., & Thompson, Emily R. (2023). The impact of Emotionally Focused Therapy on emotional exhaustion and rumination in couples seeking divorce. Journal of Family Psychology, 45(2), 123-145. https://hdl.handle.net/10419/266435
29. Jones, K., Methley, A., Boyle, G., Garcia, R., & Vseteckova, J. (2022). A systematic review of the effectiveness of acceptance and commitment therapy for managing grief experienced by bereaved spouses or partners of adults who had received palliative care. Illness, Crisis & Loss, 30(4), 596-613. https:// doi.org/10.1177/10541373211000175
30. Khazaee Pool, M., & Khazaee, K. (2021). [The effectiveness of acceptance and commitment therapy on psychological vulnerability of adolescents under the support of the Welfare Organization]. New Advances in Behavioral Sciences, 5(4), 136–144. [In Persian].
31. http://ijndibs.com/article-1-574-fa.html
32. Kim, Hannah S., & Lee, Christopher J., & Patel, Priya N. (2025). A comparison of the effects of Emotionally Focused Therapy and Acceptance and Commitment Therapy on emotional exhaustion and rumination in couples seeking divorce. Journal of Marital Research, 12(3), 201-220.
33. Kuo, S. I. C., Thomas, N. S., Aliev, F., Bucholz, K. K., Dick, D. M., McCutcheon, V. V., ... & Salvatore, J. E. (2023). Parental divorce, discord, and polygenic risk on children's alcohol initiation and lifetime risk for disorder. Alcoholism: clinical and experimental research. https://doi.org/10.1111/acer.15042
34. Liu, M., Li, L., Xiao, Y., Wang, X., Ye, B., Wang, X., & Geng, F. (2023). The psychological mechanism underlying neuroticism on divorce proneness: The chain mediating roles of negative partner support and couple burnout and the moderating role of economic level. Journal of Affective Disorders,2(21), 432-444. https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.01.092
35. Macdonald, J., Elliott, R., & Couto, A. B. (2023). Relational dialogue in emotion-focused therapy: Process analysis and comparison with the alliance-focused training model. doi.org/10.1037/0000306-009
36. Park, D. D., Loutans, J & Choi, L. S. (2017). The effectiveness of emotion-focused couple therapy on marital boredom and marital communication skills. clinical Psychology Psychother, 16, 366-382. https:// ajnpp.umsha.ac.ir/article-1-328-en.html
37. Pines, A. M. (2000). Treating career burnout: A psychodynamic existential perspective. Journal of Clinical Psychology, 56(5), 633-642 https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-4679
38. Pop, N., & Ioan-Franc, V. (2022). A prolonged divorce between economists and politicians (No. 221116). Working Papers. https:// hdl.handle.net/10419/266435
39. Rathgeber, M., Bürkner, P. C., Schiller, E. M., & Holling, H. (2019). The efficacy of emotionally focused couples therapy and behavioral couples therapy: A meta‐analysis. Journal of marital and family therapy, 45(3), 447-463. https://doi.org/10.1111/jmft.12336
40. Shahabzadeh, S., Afrooz, G., Hosseinian, S., Pour Hossein, R. (2025). Evaluating the Effectiveness of the Family-Focused Psychological Intervention Program Based on Strengthening Communication Skills and Improving Marital Satisfaction on Psychological, Behavioral and Sexual Repulsions in Couples Applying for Divorce. Journal of Psychological Science. 24(152), 1-17. [In Persian] https://doi.org/10.61186/jps.24.152.1
41. Taheri, R., & Amani, A. (2021). [The effectiveness of emotionally focused couple therapy on marital burnout and early maladaptive schemas in couples with marital conflict referring to the teachers' counseling center in Isfahan]. Paper presented at the 9th International Conference on Knowledge and Technology of Educational Sciences, Social Studies and Psychology of Iran, Tehran, Iran. [In Persian] https://civilica.com/doc/1637642
42. Teymouri, Z., Mojtabaei, M., & Rezazadeh, S. M. R. (2020). The effectiveness of emotionally focused couple therapy on emotion regulation, anger rumination, and marital intimacy in women affected by spouse infidelity. Caspian Journal of Health Research, 5(4), 78-82. [In Persian]. https:// doi.org/10.52547/cjhr.5.4.78
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)