آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
تابستان 1405(شهریور)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران. ، rkasaee82@khu.ac.ir
چکیده: (23 مشاهده)
زمینه: بیفرزندی اختیاری در میان زنان شاغل ایرانی بهعنوان پدیدهای نوظهور، حاصل برهمکنش عوامل فردی، شغلی و ساختاری–فرهنگی است و با نحوه تجربه و بازتعریف نقشهای جنسیتی و هویتی آنان پیوند دارد. این پدیده در بستر هنجارهای اجتماعی مسلط، معانی و پیامدهای ذهنی و اجتماعی متفاوتی برای زنان شاغل ایجاد میکند. با این حال، خلأ معناداری در واکاوی تجربه زیسته این زنان وجود دارد.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی تجربه زیسته زنان شاغل ایرانی در بی فرزندی ارادی انجام شد.
روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. جامعه پژوهش را زنان شاغل ایرانی تشکیل دادند که بیفرزندی اختیاری را بهعنوان انتخابی آگاهانه تجربه کردهاند و نمونهها بهصورت هدفمند انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته گردآوری و با بهرهگیری از نرمافزار NVivo، از طریق کدگذاری اولیه، استخراج تمهای اصلی و تحلیل تفسیری دادهها مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان داد تصمیم به بیفرزندی ارادی در میان زنان شاغل ایرانی پدیدهای چندبعدی و فرایندی است که یا بهصورت پایدار از سالهای پیش از ازدواج وجود داشته یا در جریان زندگی، روابط زوجی و تجربههای بحرانی بهتدریج شکل گرفته است. توافق زوجی نقش مهمی در تقویت این تصمیم داشته، در حالی که مخالفت همسر آن را به منبع تنش زناشویی تبدیل کرده است. زنان بیفرزند ارادی با فشارهای اجتماعی و خانوادگی گسترده مواجه بوده و از راهبردهای مقابلهای آگاهانه برای حفظ استقلال خود استفاده کردهاند. این تصمیم با تغییر در روابط اجتماعی، برنامهریزی فعال برای سالمندی بدون تکیه بر فرزند و بازتعریف هویت زنانه فراتر از نقش مادری همراه بوده است. همچنین پیشگیری از انتقال رنج به نسل بعد و ارزیابی منطقی فشارهای اقتصادی و واقعیتهای زندگی در انتخاب بیفرزندی نقش داشتهاند. در نهایت، بیفرزندی برای بسیاری از زنان با احساس آزادی، رشد فردی و حرفهای و افزایش رضایت رابطه زوجی همراه بوده است.
نتیجهگیری: نتایج ارائهشده میتواند مبنایی برای تدوین سیاستهای حمایتی و مداخلات مشاورهای جهت کاهش اثرات منفی استیگما و فشارهای اجتماعی باشد. این پژوهش با ارائه مدل مفهومی جامع، راهکارهایی جهت بهبود فرآیندهای مشاوره فردی و خانواده در حوزه حمایت از انتخابهای زندگی زنان ارائه میدهد.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی تجربه زیسته زنان شاغل ایرانی در بی فرزندی ارادی انجام شد.
روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. جامعه پژوهش را زنان شاغل ایرانی تشکیل دادند که بیفرزندی اختیاری را بهعنوان انتخابی آگاهانه تجربه کردهاند و نمونهها بهصورت هدفمند انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته گردآوری و با بهرهگیری از نرمافزار NVivo، از طریق کدگذاری اولیه، استخراج تمهای اصلی و تحلیل تفسیری دادهها مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان داد تصمیم به بیفرزندی ارادی در میان زنان شاغل ایرانی پدیدهای چندبعدی و فرایندی است که یا بهصورت پایدار از سالهای پیش از ازدواج وجود داشته یا در جریان زندگی، روابط زوجی و تجربههای بحرانی بهتدریج شکل گرفته است. توافق زوجی نقش مهمی در تقویت این تصمیم داشته، در حالی که مخالفت همسر آن را به منبع تنش زناشویی تبدیل کرده است. زنان بیفرزند ارادی با فشارهای اجتماعی و خانوادگی گسترده مواجه بوده و از راهبردهای مقابلهای آگاهانه برای حفظ استقلال خود استفاده کردهاند. این تصمیم با تغییر در روابط اجتماعی، برنامهریزی فعال برای سالمندی بدون تکیه بر فرزند و بازتعریف هویت زنانه فراتر از نقش مادری همراه بوده است. همچنین پیشگیری از انتقال رنج به نسل بعد و ارزیابی منطقی فشارهای اقتصادی و واقعیتهای زندگی در انتخاب بیفرزندی نقش داشتهاند. در نهایت، بیفرزندی برای بسیاری از زنان با احساس آزادی، رشد فردی و حرفهای و افزایش رضایت رابطه زوجی همراه بوده است.
نتیجهگیری: نتایج ارائهشده میتواند مبنایی برای تدوین سیاستهای حمایتی و مداخلات مشاورهای جهت کاهش اثرات منفی استیگما و فشارهای اجتماعی باشد. این پژوهش با ارائه مدل مفهومی جامع، راهکارهایی جهت بهبود فرآیندهای مشاوره فردی و خانواده در حوزه حمایت از انتخابهای زندگی زنان ارائه میدهد.
شمارهی مقاله: 3
فهرست منابع
1. افشانی، سیدعلیرضا؛ ابویی، آزاده و روحانی، علی (1401). تجربۀ زیسته زنان نابارور از مسئله بی فرزندی. زن در توسعه و سیاست. 20(10)، 21-1. doi: 10.22059/jwdp.2021.327319.1008049
2. باقری خام، بیتا؛ صادقی، احمد و ایمانیان اردبیلی، مسعود (1403). پژوهش تطبیقی و ارائه ی مدل بومی دلایل پایداری زندگی زناشویی زوجین دارای فرزند و بدون فرزند (مورد مطالعه: شهر مشهد). مطالعات فرهنگی-اجتماعی، 2(47)، 9-48. doi: 10.22034/fakh.2025.499669.1708
3. بگی، میلاد. (1402). شیوع، علل و پیامدهای بیفرزندی در ایران و جهان: یک مرور نظاممند. نامه انجمن جمعیت شناسی ایران. 18(35)، 97-148. DOI:10.22034/jpai.2023.2004173.1292
4. پوراکبران، الهه و امین یزدی، سیدامیر (1394). بررسی عملکرد جنسی و رضایت مندی زناشویی در زنان با و بدون سابقه ی زایمان. مجله اصول و بهداشت روانی، 17(4)، 208-202. doi: 10.22038/jfmh.2015.4581
5. درگاه ملی آمار ایران. (1401). نرخ باروری و شاخصهای جمعیتی کشور بر اساس سرشماری و طرحهای آماری. https://www.amar.org.ir
6. فروتن، یعقوب و بیژنی، حمیدرضا (1400). بیفرزندی در ایران: یافتهها و راهکارها. نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، 16(32)، 203-177. doi: 10.22034/jpai.2022.535805.1192
7. Afshani, S., Abooei, A., & Ruhani, A. (2022). Lived experience of infertile women of their infertility issue. Woman in Development & Politics, 20(1), 1-21.doi: 10.22059/jwdp.2021.327319.1008049 (in persian).
8. Ahmadi, S. E., Rafiey, H., Sajjadi, H., & Nosratinejad, F. (2019). Explanatory model of voluntary childlessness among Iranian couples in Tehran: A grounded theory approach. Iranian Journal of Medical Sciences, 44(6), 449.https://doi.org/10.30476/ijms.2019.44964
9. Bagi, M. (2023). Prevalence, reasons and consequences of childlessness in the world and Iran: a systematic review. Journal of Population Association of Iran, 18(35), 97-148. DOI:10.22034/jpai.2023.2004173.1292 (in persian).
10. Bagheri Kham, B., Sadeghi, A., & Imanian Ardabili, M. (2024). A comparative study and development of an indigenous model of marital stability among couples with and without children: A case study of Mashhad. Journal of Cultural and Social Studies, 2(47), 9–48. https://doi.org/10.22034/fakh.2025.499669.1708 (in persian).
11. Behboudi-Gandevani, S., Farahani, F. K., & Jasper, M. (2015). The perspectives of Iranian women on delayed childbearing: A qualitative study. Journal of Nursing Research, 23(4), 313-321.DOI: 10.1097/JNR.0000000000000084
12. Borimnejad, L., Bazzazian, S., Barkhordari, F., & Rezaiee, N. (2024). Reasons for intending to childlessness in couples aged 30-45 years: A qualitative study: childlessness in couples. International Journal of Applied Behavioral Sciences, 11(2), 21-30.DOI:10.22037/ijabs.v11i1.45389
13. Foroutan, Y., & Bijani, H. R. (2021). Childlessness in Iran: Findings and policy implications. Letter of the Iranian Population Studies Association, 16(32), 177–203. https://doi.org/10.22034/jpai.2022.535805.1192(in persian).
14. Galsanjigmed, E., & Sekiguchi, T. (2023). Challenges women experience in leadership careers: An integrative review. Merits, 3(2), 366-389.https://doi.org/10.3390/merits3020021
15. Gouni, O., Jarašiūnaitė-Fedosejeva, G., Kömürcü Akik, B., Holopainen, A., & Calleja-Agius, J. (2022). Childlessness: concept analysis. International journal of environmental research and public health, 19(3), 1464.doi: 10.3390/ijerph19031464
16. Höglund, B., & Hildingsson, I. (2023). Why and when choosing child free life in Sweden? Reasons, influencing factors and personal and societal factors: Individual interviews during 2020 2021. Sexual & Reproductive Healthcare, 35, Article 100809. https://doi.org/10.1016/j.srhc.2022.100809
17. Jamshidimanesh, M., Amirkhalili, E., & Bolghanabadi, N. (2025). The Association Between Stigma with Women's Demographic and Obstetrical Characteristics in the Infertility Clinic: A Cross-Sectional Study. Journal of Nursing and Midwifery Sciences, 12(12).https://doi.org/10.5812/jnms-158177
18. Mcmahon, M., Patton, W., & Watson, M. (2015). My system of career influences. In Career assessment: Qualitative approaches (pp. 169-177). Rotterdam: SensePublishers.DOI: 10.1007/978-94-6300-034-5_20
19. Nejhaddadgar, N., Mardi, A., & Zare, M. (2025). The impact of new population policies on women's reproductive health pattern in Ardabil, Iran: a comparative cross-sectional study. Frontiers in Reproductive Health, 7, 1520027. DOI: 10.3389/frph.2025.1520027
20. Olalde-Mathieu, V. E., Licea-Haquet, G. L., & Reyes-Aguilar, A. (2024). Motherhood beliefs across sex, age, education and parenthood. Social Sciences & Humanities Open, 9, 100783. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2023.100783
21. Pourakbaran, E., & Amin Yazdi, S. A. (2015). Sexual functioning and marital satisfaction in women with and without a history of childbirth. Journal of Fundamentals and Mental Health, 17(4), 202–208. https://doi.org/10.22038/jfmh.2015.4581(in persian).
22. Rojas Betancur, H. M., Quirama, A. H., & Rubio, C. R. (2023). Voluntary childlessness in a society reluctant to change. Sociology Compass, 17(2), e13040.DOI: 10.1111/soc4.13040
23. Safdari-Dehcheshmeh, F., Noroozi, M., Taleghani, F., & Memar, S. (2023). Factors influencing the delay in childbearing: A narrative review. Iranian journal of nursing and midwifery research, 28(1), 10-19.doi: 10.4103/ijnmr.ijnmr_65_22
24. Saunders, M. N. K., Lewis, P., & Thornhill, A. (2023). Research methods for business students (9th ed.). Pearson Education.
25. Shapiro, G. (2014). Voluntary childlessness: A critical review of the literature. Studies in the Maternal, 6(1).DOI: 10.16995/sim.9
26. Statistical Center of Iran. (2022). Fertility rates and national demographic indicators based on census and statistical surveys. https://www.amar.org.ir (in persian).
27. Stahnke, B., Blackstone, A., & Howard, H. (2020). Lived experiences and life satisfaction of childfree women in late life. The Family Journal, 28(2), 159-167.DOI: 10.1177/1066480720911611
28. Szalma, I., Heers, M., & Tanturri, M. L. (2025). Measuring attitudes towards voluntary childlessness: Indicators in European comparative surveys. PloS one, 20(3), e0319081.DOI: 10.1371/journal.pone.0319081
29. Tori, N. A., Sharif-Nia, H., Ghaffari, F., Behmanesh, F., & Pourreza, A. (2023). Effective factors on voluntary childlessness and one-child tendency from couples’ perspective: Compulsory childlessness or child-avoidance?. Caspian journal of internal medicine, 14(4), 656.doi: 10.22088/cjim.14.4.656
30. Zareipour, M., Hosseinzadeh, F., Soheili, A., & Mokhtari, L. (2025). The Viewpoints of Iranian Couples About Childbearing: An Exploratory Qualitative Study. Journal of Research and Health, 15(2), 207-216.doi: 10.32598/JRH.15.2.2479.1
31. Zhang, L., & Zhu, J. (2024). Can higher education improve egalitarian gender role attitudes? Evidence from China. China Economic Review, 88, 102311.https://doi.org/10.1016/j.chieco.2024.102311
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)