راهکارهای خودکنترلی در بزرگسالان مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی: یک مرور نظام مند

ابوجاسم, زهرا; خدابخش پیرکلانی, روشنک

doi:10.61186/jps.24.155.18

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 155 - ( زمستان 1404(بهمن)، 1404 ) جلد 24 شماره 155 صفحات 310-293 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.155.18

Mendeley

Zotero

RefWorks

Aboojasem Z, Khodabakhsh Pirkelani R. (2025). Self-Control Strategies in Adults with Attention Deficit Hyperactivity Disorder: A Systematic Review. Journal of Psychological Science. 24(155), 293-310. doi:10.61186/jps.24.155.18
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2876-fa.html

ابوجاسم زهرا، خدابخش پیرکلانی روشنک.(1404). راهکارهای خودکنترلی در بزرگسالان مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی: یک مرور نظام مند مجله علوم روانشناختی 24 (155) :310-293 10.61186/jps.24.155.18

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2876-fa.html

راهکارهای خودکنترلی در بزرگسالان مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی: یک مرور نظام مند

زهرا ابوجاسم

، روشنک خدابخش پیرکلانی^*

گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. ، rkhodabakhsh@alzahra.ac.ir

چکیده: (6 مشاهده)

زمینه: خودکنترلی در بزرگسالان مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی یکی از پیچیده‌ترین و مهم‌ترین مؤلفه‌های عملکردی محسوب می‌شود که تأثیر مستقیمی بر کیفیت زندگی این افراد دارد.
هدف: هدف مطالعه حاضر بررسی راهکارهای خودکنترلی در بزرگسالان مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی به روش مرورنظام مند بود.
روش: در این مطالعه مرور سیستماتیک بدین صورت که یافته های پژوهشی از سال های میلادی 2004 تا 2025 در پایگاه های اطلاعاتی SID، Springer، Scopus، Pubmed، Science direct و Google Scholar با جستجوی کلمات کلیدی خودکنترلی، اختلال نقص توجه-بیش فعالی، خودنظم دهی، عملکرد اجرایی، رفتارهای تکانشی، خودمدیریتی، بزرگسالان مورد بررسی قرار گرفت که در نهایت براساس معیارهای ورود از بین 60 مقاله مورد بررسی، 40 مقاله وارد پژوهش و با استفاده از نرم افزار اکسل نتایج طبقه بندی، خلاصه و گزارش شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که نارسایی در خودکنترلی می‌تواند منجر به چالش‌های جدی در عملکردهای شغلی، تحصیلی و اجتماعی شود. این موضوع ریشه در تفاوت‌های عصب‌شناختی دارد که باعث می‌شود افراد مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی در مدیریت زمان، کنترل هیجانات و تمرکز بر اهداف بلندمدت دچار مشکل شوند. با این حال، مطالعات نشان می‌دهند که با مداخلات هدفمند، آموزش مهارت‌های شناختی-رفتاری و رویکردهای شخصی‌سازی شده می‌توان به بهبود قابل توجهی در خودکنترلی دست یافت. در نهایت، خودکنترلی نه تنها یک چالش، بلکه یک فرصت برای رشد و توانمندسازی در بزرگسالان مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی محسوب می‌شود.
نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که خودکنترلی در اختلال نقص توجه-بیش‌فعالی یک موضوع چندبعدی است که نیازمند رویکردی جامع و فردی است. یافته‌های این پژوهش می‌توانند به متخصصان سلامت روان در طراحی مداخلات هدفمند برای تقویت مهارت‌های خودکنترلی در بزرگسالان مبتلا به این اختلال کمک کنند. همچنین، این نتایج می‌توانند در تدوین برنامه‌های آموزشی و توان‌بخشی، بهبود عملکرد شغلی و اجتماعی، و ارتقای کیفیت زندگی این افراد مورد استفاده قرار گیرند.

واژه‌های کلیدی: خودکنترلی، اختلال نقص توجه-بیش فعالی، خودنظم دهی، عملکرد اجرایی، رفتارهای تکانشی، خودمدیریتی، بزرگسالان.

متن کامل [PDF 1381 kb] (3 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/12/24 | پذیرش: 1404/6/28 | انتشار: 1404/10/5

فهرست منابع

1. Adler, L. A., Adams, J., Madera-McDonough, J., Kohegyi, E., Hobart, M., Chang, D., ... & Liebowitz, M. (2022). Efficacy, safety, and tolerability of centanafadine sustained-release tablets in adults with attention-deficit/hyperactivity disorder: Results of 2 phase 3, randomized, double-blind, multicenter, placebo-controlled trials. Journal of clinical psychopharmacology, 42(5), 429-439. DOI: 10.1097/JCP.0000000000001575

2. Antshel, K. M., Hier, B. O., & Barkley, R. A. (2014). Executive functioning theory and ADHD. In S. Goldstein & J. A. Naglieri (Eds.), Handbook of executive functioning (pp. 107–120). Springer Science + Business Media. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-8106-5_7

3. Ayano, G., Tsegay, L., Gizachew, Y., Necho, M., Yohannes, K., Abraha, M., ... & Alati, R. (2023). Prevalence of attention deficit hyperactivity disorder in adults: Umbrella review of evidence generated across the globe. Psychiatry Research, 328, 115449. DOI: 10.1016/j.psychres.2023.115449

4. Ben-Dor Cohen, M., Nahum, M., Traub Bar-Ilan, R., Eldar, E., & Maeir, A. (2024). Coping with emotional dysregulation among young adults with ADHD: A mixed-method study of self-awareness and strategies in daily life. Neuropsychological rehabilitation, 34(8), 1161-1185. DOI: 10.1080/09602011.2023.2279181

5. Berthier, J., Endomba, F. T., Lecendreux, M., Mauries, S., & Geoffroy, P. A. (2025). Cerebral blood flow in attention deficit hyperactivity disorder: A systematic review. Neuroscience, 567, 67-76. DOI: 10.1016/j.neuroscience.2024.11.075

6. Biederman, J., Lindsten, A., Sluth, L. B., Petersen, M. L., Ettrup, A., Eriksen, H. L. F., & Fava, M. (2019). Vortioxetine for attention deficit hyperactivity disorder in adults: A randomized, double-blind, placebo-controlled, proof-of-concept study. Journal of Psychopharmacology, 33(4), 511-521. DOI: 10.1177/0269881119832538

7. Blasco-Fontecilla, H., Bella-Fernández, M., Wang, P., Martin-Moratinos, M., & Li, C. (2024). Prevalence and clinical picture of diamine oxidase gene variants in children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder: A pilot study. Journal of Clinical Medicine, 13(6), 1659. DOI: 10.3390/jcm13061659

8. Champ, R. E., Adamou, M., & Tolchard, B. (2021). The impact of psychological theory on the treatment of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) in adults: A scoping review. PLoS One, 16(12), e0261247. DOI: 10.1371/journal.pone.0261247

9. Charness, G., Le Bihan, Y., & Villeval, M. C. (2024). Mindfulness training, cognitive performance and stress reduction. Journal of Economic Behavior & Organization, 217, 207-226. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2023.10.027

10. Chen, W. J., Rector-Houze, A. M., Guxens, M., Iñiguez, C., Swartz, M. D., Symanski, E., ... & Whitworth, K. W. (2024). Susceptible windows of prenatal and postnatal fine particulate matter exposures and attention-deficit hyperactivity disorder symptoms in early childhood. Science of the Total Environment, 912, 168806. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2023.168806

11. Cheng, N., Bryce, S., Takagi, M., Pert, A., Rattray, A., Fisher, E., ... & Allott, K. (2025). The Prevalence of Attention Deficit Hyperactivity Disorder in Psychotic Disorders: Systematic Review and Meta-analysis. Schizophrenia Bulletin, sbae228. DOI: 10.1093/schbul/sbae228

12. Cooper, R. E., Williams, E., Seegobin, S., Tye, C., Kuntsi, J., & Asherson, P. (2017). Cannabinoids in attention-deficit/hyperactivity disorder: A randomised-controlled trial. European Neuropsychopharmacology, 27(8), 795-808. DOI: 10.1016/j.euroneuro.2017.05.005

13. Cortese, S. (2020). Pharmacologic treatment of attention deficit–hyperactivity disorder. New England Journal of Medicine, 383(11), 1050-1056. DOI: 10.1056/NEJMra1917069

14. Cortese, S., & Fava, C. (2024). Long-term cardiovascular effects of medications for attention-Deficit/Hyperactivity disorder—balancing benefits and risks of treatment. JAMA psychiatry, 81(2), 123-124. DOI: 10.1001/jamapsychiatry.2023.4126

15. Cortese, S., Adamo, N., Del Giovane, C., Mohr-Jensen, C., Hayes, A. J., Carucci, S., ... & Cipriani, A. (2018). Comparative efficacy and tolerability of medications for attention-deficit hyperactivity disorder in children, adolescents, and adults: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 5(9), 727-738.DOI: 10.1016/S2215-0366(18)30269-4

16. Cox, L. S. (2024). Managing ADHD in Adulthood: Strategies for Success in Work, Relationships, and Life. Jstone Publishing.

17. El Archi, S., Barrault, S., Brunault, P., Ribadier, A., & Varescon, I. (2022). Co-occurrence of adult ADHD symptoms and problematic internet use and its links with impulsivity, emotion regulation, anxiety, and depression. Frontiers in Psychiatry, 13, 792206. DOI: 10.3389/fpsyt.2022.792206

18. Epstein, J. N., Garner, A. A., Kiefer, A. W., Peugh, J., Tamm, L., MacPherson, R. P., ... & Fisher, D. L. (2022). Trial of training to reduce driver inattention in teens with ADHD. New England journal of medicine, 387(22), 2056-2066. DOI: 10.1056/NEJMoa2204783

19. Garg, G., Umeano, L., Iftikhar, S., Alhaddad, S. F., Paulsingh, C. N., Riaz, M. F., & Khan, S. (2024). Breaking it down: a systematic review unravelling the impact of attention deficit hyperactivity disorder and methylphenidate on childhood fractures. Cureus, 16(3).. DOI: 10.7759/cureus.56833

20. Gonder, N., Demir, I. H., Özel, V., Ilicepinar, K., & Bilgin, M. A. (2025). Possible association between Sever’s disease and attention deficit hyperactivity disorder. a prospective observational study. Journal of Orthopaedic Surgery and Research, 20(1), 1 .DOI: 10.1186/s13018-024-05435-y

21. Halmøy, A., Ring, A. E., Gjestad, R., Møller, M., Ubostad, B., Lien, T., ... & Fredriksen, M. (2022). Dialectical behavioral therapy-based group treatment versus treatment as usual for adults with attention-deficit hyperactivity disorder: a multicenter randomized controlled trial. Bmc Psychiatry, 22(1), 738. DOI: 10.1186/s12888-022-04356-6

22. Hanssen, K. T., Brevik, E. J., Småstuen, M. C., & Stubberud, J. (2023). Improvement of anxiety in ADHD following goal-focused cognitive remediation: a randomized controlled trial. Frontiers in psychology, 14, 1212502. DOI: 10.3389/fpsyg.2023.1212502

23. Hirsch, O., Chavanon, M., Riechmann, E., & Christiansen, H. (2018). Emotional dysregulation is a primary symptom in adult Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD). Journal of affective disorders, 232, 41-47. DOI: 10.1016/j.jad.2018.02.007

24. Jiménez-Muñoz, L., Lopez-Fernandez, O., Peñuelas-Calvo, I., Delgado-Gómez, D., Miguélez-Fernández, C., López-González, S., ... & Porras-Segovia, A. (2025). Persistence of ADHD into adulthood and associated factors: A prospective study. Psiquiatría Biológica, 32(2), 100529. DOI: 10.1016/j.psiq.2024.100529

25. Kofler, M. J., Groves, N. B., Chan, E. S., Marsh, C. L., Cole, A. M., Gaye, F., ... & Singh, L. J. (2024). Working memory and inhibitory control deficits in children with ADHD: an experimental evaluation of competing model predictions. Frontiers in Psychiatry, 15, 1277583. DOI: 10.3389/fpsyt.2024.1277583

26. Koi, P. (2021). Born which way? ADHD, situational self-control, and responsibility. Neuroethics, 14(2), 205-218. DOI: 10.1007/s12152-020-09439-3

27. Lauder, K., McDowall, A., & Tenenbaum, H. R. (2022). A systematic review of interventions to support adults with ADHD at work—Implications from the paucity of context-specific research for theory and practice. Frontiers in Psychology, 13, 893469. DOI: 10.3389/fpsyg.2022.893469

28. Lenartowicz, A., DeSchepper, B., & Simpson, G. V. (2024). Training of Awareness in ADHD: Leveraging Metacognition. Journal of psychiatry and brain science, 9(5), e240006DOI: 10.20900/jpbs.20240006.

29. Lopez, P. L., Torrente, F. M., Ciapponi, A., Lischinsky, A. G., Cetkovich‐Bakmas, M., Rojas, J. I., ... & Manes, F. F. (2018). Cognitive‐behavioural interventions for attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) in adults. Cochrane database of systematic reviews, (3). DOI: 10.1002/14651858.CD010840.pub2

30. Matsumoto, K., Hamatani, S., Kunisato, Y., & Mizuno, Y. (2024). Components of cognitive–behavioural therapy for mitigating core symptoms in attention-deficit hyperactivity disorder: a systematic review and network meta-analys. BMJ Ment Health, 27(1).. DOI: 10.1136/bmjment-2024-301303

31. McCabe, J. (2024). How to ADHD: An Insider's Guide to Working with Your Brain (not Against It). Rodale Books.

32. Mierau, S. B. (2025). Do I Have ADHD? Diagnosis of ADHD in Adulthood and Its Mimics in the Neurology Clinic. Neurology: Clinical Practice, 15(1), e200433. DOI: 10.1212/CPJ.0000000000200433

33. Moritz, G. R., Pizutti, L. T., Cancian, A. C., Dillenburg, M. S., de Souza, L. A., Lewgoy, L. B., ... & Rohde, L. A. (2021). Feasibility trial of the dialectical behavior therapy skills training group as add‐on treatment for adults with attention‐deficit/hyperactivity disorder. Journal of Clinical Psychology, 77(3), 516-524. DOI: 10.1002/jclp.23049

34. Newark, P. E., Elsässer, M., & Stieglitz, R. D. (2016). Self-esteem, self-efficacy, and resources in adults with ADHD. Journal of Attention Disorders, 20(3), 279-290. DOI: 10.1177/1087054712459561

35. Ogrodnik, M., Karsan, S., & Heisz, J. J. (2023). Mental health in adults with ADHD: Examining the relationship with Cardiorespiratory Fitness. Journal of Attention Disorders, 27(7), 698-708. DOI: 10.1177/10870547231158383

36. Ostinelli, E. G., Schulze, M., Zangani, C., Farhat, L. C., Tomlinson, A., Del Giovane, C., ... & Cortese, S. (2025). Comparative efficacy and acceptability of pharmacological, psychological, and neurostimulatory interventions for ADHD in adults: a systematic review and component network meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 12(1), 32-43. DOI: 10.1016/S2215-0366(24)00360-2

37. Pievsky, M. A., & McGrath, R. E. (2018). The neurocognitive profile of attention-deficit/hyperactivity disorder: A review of meta-analyses. Archives of Clinical Neuropsychology, 33(2), 143-157. DOI: 10.1093/arclin/acx055

38. Rodrigo-Yanguas, M., Martín-Moratinos, M., González-Tardón, C., Sanchez-Sanchez, F., Royuela, A., Bella-Fernández, M., & Blasco-Fontecilla, H. (2023). Effectiveness of a personalized, chess-based training serious video game in the treatment of adolescents and young adults with attention-deficit/hyperactivity disorder: randomized controlled trial. JMIR serious games, 11, e39874. DOI: 10.2196/39874

39. Rosello, B., Berenguer, C., Raga, J. M., Baixauli, I., & Miranda, A. (2020). Executive functions, effortful control, and emotional lability in adults with ADHD. implications for functional outcomes. Psychiatry research, 293, 113375. DOI: 10.1016/j.psychres.2020.113375

40. Schein, J., Adler, L. A., Childress, A., Gagnon-Sanschagrin, P., Davidson, M., Kinkead, F., ... & Lefebvre, P. (2022). Economic burden of attention-deficit/hyperactivity disorder among adults in the United States: a societal perspective. Journal of managed care & specialty pharmacy, 28(2), 168-179. DOI: 10.18553/jmcp.2021.21290

41. Seery, C., Leonard-Curtin, A., Naismith, L., King, N., Kilbride, K., Wrigley, M., ... & Bramham, J. (2023). The understanding and managing adult ADHD programme: a qualitative evaluation of online psychoeducation with acceptance and commitment therapy for adults with ADHD. Journal of Contextual Behavioral Science, 29, 254-263. DOI: 10.1016/j.jcbs.2023.08.005

42. Shrestha, M., Lautenschleger, J., & Soares, N. (2020). Non-pharmacologic management of attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents: a review. Translational Pediatrics, 9(Suppl 1), S114. DOI: 10.21037/tp.2019.10.01

43. Surman, C. B., Biederman, J., Spencer, T., Miller, C. A., McDermott, K. M., & Faraone, S. V. (2013). Understanding deficient emotional self-regulation in adults with attention deficit hyperactivity disorder: a controlled study. ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders, 5, 273-281. DOI: 10.1007/s12402-012-0100-8

44. Surman, C. B., Walsh, D. M., Horick, N., DiSalvo, M., Vater, C. H., & Kaufman, D. (2023). Solriamfetol for attention-deficit/hyperactivity disorder in adults: a double-blind placebo-controlled pilot study. The Journal of Clinical Psychiatry, 84(6), 49350. DOI: 10.4088/JCP.23m14934

45. Svedell, L. A., Holmqvist, K. L., Lindvall, M. A., Cao, Y., & Msghina, M. (2023). Feasibility and tolerability of moderate intensity regular physical exercise as treatment for core symptoms of attention deficit hyperactivity disorder: a randomized pilot study. Frontiers in Sports and Active Living, 5, 1133256. DOI: 10.3389/fspor.2023.1133256

46. Tourjman, V., Louis-Nascan, G., Ahmed, G., DuBow, A., Côté, H., Daly, N., ... & Sadek, J. (2022). Psychosocial interventions for attention deficit/hyperactivity disorder: a systematic review and meta-analysis by the CADDRA guidelines work GROUP. Brain sciences, 12(8), 1023. DOI: 10.3390/brainsci12081023

47. Veronesi, G. F., Gabellone, A., Tomlinson, A., Solmi, M., Correll, C. U., & Cortese, S. (2024). Treatments in the pipeline for attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) in adults. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 105774. DOI: 10.1016/j.neubiorev.2024.105774

48. William, S., Horrocks, M., Richmond, J., Hall, C. L., & French, B. (2024). Experience of CBT in adults with ADHD: a mixed methods study. Frontiers in psychiatry, 15, 1341624. DOI: 10.3389/fpsyt.2024.1341624

49. Young, S., Uysal, O., Kahle, J., Gudjonsson, G. H., Hollingdale, J., Cortese, S., ... & Kilic, O. (2024). A systematic review and meta-analysis comparing the severity of core symptoms of attention-deficit hyperactivity disorder in females and males. Psychological Medicine, 1-22. DOI: 10.1017/S0033291724001600