آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 25، شماره 162 - ( تابستان 1405(شهریور)، 1405 )
جلد 25 شماره 162 صفحات 16-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Haghighi Poshtiri N, Ghamarani A. (2026). Investigation of the Efficacy of Prospective Memory Training on Time and Event-Based Prospective Memory in High-Functioning Boys with Autism Spectrum Disorder. , Journal of Psychological Science. 25(162), : 9 doi:10.66224/jps.25.162.9
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3130-fa.html
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3130-fa.html
حقیقی پشتیری نیما، قمرانی امیر.(1405). بررسی اثربخشی آموزش حافظۀ آینده‌نگر بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و رویداد در کودکان پسر مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا , مجله علوم روانشناختی. 25 (162) :16-1 10.66224/jps.25.162.9
گروه روانشناسی کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. ، a.ghamarani@edu.ui.ac.ir
چکیده: (31 مشاهده)
زمینه: نتایج مطالعات پیشین حاکی از آن است که نارسایی در حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و رویداد می‌تواند پیامدهای منفی جدی برای زندگی روزمره و وضعیت اجتماعی کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا به همراه داشته باشد. علی‌رغم این که حافظۀ آینده‌نگر همچون سایر توانایی‌های شناختی می‌تواند از طریق آموزش و تمرین بهبود یابد، اما هنوز در مورد تدوین مداخلۀ جامع و هدفمند برای تقویت حافظۀ آینده‌نگر و بررسی اثربخشی آن بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و رویداد در این کودکان، خلأ پژوهشی وجود دارد.
هدف: هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی آموزش حافظۀ آینده‌نگر بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و رویداد در کودکان پسر مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا انجام بود.
روش: روش این پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری یک‌ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی کودکان پسر 6 تا 12 سال مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا در شهر رشت در سال 1402 بود که از بین آن‌ها، 30 کودک به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و در دو گروه آزمایش و گواه گمارش شدند (هر گروه 15 نفر). اعضای هر دو گروه، ابزار پژوهش شامل تکلیف حافظۀ آینده‌نگر رویدادمحور و زمان‌محور (چنگ و همکاران، 2013) را پیش‌وپس از مداخله تکمیل کردند. گروه آزمایش به مدت 15 جلسه، هفته‌ای دو بار، تحت مداخلۀ آموزشی حافظۀ آینده‌نگر قرار گرفت. همچنین داده‌های پژوهش با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-28 مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافتهها: نتایج نشان داد بین میانگین نمرات گروه‌های مورد مقایسه، تفاوت معناداری در حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و مبتنی بر رویداد در پس‌آزمون وجود دارد؛ بنابراین این مداخله بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان (547/9F=، 001/0P=، 254/0η2=)، حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر رویداد (272/9 F=، 001/0P= ، 249/0η2=) مؤثر بود و این تغییرات در مرحله پیگیری نیز تداوم داشته است (05/0>P).
نتیجه‌گیری: باتوجه‌به اهمیت حافظۀ آینده‌نگر در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم، ارائه مداخلات آموزشی برای ارتقای حافظۀ آینده‌نگر به‌منظور افزایش عملکرد آن‌ها می‌تواند به طور مؤثری مشکلات شناختی این کودکان را کاهش داده و کنترل کند.
هدف: هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی آموزش حافظۀ آینده‌نگر بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و رویداد در کودکان پسر مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا انجام بود.
روش: روش این پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری یک‌ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی کودکان پسر 6 تا 12 سال مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا در شهر رشت در سال 1402 بود که از بین آن‌ها، 30 کودک به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و در دو گروه آزمایش و گواه گمارش شدند (هر گروه 15 نفر). اعضای هر دو گروه، ابزار پژوهش شامل تکلیف حافظۀ آینده‌نگر رویدادمحور و زمان‌محور (چنگ و همکاران، 2013) را پیش‌وپس از مداخله تکمیل کردند. گروه آزمایش به مدت 15 جلسه، هفته‌ای دو بار، تحت مداخلۀ آموزشی حافظۀ آینده‌نگر قرار گرفت. همچنین داده‌های پژوهش با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-28 مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافتهها: نتایج نشان داد بین میانگین نمرات گروه‌های مورد مقایسه، تفاوت معناداری در حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و مبتنی بر رویداد در پس‌آزمون وجود دارد؛ بنابراین این مداخله بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان (547/9F=، 001/0P=، 254/0η2=)، حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر رویداد (272/9 F=، 001/0P= ، 249/0η2=) مؤثر بود و این تغییرات در مرحله پیگیری نیز تداوم داشته است (05/0>P).
نتیجه‌گیری: باتوجه‌به اهمیت حافظۀ آینده‌نگر در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم، ارائه مداخلات آموزشی برای ارتقای حافظۀ آینده‌نگر به‌منظور افزایش عملکرد آن‌ها می‌تواند به طور مؤثری مشکلات شناختی این کودکان را کاهش داده و کنترل کند.
شماره‌ی مقاله: 9
واژه‌های کلیدی: اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا، حافظۀ آینده‌نگر مبتنی زمان، حافظۀ آینده‌نگر مبتنی رویداد، پسران.
فهرست منابع
1. حسن نتاج، فهیمه؛ تقی‌پور جوان، عباسعلی؛ پورفاطمی، فاطمه و آرام، سید سعید (1399). غربالگری و شیوع‌شناسی اختلال طیف اوتیسم در کودکان ۳-۶ سال مهدکودک‌های تحت نظارت سازمان بهزیستی استان مازندران. فصلنامه سلامت روان کودک، ۷ (۳)، ۲۰۵-۲۱۸. https://doi.org/10.1007/s10803-007-0445-6
2. درویشی، صدف؛ ابوالمعالی الحسینی، خدیجه؛ رفیعی‌پور، امین و درتاج، فریبرز (۱۴۰۲). اثربخشی آموزش مهارت عاطفی اجتماعی بر نظریه ذهن در کودکان مبتلا به اوتیسم. مجله علوم روانشناختی، ۲۲ (۱۲۶)، 1069-1082. https://doi.org/10.52547/JPS.22.126.1069
3. دلاور، علی (1403). روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی. تهران: انتشارات ویرایش.
4. قائدی، فاطمه؛ داوودی، اعظم؛ نظیری، قاسم و سامانی، سیامک (۱۴۰۳). اثر القای خلق مثبت و منفی بر حافظه کاری، اتوبیوگرافیک و معنایی در افراد با کمال‌گرایی ناسازگارانه. مجله علوم روانشناختی، 23 (139)، 109-124. https://doi.org/10.52547/JPS.23.139.1653
5. Brom, S. S., & Kliegel, M. (2014). Improving everyday prospective memory performance in older adults: Comparing cognitive process and strategy training. Psychology and Aging, 29(3), 744–755. https://doi.org/10.1037/a0037181
6. Cheng, H., Yang, Z., Dong, B., Chen, C., Zhang, M., Huang, Z.,... & Wang, K. (2013). Chemotherapy‐induced prospective memory impairment in patients with breast cancer. Psycho‐Oncology, 22(10), 2391-2395. https://doi.org/10.1002/pon.3291
7. Da Silva Coelho, C., Zuber, S., Künzi, M., Joly-Burra, E., & Kliegel, M. (2023). The relationship between depressive symptoms, metamemory, and prospective memory in older adults. Journal of clinical and experimental neuropsychology, 45(1), 69-83. https://doi.org/10.1080/13803395.2023.2195618
8. Darvishi S, Abolmaali K, Rafiepoor A, Dortaj F. (2023). The efficacy of social emotional skill training on improving theory of mind in children with autism. Journal of Psychological Science, 22(126), 1069-1082. [Persian] https://doi.org/10.52547/JPS.22.126.1069
9. Delavar, A (2024). Research Method in Psychology and Educational Sciences. Tehran: Virayesh Publications. [Persian]
10. Eysenck, M. W. (2020). Prospective memory. In Memory (pp. 425-445). Routledge.
11. Ghanizadeh, A. (2008). A preliminary study on screening prevalence of pervasive developmental disorder in schoolchildren in Iran. Journal of autism and developmental disorders, 38, 759-763. https://doi.org/10.1007/s10803-007-0445-6
12. Ghaedi F, Davoodi A, Naziri G, Samani S. (2024). The effect of positive and negative mood induction on working, autobiographical, and semantic memory in people with maladaptive perfectionism. Journal of Psychological Science, 23(139), 109-124. [Persian] https://doi.org/10.52547/JPS.23.139.1653
13. Groenman, A. P., Torenvliet, C., Radhoe, T. A., Agelink van Rentergem, J. A., van der Putten, W., Altgassen, M., & Geurts, H. M. (2024). Remembering the future; prospective memory across the autistic adult’s life span. Autism, 28(9), 2254-2266. https://doi.org/10.1177/13623613231225489
14. Hassannattaj F, Abbasali Taghipour Javan A, Pourfatemi F, Aram S S. (2020). Screening and Epidemiology of Autism Spectrum Disorder in 3 to 6 Year-old Children of Kindergartens Supervised by Mazandaran Welfare Organization. J Child Ment Health, 7 (3), 205-218. [Persian] https://doi.org/10.1007/s10803-007-0445-6
15. Henry, J. D., Terrett, G., Altgassen, M., Raponi-Saunders, S., Ballhausen, N., Schnitzspahn, K. M., & Rendell, P. G. (2014). A virtual week study of prospective memory function in autism spectrum disorders. Journal of experimental child psychology, 127, 110-125. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2014.01.011
16. Hirota, T., & King, B. H. (2023). Autism spectrum disorder: a review. Jama, 329(2), 157-168. https://doi.org/10.1001/jama.2022.23661
17. Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications.
18. Kretschmer, A., Altgassen, M., Rendell, P. G., & Bölte, S. (2014). Prospective memory in adults with high-functioning autism spectrum disorders: Exploring effects of implementation intentions and retrospective memory load. Research in developmental disabilities, 35(11), 3108-3118. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2014.07.052
19. Kuhlmann, B. G. (2019). Metacognition of prospective memory: Will I remember to remember?. Prospective memory, 60-77. http://dx.doi.org/10.4324/9781351000154-5
20. Landsiedel, J., & Williams, D. M. (2020). Increasing extrinsic motivation improves time-based prospective memory in adults with autism: Relations with executive functioning and mentalizing. Journal of autism and developmental disorders, 50(4), 1133-1146. https://doi.org/10.1007/s10803-019-04340-2
21. Landsiedel, J., Williams, D. M., & Abbot-Smith, K. (2017). A meta-analysis and critical review of prospective memory in autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 47, 646-666. https://doi.org/10.1007/s10803-016-2987-y
22. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
23. Maenner, M. J. (2023). Prevalence and characteristics of autism spectrum disorder among children aged 8 years—Autism and Developmental Disabilities Monitoring Network, 11 sites, United States, 2020. MMWR. Surveillance Summaries, 72. (2),1-14. http://dx.doi.org/10.15585/mmwr.ss7202a1
24. McDaniel, M. A., & Einstein, G. O. (2011). The neuropsychology of prospective memory in normal aging: A componential approach. Neuropsychologia, 49(8), 2147-2155. https://doi.org/10.1016/j.neuropsychologia.2010.12.029
25. Peisley, M. (2016). A Positive behavioural Intervention on Prospective Memory of Children with Autism Thesis, Master of Applied Psychology (MAppPsy). University of Waikato, Hamilton, New Zealand. https://hdl.handle.net/10289/10060
26. Potvin, M. J., Rouleau, I., Sénéchal, G., & Giguère, J. F. (2011). Prospective memory rehabilitation based on visual imagery techniques. Neuropsychological rehabilitation, 21(6), 899-924. https://doi.org/10.1080/09602011.2011.630882
27. Quan, W., Liu, S., Cao, M., & Zhao, J. (2024). A comprehensive review of virtual reality technology for cognitive rehabilitation in patients with neurological conditions. Applied Sciences, 14(14), 6285. https://doi.org/10.3390/app14146285
28. Rose, N. S., Rendell, P. G., Hering, A., Kliegel, M., Bidelman, G. M., & Craik, F. I. (2015). Cognitive and neural plasticity in older adults’ prospective memory following training with the Virtual Week computer game. Frontiers in Human Neuroscience, 9, 592. https://doi.org/10.3389/fnhum.2015.00592
29. Rummel, J., & Kvavilashvili, L. (2023). Current theories of prospective memory and new directions for theory development. Nature Reviews Psychology, 2(1), 40-54. https://doi.org/10.1038/s44159-022-00121-4
30. Samadi, S. A., Mahmoodizadeh, A., & McConkey, R. (2012). A national study of the prevalence of autism among five-year-old children in Iran. Autism, 16(1), 5-14. https://doi.org/10.1177/1362361311407091
31. Scarampi, C., & Gilbert, S. J. (2020). The effect of recent reminder setting on subsequent strategy and performance in a prospective memory task. Memory, 28(5), 677-691. https://doi.org/10.1080/09658211.2020.1764974
32. Scullin, M. K., Jones, W. E., Phenis, R., Beevers, S., Rosen, S., Dinh, K.,... & Benge, J. F. (2022). Using smartphone technology to improve prospective memory functioning: A randomized controlled trial. Journal of the American Geriatrics Society, 70(2), 459-469. https://doi.org/10.1111/jgs.17551
33. Sheppard, D. P., Bruineberg, J. P., Kretschmer-Trendowicz, A., & Altgassen, M. (2020). Prospective memory in autism: Theory and literature review. Prospective Memory in Clinical Populations, 8-42. https://doi.org/10.4324/9781003011521-2
34. Sheppard, D. P., Matchanova, A., Sullivan, K. L., Kazimi, S. I., & Woods, S. P. (2020). Prospective memory partially mediates the association between aging and everyday functioning. The Clinical Neuropsychologist, 34(4), 755-774. https://doi.org/10.1080/13854046.2019.1637461
35. Skuse, D., Greaves-Lord, K., Rodrigues da Cunha, G., & Baird, G. (2024). Autism spectrum disorder. In G. M. Reed, P. L. -J. Ritchie, A. Maercker, & T. J. Rebello (Eds.) , A psychological approach to diagnosis: Using the ICD-11 as a framework (pp. 61–77). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/0000392-004
36. Su, X. M., Yang, T. X., Zuber, S., Li, S. B., Yuan, R. M., Yuan, C. W.,... & Chan, R. C. (2024). Event-, time-and activity-based prospective memory in children with higher autistic traits. Research in Autism Spectrum Disorders, 118, 102498. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2024.102498
37. Torenvliet, C., Groenman, A. P., Radhoe, T. A., van Rentergem, J. A., Van der Putten, W. J., & Geurts, H. M. (2023). A longitudinal study on cognitive aging in autism. Psychiatry Research, 321, 115063. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2023.115063
38. Tsang, A. P. L., Au, A., & Lo, H. H. M. (2022). Prospective memory training for healthy older adults: a systematic review. Clinical Gerontologist, 45(3), 486-502. https://doi.org/10.1080/07317115.2021.1950253
39. Vicentin, S., Cona, G., Arcara, G., & Bisiacchi, P. (2023). The impact of sensory modality on prospective memory: Differences between visual and auditory processing. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 76(5), 1086-1097. https://doi.org/10.1177/17470218221103500
40. Waldum, E. R., Dufault, C. L., & McDaniel, M. A. (2016). Prospective memory training: Outlining a new approach. Journal of Applied Gerontology, 35(11),1211-1234. https://doi.org/10.1177/0733464814559418
41. West, R., Bowry, R., & Krompinger, J. (2006). The effects of working memory demands on the neural correlates of prospective memory. Neuropsychologia, 44(2), 197-207. https://doi.org/10.1016/j.neuropsychologia.2005.05.003
42. Zeidan, J., Fombonne, E., Scorah, J., Ibrahim, A., Durkin, M. S., Saxena, S., Yusuf, A., Shih, A., & Elsabbagh, M. (2022). Global prevalence of autism: A systematic review update. Autism research, 15(5), 778-790. https://doi.org/10.1002/aur.2696
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)