تاثیر ذهن آگاهی و نشخوار فکری بر اضطراب اجتماعی با میانجی گری همجوشی شناختی

مهبد, مهدی; کوروش نیا, مریم; برزگر, مجید; سهرابی شگفتی, نادره

doi:10.61186/jps.24.156.12

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 156 - ( زمستان 1404(اسفند)، 1404 ) جلد 24 شماره 156 صفحات 217-201 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.156.12

Mendeley

Zotero

RefWorks

Mahbod M, Kouroshnia M, Barzegar M, Sohrabi-Shegefti N. (2025). The effect of mindfulness and rumination on social anxiety: the mediating role of cognitive fusion. Journal of Psychological Science. 24(156), 201-217. doi:10.61186/jps.24.156.12
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3057-fa.html

مهبد مهدی، کوروش نیا مریم، برزگر مجید، سهرابی شگفتی نادره.(1404). تاثیر ذهن آگاهی و نشخوار فکری بر اضطراب اجتماعی با میانجی گری همجوشی شناختی مجله علوم روانشناختی 24 (156) :217-201 10.61186/jps.24.156.12

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3057-fa.html

تاثیر ذهن آگاهی و نشخوار فکری بر اضطراب اجتماعی با میانجی گری همجوشی شناختی

مهدی مهبد

، مریم کوروش نیا^*

، مجید برزگر

، نادره سهرابی شگفتی

گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران (نویسنده مسئول) ، Ma.kouroshnia@iau.ac.ir

چکیده: (992 مشاهده)

زمینه: اضطراب اجتماعی یکی از شایع‌ترین اختلالات اضطرابی است که می‌تواند عملکرد تحصیلی، شغلی و اجتماعی افراد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. با وجود توجه فزاینده پژوهش‌ها به نقش متغیرهای درون‌روانی مانند ذهن‌آگاهی، نشخوار فکری و همجوشی شناختی در شکل‌گیری یا کاهش اضطراب اجتماعی، هنوز روابط میان این متغیرها به ویژه نقش میانجی‌گرانه همجوشی شناختی به‌طور کامل روشن نشده است.
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر ذهن‌آگاهی و نشخوار فکری بر اضطراب اجتماعی با در نظر گرفتن نقش میانجی همجوشی شناختی در بین دانشجویان بود.
روش: این مطالعه از نوع همبستگی و مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی بود که نمونه‌ای به حجم ۳۰۸ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از سیاهه فوبیای اجتماعی (کونور و همکاران، 2000)، مقیاس ذهن‌آگاهی (براون و ریان، 2003)، مقیاس نشخوار فکری (نولن-هوکسیما و مورو، 1991) و پرسشنامه همجوشی شناختی (گیلاندرز و همکاران، 2014) گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار AMOS و SPSS نسخه 24 و از روش‌های ضریب همبستگی پیرسون، مدل معادلات ساختاری و تحلیل بوتسترپ انجام گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد که ذهن‌آگاهی با اضطراب اجتماعی رابطه منفی معنادار دارد و نشخوار فکری با اضطراب اجتماعی رابطه مثبت معنادار (05/0 P<) دارد. همچنین، همجوشی شناختی نقش میانجی معناداری در رابطه بین ذهن‌آگاهی و اضطراب اجتماعی و نیز در رابطه بین نشخوار فکری و اضطراب اجتماعی (05/0 P<) ایفا می‌کند.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نقش مهم فرایندهای شناختی و تنظیم هیجانی را در تجربه اضطراب اجتماعی برجسته می‌کند. تقویت ذهن‌آگاهی و کاهش همجوشی شناختی و نشخوار فکری می‌تواند به عنوان راهبردهایی مؤثر در مداخلات روانشناختی برای کاهش اضطراب اجتماعی به‌کار گرفته شود.

واژه‌های کلیدی: ذهن‌آگاهی، نشخوار فکری، همجوشی شناختی، اضطراب اجتماعی، دانشجویان

متن کامل [PDF 1454 kb] (457 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/4/13 | پذیرش: 1404/6/15 | انتشار: 1404/10/10

فهرست منابع

1. ابوجاسم، زهرا، و خدابخش پیرکلانی، روشنک. (1404). تأثیر مداخلات روان شناختی و دارودرمانی بر بهبود اضطراب اجتماعی: یک مرور نظام مند. فصلنامه علوم روانشناختی، (149) 24، 33-51. http://psychologicalscience.ir/article-1-2875-en.html

2. الله‌کایی، ماری یهیوی، خوش کنش، ابوالقاسم، و اصغرنژاد فرید، علی اصغر. (1401). اثربخشی آموزش تکنیک های ذهن آگاهی بر ناگویی هیجانی و اضطراب اجتماعی بر اساس سیستم های مغزی – رفتاری. مجله علوم روانشناختی، (21)12: 2499-2487. http://psychologicalscience.ir/article-1-1734-fa.html

3. باقری‌نژاد، مینا، صالحی فدردی، جواد، و طباطبایی، سیدمحمود. (1389). رابطه بین نشخوار فکری و افسردگی در نمونه ای از دانشجویان ایرانی. فصلنامه مطالعات تربیتی و روانشناسی، (1) 11، 21-38. https://doi.org/10.22067/ijap.v11i1.6910

4. جوانمردی، فرحناز، شفیع آبادی، عبدالله، و پوشنه، کامبیز. (1403). پیش‌بینی تحمل پریشانی در سالمندان بر اساس حمایت ادراک شده، اجتناب تجربی و هوش معنوی با نقش میانجی ذهن آگاهی. فصلنامه فرهنگی - تربیتی زنان و خانواده، (66) 19، 310-283. https://cwfs.ihu.ac.ir/article_208480.html?lang=fa

5. حسنوند عموزاده، مهدی. (1395). بررسی روایی و پایایی مقیاس هراس اجتماعی در میان دانشجویان مبتلا به اضطراب اجتماعی. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، (139) 26، 166-177. http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-8146-fa.html

6. حسین لو، عقیل، پورنقاش تهرانی، سیدسعید، جعفری روشن، فریبا، چهره سا علیرضا، و دارابی، مجید. (1400). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر علائم افسردگی و نشخوار فکری زنان، پس از خیانت همسر. مجله علوم روانشناختی، (103) 20، 999-1014. https://doi.org/10.52547/JPS.20.103.999

7. زارع، حسین. (1393). هنجاریابی مقیاس اجتماعی همجوشی شناختی گیلاندرز بر اساس الگوی بوهرنستات. نشریه پژوهش های روان شناسی اجتماعی، 4(15)،26 -17. https://www.magiran.com/p1415813

8. سعادتمند، مهدیه، و داستانی، محبوبه. (1403). پیش بینی نشانه های اضطراب اجتماعی براساس سیستم های مغزی-رفتاری با میانجی گری نشخوار فکری و دشواری درتنظیم هیجان. نشریه رویش روان شناسی، 13(2)، 211-222. http://frooyesh.ir/article-1-4908-fa.html

9. طباطبایی نژاد، فاطمه سادات، موسوی، مریم سادات، و بنی‌طبا، سیدمصطفی. (1401). اثربخشی درمان ذهن آگاهی مثبت محور و درمان شناختی رفتاری بر نشخوارفکری و بهزیستی روان شناختی دانشجویان افسرده دانشکده توانبخشی. فصلنامه توسعه ی آموزش جندی شاپور، 13(2)، 436-458. https://doi.org/10.22118/edc.2022.329374.2020

10. ظهوری زنگنه، زهره، امامی پور، سوزان، و باغداساریانس، آنیتا. (1403). مدل پیش‌بینی امید براساس سبک‌های دلبستگی و چشم‌انداز زمان با میانجی گری تاب‌آوری روانی در دانشجویان، مجله پژوهش‌های کاربردی روانشناختی، (4)15، 239-260. https://doi.org/10.22059/japr.2024.348488.644368

11. عبداله‌زاده، زینب، مشهدی، علی، و طبیبی، زهرا. (1394). اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهبود مشکلات درونی‌سازی شده نوجوانان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی. پژوهش‌های روانشناسی بالینی و مشاوره، (2)5، 151-136. https://doi.org/10.22067/ijap.v5i2.43035

12. عزتی‌زاده، پویان، شاهقلیان، مهناز، عبداللهی، محمدحسین، و شهباز قزوینی، علی. (1402). ارتباط هم جوشی شناختی و پردازش هیجانی با پریشانی روانشناختی در نوجوانان. نشریه شناخت اجتماعی، (23) 12، 97-105. https://doi.org/10.30473/sc.2024.69564.2934

13. کریمی، مریم، نریمانی، محمد، و بشرپور، سجاد. (1402). الگوی روابط ساختاری طرح‌واره‌های هیجانی و همجوشی شناختی با علائم اضطراب اجتماعی در دانش‌آموزان با تأکید بر نقش میانجی حساسیت اضطرابی: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم‌پزشکی رفسنجان. (12)22، 1314-1297. http://dx.doi.org/10.61186/jrums.22.12.1297

14. ناهیدی، مهسا، میرزا حسین زاده مقدم، زهرا، تابش، حامد، و افشاری صالح، لحیا. (1401). شیوع اضطراب، افسردگی و استرس و همبسته های روانی-اجتماعی آن در دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در دوره همه گیری کووید-9. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، (6) 65، 2309-2293. https://doi.org/10.22038/mjms.2023.68881.4091

15. ویسی، ‌مهابات، دست‌باز،‌ انور، و سلیمانی، برزان. (1402). تدوین مدل ساختاری فرسودگی شغلی معلمان بر اساس تحریفات شناختی و نشخوار فکری با نقش میانجی افکار خودآیند منفی و همجوشی شناختی. فصلنامه روانشناسی شناختی، ۱۱ (۱): ۱۵-۲۹. http://jcp.khu.ac.ir/article-1-3765-fa.html

16. Abdolahzadeh, Z., Mashhadi, A., & Tabibi, Z. (2016). Effectiveness of Mindfulness-Based Therapy on Improvement Internalizing Difficulties Adolescents with Attention Deficit–Hyperactivity Disorder. Research in Clinical Psychology and Counseling, 5(2), 136-151. (In Persian). https://doi.org/10.22067/ijap.v5i2.43035

17. Aboojasem Z., & Khodabakhsh Pirkelani, R. (2025). The Impact of Psychological Interventions and Pharmacotherapy on Improving Social Anxiety: A Systematic Review. Journal of Psychological Science, 24(149), 33-51. (In Persian). http://psychologicalscience.ir/article-1-2875-en.html

18. Allah Kai, M. Y., khoshkonesh, A., & Asgharnezhad farid, A. A. (2022). The effecacy of mindfulness training techniques on emotional malaise and social anxiety based on brain-behavioral systems. Journal of Psychological Science, 21(120), 10. (In Persian). Doi:10.52547/JPS.21.120.2487 s

19. Anderberg, J. L., Baker, L. D., Kalantar, E. A., & Berghoff, C. R. (2024). Cognitive fusion accounts for the relation of anxiety sensitivity cognitive concerns and rumination. Current Psychology, 43(5), 4475-4481. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04674-2

20. Awadalla, S., Davies, E. B., & Glazebrook, C. (2020). A longitudinal cohort study to explore the relationship between depression, anxiety and academic performance among Emirati university students. BMC psychiatry, 20(1), 448. https://doi.org/10.1186/s12888-020-02854-z

21. Bagherinezhad, M., Salehi, F. J., & Tabatabaee, S. M. (2010). Relationship between rumination and depression in a sample of Iranian students. Research in Clinical Psychology and Counseling, 11(1), 21-38. (In Persian). https://doi.org/10.22067/ijap.v11i1.6910

22. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of personality and social psychology, 84(4), 822. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822

23. Cheng, Q., Shi, C., Yan, C., Ren, Z., Chan, S. H. W., Xiong, S., ... & Zheng, H. (2022). Sequential multiple mediation of cognitive fusion and experiential avoidance in the relationship between rumination and social anxiety among Chinese adolescents. Anxiety, Stress, & Coping, 35(3), 354-364. Doi:10.1080/10615806.2021.1955864

24. Clauss, K., & Bardeen, J. R. (2022). The interactive effect of mental contamination and cognitive fusion on anxiety. Journal of Clinical Psychology, 78(4), 517-525. https://doi.org/10.1002/jclp.23224

25. Connor, K. M., Davidson, J. R., Churchill, L. E., Sherwood, A., Weisler, R. H., & Foa, E. (2000). Psychometric properties of the Social Phobia Inventory (SPIN): New self-rating scale. The British Journal of Psychiatry, 176(4), 379-386. https://doi.org/10.1192/bjp.176.4.379

26. Davidson, J. R., Potts, N. L., Richichi, E. A., Ford, S. M., Krishnan, K. R., Smith, R. D., & Wilson, W. (1991). The Brief Social Phobia Scale. The Journal of Clinical Psychiatry, 52, 48-51. https://doi.org/10.1037/t07672-000

27. Diggin, S., Smith, L., Kirkpatrick, R., & Dempster, M. (2023). A systematic review of the relationship between burnout and coping strategies in emergency workers. Journal of Workplace Behavioral Health, 38(3), 201-225. https://doi.org/10.1080/15555240.2023.2215444

28. Dixon, M. L., Moodie, C. A., Goldin, P. R., Farb, N., Heimberg, R. G., & Gross, J. J. (2020). Emotion regulation in social anxiety disorder: reappraisal and acceptance of negative self-beliefs. Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging, 5(1), 119-129. https://doi.org/10.1016/j.bpsc.2019.07.009

29. Edgar, E. V., Richards, A., Castagna, P. J., Bloch, M. H., & Crowley, M. J. (2024). Post-event rumination and social anxiety: a systematic review and meta-analysis. Journal of psychiatric research, 173, 87-97. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2024.03.013

30. Ezatizadeh, P., Shahgholian, M., Abdollahi, M. H., & Shahbaz Ghazvini, A. (2023). The relationship of Cognitive Fusion and Emotional Processing with Psychological Distress in Adolescents. Social Cognition, 12(23), 97-105. https://doi.org/10.30473/sc.2024.69564.2934

31. Gillanders, D. T., Bolderston, H., Bond, F. W., Dempster, M., Flaxman, P. E., Campbell, L., ... & Remington, B. (2014). The development and initial validation of the cognitive fusion questionnaire. Behavior therapy, 45(1), 83-101. https://doi.org/10.1016/j.beth.2013.09.001

32. Hassanvand Amouzadeh, M. (2016). Validity and reliability of social phobia inventory in students with social anxiety. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences, 26(139), 166-177. (In Persian) http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-8146-fa.html

33. Hayes, S. C., Luoma, J. B., Bond, F. W., Masuda, A., & Lillis, J. (2006). Acceptance and commitment therapy: Model, processes and outcomes. Behaviour research and therapy, 44(1), 1-25. https://doi.org/10.1016/j.brat.2005.06.006

34. Heimberg, R. G., Brozovich, F. A., & Rapee, R. M. (2014). A cognitive-behavioral model of social anxiety disorder. Social anxiety, 705-728. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-394427-6.00024-8

35. Hosseinlu, A., Pournaghash Tehrani, S. S., Jafari Roshan, F., Chehrehsa, A., & Darabi, M. (2021). The efficacy of acceptance and commitment therapy (ACT) on depressive symptoms and rumination in women after infidelity. Journal of Psychological Science, 20(103), 999-1014. (In Persian). Doi:10.52547/JPS.20.103.999 http://psychologicalscience.ir/article-1-1185-en.html

36. Hu, B., Mao, Y., & Kim, K. J. (2023). How social anxiety leads to problematic use of conversational AI: The roles of loneliness, rumination, and mind perception. Computers in Human Behavior, 145, 107760. https://doi.org/10.1016/j.chb.2023.107760

37. Jackson, D. L. (2003). Revisiting sample size and number of parameter estimates: Some support for the N: q hypothesis. Structural Equation Modeling, 10(1), 128-141. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM1001_6

38. Javanmardi, F., Shafi Abadi, A., & Poshaneh, K. (2024). The Prediction of distress tolerance model in the elderly based on perceived support, experiential avoidance and spiritual intelligence with the mediating role of mindfulness. The Women and Families Cultural-Educational, 19(66), 283-310. (In Persian). https://cwfs.ihu.ac.ir/article_208480.html

39. Jefferies, P., & Ungar, M. (2020). Social anxiety in young people: A prevalence study in seven countries. PloS one, 15(9), e0239133. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0239133

40. Karimi, M., Narimani, M., & Basharpoor, S. (2024). The pattern of structural relationships between emotional schemas and cognitive fusion and social anxiety symptoms in students with the mediating role of anxiety sensitivity: A descriptive study. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences, 22(12), 1297-1314. (In Persian). http://dx.doi.org/10.61186/jrums.22.12.1297

41. Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications. https://www.guilford.com/books/Principles-and-Practice-of-Structural-Equation-Modeling/Rex-Kline/9781462551910 srsltid=AfmBOoq5jksPG75NTAbx4W0AV5dC1dlPmXba07FZXYp3oUFcikmpK1Qq

42. Krygsman, A., & Vaillancourt, T. (2022). Elevated social anxiety symptoms across childhood and adolescence predict adult mental disorders and cannabis use. Comprehensive Psychiatry, 115, 152302. https://doi.org/10.1016/j.comppsych.2022.152302

43. Laldinpuii, B., Bhattacharjee, R., Dutta, R., & Bordoloi, S. (2024). Impact of social anxiety on the life style of students. Journal for ReAttach Therapy and Developmental Diversities, 7(6), 22-27. https://doi.org/10.53555/jrtdd.v7i6.2882

44. Liu, X., Yi, P., Ma, L., Liu, W., Deng, W., Yang, X., ... & Li, X. (2021). Mindfulness-based interventions for social anxiety disorder: A systematic review and meta-analysis. Psychiatry Research, 300, 113935. Doi:10.1016/j.psychres.2021.113935

45. Ma, L., Wang, Y., Pan, L., Cui, Z., & Schluter, P. J. (2022). Mindfulness-informed (ACT) and mindfulness-based programs (MBSR/MBCT) applied for college students to reduce symptoms of depression and anxiety. Journal of Behavioral and Cognitive Therapy, 32(4), 271-289. https://doi.org/10.1016/j.jbct.2022.05.002

46. Nahidi, M., Mirza Hoseinzadeh Moghaddam, Z., Tabesh, H., & Afshari Saleh, L. (2023). Prevalence of anxiety, depression, and stress, as well as their psychosocial correlates, among medical students during the COVID-19 pandemic. medical journal of mashhad university of medical sciences, 65(6), 2293-2309. (In Persian). https://doi.org/10.22038/mjms.2023.68881.4091

47. Noda, S., Shirotsuki, K., & Nakao, M. (2024). Low-intensity mindfulness and cognitive–behavioral therapy for social anxiety: a pilot randomized controlled trial. BMC psychiatry, 24(1), 190. Doi:10.1186/s12888-024-05651-0

48. Nolen-Hoeksema, S., & Morrow, J. (1991). A prospective study of depression and posttraumatic stress symptoms after a natural disaster: the 1989 Loma Prieta Earthquake. Journal of personality and social psychology, 61(1), 115. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.1.115

49. Saadatmand, M., & Dastani, M. (2024). Predicting social anxiety symptoms based on brain-behavioral systems with the mediation of rumination and difficulties in emotional regulation. Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal (RRJ), 13(2), 211-222. http://frooyesh.ir/article-1-4908-fa.html

50. Tababaei Nejad, F. S., Sadat Mosavi, M., & Banitaba, S. M. (2022). The effect of positive mindfulness therapy and cognitive-behavioral therapy on rumination and psychological well-being of depressed students in rehabilitation school. Educational Development of Judishapur, 13(2), 436-458. (In Persian). https://doi.org/10.22118/edc.2022.329374.2020

51. Vargas-Nieto, J. C., Montorio, I., Gantiva, C., & Froufe, M. (2022). Revista Latinoamericana de Psicología. Revista Latinoamericana de Psicología, 54, 205-213. https://doi.org/10.14349/rlp.2022.v54.23

52. Veisi, M., Dastbaz, A., & Soleimani, B. (2023). Developing a structural model of teacher job burnout based on cognitive distortions and Rumination, with the mediating role of Negative Automatic Thoughts and cognitive fusion. Journal of Cognitive Psychology, 11 (1), 15-29. (In Persian). http://jcp.khu.ac.ir/article-1-3765-fa.html

53. Watkins, E. (2023). Rumination. In D. J. A. Dozois & K. S. Dobson (Eds.), Treatment of psychosocial risk factors in depression (pp. 305–331). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/0000332-014

54. Wu, P., Cao, K., Feng, W., & Lv, S. (2024). Cross-lagged analysis of rumination and social anxiety among Chinese college students. BMC psychology, 12(1), 28. Doi:10.1186/s40359-023-01515-6

55. Zare, H. (2014). Standardizing of the social scale of cognitive fusion Gillanders based on Bohrnstedt model. Social Psychology Research, 15(4), 16-28. https://www.magiran.com/p1415813

56. Zohoori Zangeneh, Z., Emami Pour, S., & Baghdasarians, A. (2024). Model for Predicting Hope According to the Attachment Styles and Time Perspective with the Mediation Role of Psychological Resilience in the University Students. Journal of Applied Psychological Research, 15(4), 239-260. (In Persian). https://doi.org/10.22059/japr.2024.348488.644368