آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 24، شماره 154 - ( زمستان 1404(دی)، 1404 )
جلد 24 شماره 154 صفحات 331-315 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Omidghaemi M, Fathabadi J, Ghanbari S. (2025). The Effectiveness of Mindfulness Training Package Based on Interpersonal Neurobiology Approach on Improving Teacher-Student Relationship. Journal of Psychological Science. 24(154), 315-331. doi:10.61186/jps.24.154.18
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3033-fa.html
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3033-fa.html
امیدقائمی مریم، فتح آبادی جلیل، قنبری سعید.(1404). اثربخشی بسته آموزشی ذهنی نگری مبتنی بر رویکرد زیست عصبشناسی بینفردی بر ارتقای رابطه معلم و دانشآموز مجله علوم روانشناختی 24 (154) :331-315 10.61186/jps.24.154.18
گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران. ، fathabadi51@gmail.com
چکیده: (42 مشاهده)
زمینه: رابطهی مثبت و سازنده بین معلم و دانشآموز، نقش محوری در رشد شناختی و هیجانی دانشآموزان ایفا میکند. پژوهشهای اخیر در حوزهی زیستعصبشناسی بینفردی نشان دادهاند که همگامسازی فعالیتهای مغزی میان معلم و دانشآموز، میتواند کیفیت تعاملات آموزشی را ارتقا داده و شرایط مطلوبی برای یادگیری و تنظیم هیجان فراهم سازد. باوجود شواهد نظری، بررسیهای تجربی اندکی در زمینهی اثربخشی مداخلات آموزشی مبتنی بر این رویکرد انجام شده است.
هدف: این پژوهش باهدف بررسی اثربخشی بسته آموزشی ذهننگری مبتنی بر رویکرد زیستعصبشناسی بینفردی بر ارتقای رابطه معلم و دانشآموز طراحی و اجرا شد.
روش: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون با گروه گواه بود. نمونه شامل ۳۰ معلم ابتدایی (۱۵ نفر گروه آزمایش و ۱۵ نفر گروه گواه) بود که بهصورت تصادفی انتخاب شدند. مداخله در قالب ۶ جلسه ۹۰ دقیقهای آموزشی ارائه گردید. ابزار گردآوری دادهها شامل مقیاس آگاهی توجه ذهنی ریان و براون (۲۰۰۳)، مقیاس ذهنآگاهی معلم فرانک و همکاران (۲۰۱۶) و پرسشنامه ظرفیت تأملی معلم بود وحیدی و همکاران (۱۴۰۰) بود. دادهها با تحلیل کوواریانس با اندازهگیری مکرر تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد که بسته آموزشی ذهننگری بهطور معناداری موجب افزایش نمره کلی ذهنآگاهی در تدریس و مؤلفهی بینفردی ذهنآگاهی در گروه آزمایش شد (p<0.05)؛ اما تغییرات در مؤلفهی درونفردی ذهنآگاهی و کنش تأملی معلمان ازنظر آماری معنادار نبود. بهطورکلی، بسته آموزشی توانست بر بهبود کیفیت رابطه معلم ـ دانشآموز از طریق ارتقای آگاهی بینفردی تأثیر بگذارد.
نتیجهگیری: یافتهها بیانگر آن است که این رویکرد با تکیهبر همگامسازی عصبی و ارتقای حضور ذهن، فرصتهای تازهای برای مداخلات آموزشی فراهم میسازد. بااینحال، اثربخشی آن بر جنبههای درون فردی و ظرفیتهای تأملی نیازمند پژوهشهای تکمیلی و مداخلات طولانیمدتتر است.
هدف: این پژوهش باهدف بررسی اثربخشی بسته آموزشی ذهننگری مبتنی بر رویکرد زیستعصبشناسی بینفردی بر ارتقای رابطه معلم و دانشآموز طراحی و اجرا شد.
روش: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون با گروه گواه بود. نمونه شامل ۳۰ معلم ابتدایی (۱۵ نفر گروه آزمایش و ۱۵ نفر گروه گواه) بود که بهصورت تصادفی انتخاب شدند. مداخله در قالب ۶ جلسه ۹۰ دقیقهای آموزشی ارائه گردید. ابزار گردآوری دادهها شامل مقیاس آگاهی توجه ذهنی ریان و براون (۲۰۰۳)، مقیاس ذهنآگاهی معلم فرانک و همکاران (۲۰۱۶) و پرسشنامه ظرفیت تأملی معلم بود وحیدی و همکاران (۱۴۰۰) بود. دادهها با تحلیل کوواریانس با اندازهگیری مکرر تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد که بسته آموزشی ذهننگری بهطور معناداری موجب افزایش نمره کلی ذهنآگاهی در تدریس و مؤلفهی بینفردی ذهنآگاهی در گروه آزمایش شد (p<0.05)؛ اما تغییرات در مؤلفهی درونفردی ذهنآگاهی و کنش تأملی معلمان ازنظر آماری معنادار نبود. بهطورکلی، بسته آموزشی توانست بر بهبود کیفیت رابطه معلم ـ دانشآموز از طریق ارتقای آگاهی بینفردی تأثیر بگذارد.
نتیجهگیری: یافتهها بیانگر آن است که این رویکرد با تکیهبر همگامسازی عصبی و ارتقای حضور ذهن، فرصتهای تازهای برای مداخلات آموزشی فراهم میسازد. بااینحال، اثربخشی آن بر جنبههای درون فردی و ظرفیتهای تأملی نیازمند پژوهشهای تکمیلی و مداخلات طولانیمدتتر است.
واژههای کلیدی: زیستعصبشناسی بینفردی، رابطه معلم و دانشآموز، ذهنآگاهی، تعامل آموزشی، تنظیم هیجان.
فهرست منابع
1. Allen, J. G., Fonagy, P., & Bateman, A. W. (2008). Mentalizing in Clinical Practice. American Psychiatric Publishing, Inc. https://psycnet.apa.org/record/2008-02574-000
2. Atmaca, Ç., Rızaoğlu, F., Türkdoğan, T., & Yaylı, D. (2020). An emotion focused approach in predicting teacher burnout and job satisfaction. Teaching and Teacher Education, 90, 103025. https://doi.org/10.1016/j.tate.2020.103025
3. Babiker, A., Faye, I., Mumtaz, W., Malik, A. S., & Sato, H. (2019). EEG in classroom: EMD features to detect situational interest of students during learning. Multimedia Tools and Applications, 78(12), 16261–16281. DOI:10.1007/s11042-018-7016-z
4. Bateman, A., & Fonagy, P. (2016). Mentalization-based treatment for personality disorders: A practical guide. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/med:psych/9780199680375.001.0001
5. Bateman, A., Campbell, C., Luyten, P., & Fonagy, P. (2018). A mentalization-based approach to common factors in the treatment of borderline personality disorder. Current opinion in psychology, 21, 44-49. DOI: 10.1016/j.copsyc.2017.09.005
6. Bevilacqua, D., Davidesco, I., Wan, L., Chaloner, K., Rowland, J., Ding, M., ... Dikker, S. (2018). Brain-to-brain synchrony and learning outcomes vary by student-teacher dynamics: Evidence from a real-world classroom electroencephalography study. Journal of Cognitive Neuroscience, 31(3), 401–411. DOI: 10.1162/jocn_a_01274
7. Chen, A. (2025). Student-Centered memory strategy optimization based on learning efficacy: Evidence from educational neuroscience. Cognitive Strategies in Study, 1(1). doi: 10.3390/brainsci15020203
8. Cheng, X. J., Li, X., & Hu, Y. (2015). Synchronous brain activity during cooperative exchange depends on gender of partner: A fNIRS-based hyperscanning study. Human Brain Mapping, 36(6), 2039–2048. DOI: 10.1002/hbm.22754
9. Cohen, S. S., Madsen, J., Touchan, G., Robles, D., Lima, S. F. A., Henin, S., & Parra, L. C. (2018). Neural engagement with online educational videos predicts learning performance for individual students. Neurobiology of Learning and Memory, 155, 60–64. DOI: 10.1016/j.nlm.2018.06.011
10. Davidesco, I., Laurent, E., Valk, H., West, T., Dikker, S., Milne, C., & Poeppel, D. (2019). Brain-to-brain synchrony predicts long-term memory retention more accurately than individual brain measures. https://doi.org/10.1101/644047
11. Dikker, S., Wan, L., Davidesco, I., Kaggen, L., Oostrik, M., McClintock, J., ... Poeppel, D. (2017). Brain-to-brain synchrony tracks real-world dynamic group interactions in the classroom. Current Biology, 27(9), 1375–1380. DOI: 10.1016/j.cub.2017.04.002
12. Fonagy, P., & Target, M. (1997). Attachment and reflective function: their role in self-organisation. Development and Psychopathology, 9, 679–700. https://doi.org/10.1017/S0954579497001399
13. Fonagy, P., & Target, M. (2000). Playing with reality: III. The persistence of dual psychic reality in borderline patients. International Journal of PsychoAnalysis, 81(5), 853-873. https://doi.org/10.1516/0020757001600165
14. Jiang, J., Chen, C. S., Dai, B. H., Shi, G., Ding, G. S., Liu, L., & Lu, C. M. (2015). Leader emergence through interpersonal neural synchronization. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(14), 4274–4279. DOI: 10.1073/pnas.1422930112
15. Liu, J., Zhang, R., Geng, B., Zhang, T., Yuan, D., Otani, S., & Li, X. (2019). Interplay between prior knowledge and communication mode on teaching effectiveness: Interpersonal neural synchronization as a neural marker. Neuroimage, 193, 93–102. DOI:10.1016/j.neuroimage.2019.03.004
16. Liu, N., Mok, C., Witt, E. E., Pradhan, A. H., Chen, J. E., & Reiss, A. L. (2016). NIRS-based hyperscanning reveals inter-brain neural synchronization during cooperative Jenga game with face-to-face communication. Frontiers in Human Neuroscience, 10, 82. doi: 10.3389/fnhum.2016.00082
17. Miller, A. N., Katt, J. A., Brown, T., & Sivo, S. A. (2014). The relationship of instructor self-disclosure, nonverbal immediacy, and credibility to student incivility in the college classroom. Communication Education, 63(1), 1–16. DOI:10.1080/03634523.2013.835054
18. Minagawa, Y., Xu, M., & Morimoto, S. (2018). Toward interactive social neuroscience: Neuroimaging real-world interactions in various populations. Japanese Psychological Research, 60(4), 196–224. https://doi.org/10.1111/jpr.12207
19. Nozawa, T., Sakaki, K., Ikeda, S., Jeong, H., Yamazaki, S., Kawata, K., ... Kawashima, R. (2019). Prior physical synchrony enhances rapport and inter-brain synchronization during subsequent educational communication. Scientific Reports, 9(1), 12747. https://www.nature.com/articles/s41598-019-49257-z
20. Pan, Y. F., Cheng, X. J., Zhang, Z. X., Li, X. C., & Hu, Y. (2017). Cooperation in lovers: An fNIRS-based hyperscanning study. Human Brain Mapping, 38, 831–841. DOI: 10.1002/hbm.23421
21. Pan, Y. F., Dikker, S., Goldstein, P., Zhu, Y., Yang, C., & Hu, Y. (2020). Instructor-learner brain coupling discriminates between instructional approaches and predicts learning. Neuroimage, 211, 116657. DOI: 10.1016/j.neuroimage.2020.116657
22. Pan, Y. F., Novembre, G., Song, B., Li, X., & Hu, Y. (2018). Interpersonal synchronization of inferior frontal cortices tracks social interactive learning of a song. Neuroimage, 183, 280–290. DOI: 10.1016/j.neuroimage.2018.08.005
23. Poulsen, A. T., Kamronn, S., Dmochowski, J., Parra, L. C., & Hansen, L. K. (2017). EEG in the classroom: Synchronised neural recordings during video presentation. Scientific Reports, 7, 43916. https://www.nature.com/articles/srep43916
24. Siegel, D. J. (2012). The Developing Mind: How Relationships and the Brain Interact to Shape Who We Are. New York: The Guilford Press.
25. Siegel, D. J. (2016). The integration of attachment, mindfulness, and neuroscience. In Attachment Across Clinical and Cultural Perspectives (pp. 185–201). Routledge. doi: 10.1097/HRP.0000000000000277
26. Siegel, D. J., Siegel, M. W., & Parker, S. C. (2016). Internal education and the roots of resilience: Relationships and reflection as the new R’s of education. In Handbook of mindfulness in education (pp. 47-63). Springer, New York, NY. DOI:10.1007/978-1-4939-3506-2_4
27. Sun, B., Xiao, W., Feng, X., Shao, Y., Zhang, W., & Li, W. (2020). Behavioral and brain synchronization differences between expert and novice teachers when collaborating with students. Brain and Cognition, 139, 105513. DOI:10.1016/j.bandc.2019.105513
28. Takeuchi, N., Mori, T., Suzukamo, Y., & Izumi, S. I. (2017). Integration of teaching processes and learning assessment in the prefrontal cortex during a video game teaching-learning task. Frontiers in Psychology, 7, 2052. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.02052
29. Tenenbaum, G., & Eklund, R. C. (2020). Handbook of sport psychology (5th ed.). http://dx.doi.org/10.1002/9781119568124
30. Zhang, Y., Hu, Y., Ma, F., Cui, H., Cheng, X., & Pan, Y. (2024). Interpersonal educational neuroscience: A scoping review of the literature. Educational Research Review, 42, 100593. DOI:10.1016/j.edurev.2024.100593
31. Zhang, Z., Gao, Y., Pan, Y., & Zhou, J. (2024). Video education through the lens of educational neuroscience: A concise review. TechTrends, 68(3), 469–484. DOI:10.1007/s11528-024-00946-1
32. Zheng, L. F., Chen, C. S., Liu, W. D., Long, Y. H., Zhao, H., Bai, X. L., ... Lu, C. M. (2018). Enhancement of teaching outcome through neural prediction of the students' knowledge state. Human Brain Mapping, 39(7), 3046–3057. DOI:10.1002/hbm.24059
33. Zheng, L., Liu, W., Long, Y., Zhai, Y., Zhao, H., Bai, X., & Lu, C. (2020). Affiliative bonding between teachers and students through interpersonal synchronisation in brain activity. Social Cognitive and Affective Neuroscience, 15(1), 97–109. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.835147
34. Bishop, S. R., Lau, M., Shapiro, S., Carlson, L., Anderson, N. D., Carmody, J., … & Devins, G. (2004). Mindfulness: A proposed operational definition. Clinical Psychology: Science and Practice, 11(3), 230–241.https://psycnet.apa.org/buy/2004-15972-002
35. Felver, J. C., Celis-de Hoyos, C. E., Tezanos, K., & Singh, N. N. (2016). A systematic review of mindfulness-based interventions for youth in school settings. Mindfulness, 7(1), 34–45.https://doi.org/10.1007/s12671-015-0389-4
36. Flook, L., Goldberg, S. B., Pinger, L., & Davidson, R. J. (2013). Promoting prosocial behavior and self-regulatory skills in preschool children through a mindfulness-based kindness curriculum. Developmental Psychology, 49(5), 873–886.https://psycnet.apa.org/buy/2014-48298-001
37. Flook, L., Smalley, S. L., Kitil, M. J., Galla, B. M., Kaiser-Greenland, S., Locke, J., … & Kasari, C. (2010). Effects of mindful awareness practices on executive functions in elementary school children. Journal of Applied School Psychology, 26(1), 70–95.https://doi.org/10.1080/15377900903379125
38. Jennings, P. A., Frank, J. L., Snowberg, K. E., Coccia, M. A., & Greenberg, M. T. (2017). Improving classroom learning environments by cultivating awareness and resilience in education (CARE): Results of a randomized controlled trial. School Psychology Quarterly, 32(4), 463–477.https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/spq0000035
39. Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156.https://psycnet.apa.org/doi/10.1093/clipsy.bpg016
40. Roeser, R. W., Skinner, E., Beers, J., & Jennings, P. A. (2013). Mindfulness training and teachers’ professional development: An emerging area of research and practice. Child Development Perspectives, 7(2), 1–6.https://doi.org/10.1111/j.1750-8606.2012.00238.x
41. Schonert-Reichl, K. A., Oberle, E., Lawlor, M. S., Abbott, D., Thomson, K., Oberlander, T. F., & Diamond, A. (2015). Enhancing cognitive and social–emotional development through a simple-to-administer mindfulness-based school program for elementary school children: A randomized controlled trial. Developmental Psychology, 51(1), 52–66.https://psycnet.apa.org/record/2014-56463-002
42. Zenner, C., Herrnleben-Kurz, S., & Walach, H. (2014). Mindfulness-based interventions in schools—a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology, 5, 603.https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00603
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)